Moscow và Bắc Kinh phá kỷ lục giao dịch phi đô la

Trong khi phương Tây bảo vệ vị thế tối cao của đồng đô la và euro, Moscow và Bắc Kinh đang đẩy nhanh quá trình tách rời khỏi các đồng tiền này. Vladimir Putin xác nhận rằng thương mại Nga-Trung hiện nay gần như hoàn toàn được thực hiện bằng ruble và yuan. Sự chuyển đổi này, được hỗ trợ bởi sự gia tăng ngoạn mục trong thương mại song phương và một chiến lược có chủ đích, có thể đánh dấu một bước ngoặt quyết định hướng tới một trật tự tài chính đa cực.

Thương mại hiện chủ yếu bằng tiền tệ địa phương

Trong một cuộc phỏng vấn, Vladimir Putin cho biết phần lớn thương mại giữa Nga và Trung Quốc hiện nay được thực hiện bằng ruble và yuan, đẩy các đồng tiền phương Tây vào vai trò thứ yếu, trong khi hai thành viên của liên minh BRICS vừa ký kết một kỷ lục thương mại mới.

“Tôi nhấn mạnh rằng mặc dù các số liệu thương mại được thể hiện bằng giá trị tương đương đô la Mỹ, các giao dịch giữa Nga và Trung Quốc được thực hiện bằng ruble và yuan, với tỷ trọng của đô la hoặc euro chỉ còn là sự chênh lệch thống kê”, ông nhấn mạnh.

Tuyên bố này phản ánh một động lực đã được khởi xướng kể từ khi bùng nổ xung đột tại Ukraine, với mong muốn của Moscow nhằm thoát khỏi hệ thống tài chính phương Tây.

Putin cũng nhấn mạnh quy mô ngày càng lớn của sự hợp tác kinh tế này với Bắc Kinh, nhắc lại rằng Trung Quốc đã trở thành đối tác thương mại hàng đầu của Nga. Ông cho biết thương mại đã tăng thêm 100 billions đô la kể từ năm 2021. Sự phát triển này dựa trên một số trụ cột:

• Việc sử dụng có hệ thống các đồng tiền địa phương (ruble và yuan) trong thanh toán thương mại giữa hai nước;

• Sự sụp đổ của tỷ trọng đô la và euro, hiện chỉ còn được coi là tham chiếu kế toán mà không có vai trò vận hành trong các giao dịch;

• Sự gia tăng đáng kể trong thương mại song phương, đặc biệt là trong các lĩnh vực năng lượng (khí đốt và dầu mỏ), nơi Nga củng cố vị trí là nhà cung cấp chính của Trung Quốc;

• Sự mở rộng của các dòng chảy thương mại phi năng lượng, đặc biệt là trong lĩnh vực ô tô, nơi Nga là một trong những thị trường lớn nhất thế giới cho xuất khẩu của Trung Quốc.

Những yếu tố này phản ánh một sự tiến hóa mang tính cấu trúc, không phải chu kỳ, trong mối quan hệ kinh tế giữa hai cường quốc thuộc khối BRICS, trong một khuôn khổ hiện nay phần lớn đã tách rời khỏi các thể chế tiền tệ do phương Tây chi phối.

Hướng tới một kiến trúc tiền tệ độc lập với các cường quốc phương Tây

Vượt lên trên việc sử dụng rộng rãi ruble và yuan, Putin nhấn mạnh một khía cạnh mang tính cấu trúc hơn trong hợp tác song phương: xây dựng một khuôn khổ thanh toán được bảo vệ khỏi các áp lực bên ngoài. Ông đề cập đến sự tồn tại của một hệ thống thương mại đáng tin cậy “được bảo vệ khỏi ảnh hưởng của các nước thứ ba và các xu hướng tiêu cực trên thị trường toàn cầu”.

Tuyên bố này, vốn đã được gợi ý trong cuộc gặp với Tập Cận Bình vào tháng Năm, nhấn mạnh ý chí chung của Nga và Trung Quốc trong việc xây dựng một hạ tầng thanh toán tự chủ, có khả năng chống chịu trước các biến động địa chính trị.

Hệ thống này, hiện vẫn chưa được công bố chi tiết rộng rãi, dường như dựa vào các giao thức kỹ thuật và tài chính nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào các công cụ phương Tây như SWIFT hoặc các trung tâm thanh toán bằng đô la.

Song song đó, Putin đề cập đến việc tăng cường nỗ lực giảm rào cản thương mại, đặc biệt liên quan đến xuất khẩu ô tô Trung Quốc sang Nga. Cách tiếp cận này cho thấy hợp tác không chỉ dừng lại ở các vấn đề tiền tệ mà còn gắn liền với logic củng cố một khối kinh tế bền vững.

Việc triển khai các biện pháp này có thể dự báo một sự thay đổi toàn cầu trong nội bộ BRICS, nơi Nga và Trung Quốc là những trụ cột. Cuối cùng, quá trình phi đô la hóa có chủ đích này sau hội nghị thượng đỉnh Rio có thể truyền cảm hứng cho các thành viên khác của khối áp dụng các mô hình thanh toán bằng đồng tiền địa phương tương tự, hoặc thậm chí thúc đẩy nhanh các cuộc thảo luận về khả năng có một đồng tiền chung. Nếu những kịch bản này trở thành hiện thực, chúng có thể tái định nghĩa trật tự tiền tệ trong thương mại quốc tế và làm suy yếu vai trò trung tâm của đồng đô la trong các giao dịch xuyên biên giới.