ABŞ-da oktyabr ayı üzrə ISM İstehsalat İndeksi gözləntiləri aşaraq genişləndi, istehsal artımı son beş ilin ən güclüsünü göstərdi

Oktyabr ayında ABŞ-da istehsal fəaliyyəti bir qədər canlandı, istehsal tərəfi son beş ilin ən güclü artımını göstərdi.

ABŞ Təchizat İdarəetməsi Assosiasiyasının (ISM) açıqladığı İstehsal Sifariş Menecerləri İndeksi (PMI) oktyabr ayında 1 bənd artaraq 55.5-ə çatıb, son dörd ildən artıq dövrün ikinci ən yüksək göstəricisini qeydə alaraq bazar gözləntiləri olan 54.7-dən yuxarı olub.

Bazar ertəsi açıqlanan məlumatlara görə,istehsal indeksi 2021-ci ilin sonundan bəri ən yaxşı nəticəni göstərdi. Tələbatın göstəricisi sayılan yeni sifarişlər indeksi isə iyul ayından bəri ən yüksək səviyyəyə qalxaraq artım zonasını qoruyub saxlayıb.

ISM İstehsal İndeksi ardıcıl 10 ay artımları göstərir və bununla da əvvəlki üç illik durğunluq dövrünə son qoyub.

Daimi yüksəliş tempinin davam etməsi istehsalçıları işçi qüvvəsini artırmağa həvəsləndirib. Oktyabr ayında zavod işçilərinin sayı ardıcıl dördüncü ay artıb, bu isə 2022-ci ilin əvvəlindən etibarən ən uzun fasiləsiz artım dövrüdür.

Son illərdə gömrük rüsumları və İran müharibəsi fonunda istehsalçılar həmçinin yüksək inflyasiya və təchizat zəncirindəki fasilələrlə üzləşib. Federal Ehtiyat Sisteminin üstünlük verdiyi inflyasiya göstəricisi sentyabr ayında ABŞ-da PCE-nin illik 3.6% artdığını göstərib ki, bu da Mərkəzi Bankın 2%-lik hədəfindən xeyli yuxarıdır.

ISM hesabatına əsasən oktyabrda zavodlar yenidən yüksək xammal qiymətləri və təchizatçıların çatdırılma müddətinin uzanması problemləri ilə üzləşdi. ISM qiymət indeksi 75.2-yə düşsə də, ötən aya nəzərən azalmış olsa da, hələ də Orta Şərqdə münaqişə başlamamışdan əvvəlki səviyyədən yüksəkdir.

Zavodlar güclü iqtisadi artım, davamlı istehlakçı tələbi və möhkəm biznes investisiyalarından faydalanır. Məlumat mərkəzləri, süni intellekt və sənaye avadanlıqlarına biznes xərcləri sayəsində ABŞ iqtisadiyyatı üçüncü rübdə son bir ilin ən sürətli tempində böyüyüb.

Oktyabr ayında elektrik avadanlıqları, mexanika, kompüter və elektronika məhsulları daxil olmaqla 12 sahədə artım qeydə alınıb. Azalma göstərən üç sektor çap, kağız, qeyri-metal mineral məhsulları sənayesidir.

Sektor rəhbərlərinin 2026-cı il strateji satınalmaları və bazar mühiti ilə bağlı fikirləri:

• Kimyəvi maddələr: “‘Mənfi, inflyasiya, deficit’ bizim 2026-cı il strateji satınalmalarımızı təsvir edən üç sözdür… Baxmayaraq ki, xərc təzyiqləri fonunda satışlar pis deyil, amma bu il bol məhsuldarlıq ili olmayacaq.”
• Kompüter və elektronika məhsulları: “Yaxın Şərq, Şərqi Avropa və Çinlə bağlı davam edən qeyri-müəyyənlik qlobal kapital elmi alətləri aktivlərinə tələbi azaltdı. Ara seçkilərə dair gözləntilər və bunların elmi tədqiqatlara və ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutu (NIH) maliyyəsinə təsiri müştərilərin alış davranışını dəyişib və onları mövcud texnologiyaların optimallaşdırılmasına yönəldib.”
• Metal məmulatları: “Vaşinqton tərəfindən qəbul edilən iqtisadi siyasətlər biznes mühitində təzyiqləri davam etdirir. Böyük qeyri-müəyyənlik səbəbindən müştərilər ən qısa müddət istisna olmaqla heç bir öhdəlik götürmək istəmirlər. Kanada rüsumları ABŞ-ın bu əhəmiyyətli bazara satış edən kiçik bizneslərinə zərər vurmaqda davam edir.”
• Qida, içki və tütün: “İnflyasiya təzyiqləri və əmtəə bazarındakı dəyişkənlik davamlı çətinliklər yaradır və satınalma qiymət fərqlərinə mənfi təsir göstərir. Dizel qiymətləri və yük maşını sürücülərinin çatışmazlığı xərcləri artırır və təsir miqyası xammal xərclərini geridə qoyaraq, əvvəllər rastlamadığım səviyyəyə çatıb.”
• Mexanika: “Yarımkeçiricilər və hökumət/müdafiə sahəsində partlayıcı artım bizi tamamilə əhatə etdi. Uzun müddətdir gözlənilən dalğa nəhayət gəlib, amma qlobal təchizat zənciri də sanki eyni dərəcədə çətin vəziyyətdədir. Çatdırılma müddətləri və qiymətlər artır, bəzilərində hətta pandemiya dövrünə bənzər gecikmələr müşahidə olunur.”
• Mexanika (digər müəssisə): “Biznes hələ də güclüdür və bu yalnız məlumat mərkəzləri və əsas infrastruktur sayəsində deyil, həm də bələdiyyə infrastrukturunun (xüsusilə su təchizatı) davamlı yenilənməsi sayəsindədir. Dağ-mədən sahəsi də güclü qalır.”
• Digər istehsalat sahələri: “AI/məlumat mərkəzləri tərəfindən istifadə olunan istənilən əmtəə həm təchizat, həm də qiymət baxımından çatışmazlıq yaşayır. Hələ də düşünürük ki, bu çılğınlıq nə vaxt bitəcək.”