Sinabi ng Iran na malaki ang pag-atras ng puwersa ng militar ng Amerika sa dagat, anim na barko ang inatake sa Hormuz sa isang araw, itinuring ng mga armadong Houthi ang Aramco oil facilities ng Saudi bilang "lehitimong target"

Patuloy ang tumitinding labanan sa Gitnang Silangan, muling tumaas ang panganib sa paglalayag sa Strait of Hormuz, at ang banta mula sa direksyon ng Red Sea ay nagsisimula ring kumalat patungo sa mga pasilidad ng enerhiya ng Saudi Arabia. Sa isang banda, iginiit ng Iran na malaki na ang inilayo ng puwersa ng hukbong-dagat ng Amerika mula sa kanilang mga maritime borders, ngunit patuloy nilang tinatarget ang mga tinuturing nilang “lumalabag” na barko. Ayon sa media, tinatayang 24 na barko ang inatake sa Strait of Hormuz at mga kalapit na karagatan sa nakalipas na dalawang linggo—6 na barko ang inatake nito lamang nagdaang Linggo, pinakamataas mula nang sumiklab ang labanan.

Ayon sa Iranian media noong ika-13 ng lokal na oras, sinabi ng Iranian Navy na isang “lumalabag” na oil tanker na pinatay ang tracking system at tinangkaang dumaan sa silangang bahagi ng Strait of Hormuz ay nasira at nasunog noong araw na iyon. Sinabi ng panig ng Iran na nakilala na nila ang barko ngunit hindi pa nagbigay ng karagdagang detalye. Samantala, ayon sa ulat ng Xinhua, binanggit ng tagapagsalita ng Iran Foreign Ministry noong Lunes na kasalukuyang nire-review ng Iran ang tugon ng Amerika sa suhestiyon nitong muling buksan ang Strait, at hindi nagbago ang mga kondisyong hinihingi ng Iran para rito.

Nagmumula rin ang isa pang linya ng panganib mula sa Red Sea at mga karatig nito. Ayon sa Ulat mula sa Ang Pandaigdigang Pahayagan, noong ika-13 ay idineklarang “lehitimong target” ng Houthis ang mga pasilidad ng langis ng Saudi Aramco at inabisuhan ang mga empleyado at residente sa paligid ng mga pasilidad na lumikas. Ibig sabihin, hindi na lamang Strait of Hormuz bilang pangunahing maritime route ang may panganib sa enerhiya ng rehiyon, kundi posibleng umabot na ito sa mismong paggawa, pagproseso, at pag-export ng langis ng Saudi Arabia.

Pagpapalit ng Aircraft Carrier ng Amerika, Tanging “Washington” Matatagpuan sa Middle East

Ayon sa CCTV News, sinabi ni Iranian Navy Deputy Commander Faramarz Behnami noong ika-12 na malaki na ang inilayo ng US naval forces mula sa maritime border ng Iran. Sinabi niya na napaatras na ang mga barko, destroyer, at aircraft carrier ng Amerika, at nilinaw na aktibong gumagawa ng panibagong armas at kagamitan ang hukbong-dagat ng Iran batay sa mga kahinaan ng kalaban, kung saan ang ilan ay tapos nang gawin at handa nang gamitin.

Babala pa ni Behnami, kung muling magkakaroon ng “miscalculation” ang Amerika, tutugon ang militar ng Iran at mapipilitan ang US Navy na lalo pang lumayo sa maritime border ng Iran. Dagdag pa niya, dahil sa sigalot nila kontra Iran, hindi na makapasok ang mga barko ng Amerika sa Fifth Fleet base sa Bahrain na itinuturing na “ghost town” na ngayon. Para sa ngayon, pahayag lamang ito ng militar ng Iran at hindi pa nakukumpirma nang independiyente ang totoong pagbabago sa deployment ng US Navy.

Totoo ring may naganap na pagpapalit ng aircraft carrier kamakailan. Ayon sa CCTV News, bumalik na ang “Lincoln” carrier noong Oktubre 8 sa homeport nito sa San Diego, California, habang umalis na rin ang dating naka-deploy sa Middle East na “Bush.” Sa ulat ding ito, sa kasalukuyan, tanging ang “Washington” carrier strike group ang namamalagi sa Middle East para sa operasyon kontra Iran; umalis noong Setyembre 27 mula Amerika ang bagong “Roosevelt” carrier strike group at inaasahang hindi makakarating sa Middle East bago magtapos ang Oktubre.

Kasalukuyang sabay na lumabas ang balitang pagpapalit ng deployment at pahayag ng Iran ukol sa pag-atras ng US Navy, ngunit hindi nangangahulugang bababa na ang kabuuang presyur militar ng Amerika base lang sa pagpapalit ng carrier. Ang aktwal na kakayahang militar ng Amerika sa rehiyon ay nakadepende pa rin sa mga kaagapay nitong barko, air force na naka-base sa lupa, logistics, at long-range strike capabilities.

24 na Barko na Inatake sa Loob ng Dalawang Linggo, Pinakamatinding Epekto ng Labanan sa Strait of Hormuz Shipping

Ayon sa Financial Times ng UK, sa loob ng dalawang linggo hanggang Oktubre 11, 24 na barko ang naatake sa Strait of Hormuz at karatig na dagat, lagpas sa naitalang pinakamataas na 13 naatake sa loob ng dalawang linggo noong Marso. Noong Oktubre 11 lang, anim na barko ang naging target, kabilang ang product tanker, crude oil tanker, at isang Indian container ship.

Ramdam na ang epekto ng mga pag-atake sa aktwal na shipping. Ayon sa Financial Times na sinipi ang kaugnay na datos, bumagsak mula 15.5 milyong bariles/araw noong Setyembre tungo sa 2.9 milyong bariles/araw noong Oktubre 11 ang iniexport na langis na dumadaan sa Strait of Hormuz, katumbas ng 81.3% na pagbaba kumpara sa average ng Setyembre. Nagpahayag din ang India ng pangamba sa pagkasugat at pagkawala ng ilang crew mula sa kanilang barko.

Noon, bagaman tuloy ang regional conflict, may senyales ng pagbabalik sa normal ang shipping ng oil tanker, pero sa dami ng kamakailang atake, naaapektuhan na ang kagustuhan ng mga barko na pumasok ng Gulf. Kahit mataas ang freight rate, posibleng hindi na kaakit-akit ang ibang biyahe dahil sa panganib ng pag-atake, pagkamatay o pagkasugat ng crew, pagtaas ng insurance at pag-antala ng ruta.

Para sa merkado ng langis, hindi lang importante kung tuluyang titigil ang shipping sa Strait, kundi kung ilan pang mga barko ang willing pumasok, kung tuloy-tuloy ba ang loading at transshipment, at kung mapapanatili ba ang mataas na export volume. Kung tataas pa ang panganib, posibleng muling masira ang supply recovery.

Sinusuri ng Iran ang Opinyon ng Amerika, Walang Pagbabago sa Kundisyon ng Pagbubukas ng Strait

Sa gitna ng tumitinding shipping risk, bukas pa rin ang komunikasyon diplomatiko ng Iran at Amerika. Ayon sa Xinhua News Agency noong ika-13, sinabi ni Baghaei, tagapagsalita ng Iranian Foreign Ministry, noong Oktubre 12 na sinusuri ng Iran ang pinakahuling opinyon ng Amerika ukol sa posisyon ng Iran, at kaagad ipapaabot sa tagapamagitan ang kanilang tugon matapos ang review. Binigyang-diin niya na hindi nagbabago ang kondisyon ng Iran sa muling pagbubukas ng Strait of Hormuz.

Noon, isinumite ng Iran sa tagapamagitan ang proposal ukol sa reopening ng Strait at pagtigil ng hostile activities. Sinabi ni Baghaei noong Oktubre 12 na bine-verify pa ng Iran ang tugon ng Amerika at magbibigay ng opisyal na sagot sa pamamagitan ng tagapamagitan matapos ang evaluation. Ayon sa Reuters, may mga hindi pagkakaunawaan pa sa agenda ng negosasyon: nais ng Amerika na mapag-usapan agad ang Iran nuclear issue, samantalang inuuna ng Iran ang Strait security at kaugnay na kondisyon.

Ibig sabihin nito, wala pang konkretong pagbuti sa maritime security kahit may negosasyon. Hangga't may di-pagkakaunawaan sa ceasefire arrangement, sea blockade, at mga kondisyon sa reopening ng Strait, mahirap para sa mga shipowner na masabing bumaba na ang panganib sa shipping base lang sa patuloy na pag-uusap.

Ginawang Target ng Houthis ang Saudi Aramco, Ang Panganib sa Energy Facility ay Umaabot na sa Red Sea

Maliban sa Strait of Hormuz, tumataas na rin ang panganib sa sektor enerhiya sa Red Sea.

Ayon sa ulat ng Ang Pandaigdigang Pahayagan, noong ika-13 ay idineklara ng tagapagsalita ng Houthis na ang mga pasilidad ng langis ng Saudi Aramco ay “lehitimong target” ng kanilang pag-atake at nagbabala sa mga empleyado at residente ng Saudi na lumikas mula sa mga kalapit na lugar.

Sa ulat ng Anadolu Agency ng Turkey, pinangalanan pa ng Houthis ang headquarters ng Saudi Aramco sa Dammam, ang refinery facility sa Riyadh, at ang King Khalid International Airport sa Riyadh—at sinabing kung magpapatuloy ang pagsalakay ng Saudi sa Sana’a, kabisera ng Yemen, ay maaaring maging target ng ganti ang mga nasabing lugar. Ang banta ay hindi pa nangangahulugang napaulanan na ng atake ang mga pasilidad, pero idinirekta nito ang potensyal na panganib sa mga enterprise ng langis at critical infrastructure ng Saudi.

Mahahalagang puntos itong pagbabago: Unang apektado ng krisis sa Strait of Hormuz ang transportasyon ng crude at produkto ng langis, habang ang banta sa mismong pasilidad ng Saudi Aramco ay nagpapalawak ng panganib sa mismong produksyon, pagproseso at pag-export ng enerhiya. Kapag naging realidad ang mga banta, hindi na lang reroute ng barko, pagtaas ng insurance o delay sa shipping ang problema ng merkado—pati mismong produksyon at kapasidad ng supply ay posibleng maapektuhan.

Habang patuloy na tinatarget ng Iran ang mga barko, may pagbabago sa deployment ng US aircraft carrier, at may hindi pa natutugma na pananaw sa diplomatic negotiations—dagdag pa ang banta mula Red Sea—lalo lang tumataas ang kawalang-katiyakan sa supply ng enerhiya sa Middle East. Para sa global oil market, ang pinagsamang risk sa shipping at oil facilities ay nangangahulugang kahit unti-unting bumalik ang shipping, mananatiling bulnerable ang regional supply sa mga paulit-ulit na dagok.