Cày suốt 3 tháng, chỉ nhận được 10 đô la: Chúng ta có nên hủy bỏ airdrop không?

Airdrop lẽ ra nên là một khoản trợ cấp bất ngờ dành cho những người dùng trung thành.

Tác giả: OxTochi

Biên dịch: Chopper, Foresight News

Tôi vẫn còn nhớ như in lần đầu tiên mình nhận được airdrop tiền mã hóa, như thể nó vừa mới xảy ra ngày hôm qua. Đó là năm 2020, khi tôi còn đang bận rộn hoàn thành các nhiệm vụ bounty trên Bitcointalk. Một buổi sáng, tôi bị đánh thức bởi tiếng thông báo tin nhắn trên WhatsApp, là tin nhắn từ một người bạn.

“Bạn đã từng dùng Uniswap chưa?” Anh ấy hỏi. Tôi trả lời “Dùng rồi”, sau đó anh ấy nói: “Vậy bạn chắc chắn có thể nhận được 400 token UNI, hiện tại đã có giá trị hơn 1,000 đô la rồi.” Tôi lập tức vào trang Twitter của Uniswap để tìm link nhận, nhận xong liền bán ngay.

Chỉ đơn giản vậy thôi, “tiền miễn phí” từ trên trời rơi xuống. Không cần điền form, không phải cày cấp trên Discord, cũng không có những điều kiện kiểu “phải đóng góp mới được nhận”.

Nhìn lại, khoảnh khắc đó mới thực sự định nghĩa airdrop nên là gì: một khoản “trợ cấp” bất ngờ dành cho những người dùng yêu thích và đang sử dụng sản phẩm, chứ không phải như bây giờ, toàn là những hoạt động vô giá trị.

Kỷ nguyên vàng của airdrop

Sau đó, tôi lại nhận được airdrop của 1Inch, lúc đó chỉ cần ví đủ điều kiện nhận UNI là cũng nhận được 1Inch. Nhưng điều thực sự thay đổi nhận thức của tôi về “cách chơi airdrop” là airdrop của dYdX.

Khi đó để tham gia, tôi phải chuyển ETH sang giao thức dYdX. Lúc ấy hầu hết các Layer2 còn đang ở giai đoạn whitepaper, phí cross-chain thì cao ngất ngưởng. Tôi thực hiện vài giao dịch để tăng volume, không nhiều lắm, sau đó lại chuyển tài sản ra. Chỉ trong một ngày thao tác như vậy, cuối cùng tôi nhận được airdrop trị giá năm con số (USD), nghĩ lại vẫn thấy khó tin.

Tổng giá trị airdrop tôi nhận được cao nhất từng vượt quá 20,000 đô la. Thật lòng mà nói, giữa chừng tôi đã bán đi một nửa, dù sao cũng là “tiền miễn phí”, cầm chắc trong tay vẫn hơn.

Airdrop của dYdX đã cho tôi khoản vốn đầu tiên đủ lớn, tôi đầu tư thẳng vào lĩnh vực DeFi. Trong “mùa hè DeFi” đó, tôi làm yield farming trên Juldswap, mỗi ngày kiếm được khoảng 250 đô la. Thật sự, tôi rất nhớ quãng thời gian đó.

Sự suy tàn của airdrop

Tất nhiên, những ngày tốt đẹp như vậy không thể kéo dài mãi. Sau dYdX, tôi lần lượt tham gia các đợt airdrop của Scroll, Arbitrum, Optimism và zkSync, trong đó zkSync là khởi đầu cho “trải nghiệm airdrop tệ hại” của tôi.

Tuy nhiên, tôi sẽ không bao giờ quên airdrop của Scroll. Khi đó mọi người kỳ vọng rất cao, dù đồng sáng lập Sandy từng đăng tweet nổi tiếng “giảm kỳ vọng”, cũng không dập tắt được sự hào hứng của cộng đồng.

Mọi người liên tục nâng cao kỳ vọng, cho đến khi thất vọng ập đến. Số lượng airdrop của Scroll thấp đến mức nực cười, như một trò đùa. Tâm trạng của cộng đồng crypto chuyển từ kỳ vọng sang tuyệt vọng chỉ trong chốc lát. Thật lòng mà nói, đợt airdrop này đã để lại cho tôi một bóng đen, lúc đó tôi đã thề sẽ không bao giờ tham gia “đào airdrop” Layer2 nữa.

Nếu chỉ là Scroll một lần thì tôi còn chấp nhận được. Nhưng điều thực sự khiến tôi khó chịu là tôi nhận ra: những “airdrop chất lượng thấp” như vậy sẽ trở thành bình thường trong tương lai.

Hiện trạng hỗn loạn của airdrop ngày nay

Thời gian trôi qua đến hiện tại, cảnh tượng trong giới airdrop thật sự không thể tệ hơn. Những “airdrop bất ngờ” ngày xưa đã biến thành một ngành công nghiệp “tấn công phù thủy” cày airdrop.

Bạn phải mất vài tháng, thậm chí vài năm, tương tác với đủ loại giao thức: cross-chain, thêm thanh khoản, đốt phí Gas, còn phải xây dựng cái gọi là “độ trung thành người dùng”, cuối cùng có nhận được airdrop hay không thì tùy may rủi, mà nếu có thì số lượng cũng ít ỏi. Thậm chí, giờ còn xuất hiện kiểu “kênh nhận airdrop chỉ mở 48 giờ”, tôi nhớ Sunrise là dự án đầu tiên làm vậy.

Dù bạn cuối cùng cũng chờ được ngày nhận, thì cũng sẽ phát hiện số lượng nhận được hoàn toàn không xứng đáng với thời gian và chi phí đã bỏ ra, hơn nữa còn kèm theo một kế hoạch mở khóa khắc nghiệt đến mức vô lý. Ví dụ như airdrop của 0G Labs, phải chia ra 48 tháng, mở khóa theo quý — 48 tháng đấy, tròn bốn năm!

Bây giờ những chuyện tệ hại như vậy quá nhiều, đến mức mỗi khi tôi thấy những tweet “airdrop Alpha”, phản ứng đầu tiên là: “Ha, lại thêm một airdrop ‘chân muỗi’ nữa.”

Cuộc chơi giữa dự án và người dùng

Sự thật là: những năm gần đây, tâm lý người dùng đã trở nên “thực dụng” từ lâu, không cần phải che đậy. Giờ đây mọi người dùng một sản phẩm nào đó chỉ để nhận thưởng, chẳng ai bỏ vài tiếng đồng hồ thao tác, đóng góp cho cộng đồng chỉ vì cái gọi là văn hóa hệ sinh thái.

Còn các dự án thì sao? Họ thực sự muốn có người dùng trung thành, nhưng càng muốn có “số liệu đẹp” để trình cho VC, như số lượng người dùng cao, cộng đồng lớn. Những số liệu này đủ để họ nâng định giá khi chuẩn bị PPT gọi vốn. Thế là, giữa người dùng và dự án trở thành một cuộc chơi “cày số liệu” và “chống cày số liệu”.

Kết quả là: cả hai bên đều không vui. Người dùng cảm thấy bị lừa, còn dự án thì đối mặt với bài toán giữ chân người dùng.

Airdrop nên là gì?

Nếu để tôi thiết kế lại airdrop, có lẽ tôi sẽ quay về mô hình của Uniswap: không vẽ bánh, không làm bảng xếp hạng, một ngày nào đó bất ngờ gửi trợ cấp cho người dùng trung thành. Chỉ cần như vậy đã có thể giảm hiện tượng “cày airdrop công nghiệp”, cũng giúp giảm kỳ vọng phi thực tế của người dùng.

Hoặc, có thể học theo mô hình “airdrop kiểu presale” của Sui, đặt ra một FDV hợp lý, cho phép những người đóng góp và người dùng sớm có cơ hội mua token với điều kiện ưu đãi.

Hiện tại, gần nhất với mô hình này có lẽ là Cysic và Boundless. Họ dùng “hệ thống cấp bậc”, dựa trên mức độ đóng góp của người dùng trong hệ sinh thái để trao thưởng chiết khấu presale.

Hoặc, tốt nhất là hủy luôn airdrop, tập trung vào xây dựng sản phẩm thực sự hữu ích: tạo ra thứ có product-market fit thật sự, xây dựng mô hình doanh thu vững chắc, thay vì copy-paste một thứ đến 200 lần. Thật sự, làm vậy mới phù hợp với lợi ích lâu dài của cộng đồng crypto.

Kết luận

Hiện trạng airdrop ngày nay thực sự tệ hại. Nó vừa không xứng đáng với những người dùng đã bỏ thời gian “cày” airdrop, vừa không giúp dự án xây dựng được cộng đồng thực sự.

Cuối cùng, hệ quả là: ai cũng cảm thấy mình bị lợi dụng. Có lẽ, hủy bỏ airdrop và chuyển sang xây dựng sản phẩm giúp mọi người đều kiếm được tiền, mới là lựa chọn tốt hơn?