Chiến sự chưa kết thúc, Saudi Aramco tăng tốc “chuyển đổi thành tiền mặt”! Dự kiến bán 35 tỷ USD cổ phần hạ tầng và bất động sản

Aramco đang tiến hành kế hoạch tư nhân hóa tài sản lớn nhất trong lịch sử 93 năm của mình, dự kiến sẽ thu về tối đa 35 tỷ USD thông qua việc bán các tài sản phi cốt lõi như hạ tầng cơ sở, bất động sản để củng cố bảng cân đối kế toán và thu hút dòng vốn ngoại vào.

Theo các nguồn tin được truyền thông dẫn lại, các giao dịch liên quan hiện đang được xúc tiến, bao gồm hình thức bán và thuê lại bất động sản như khuôn viên trụ sở, bán cổ phần tại các cảng xuất khẩu và lưu trữ dầu mỏ, cùng các giao dịch liên quan đến nhà máy điện khí và hạ tầng cấp nước.

Các nguồn thạo tin cho biết, dù xung đột vẫn đang tiếp diễn ở Trung Đông, các tài sản này vẫn được coi là hấp dẫn và dự kiến sẽ thu hút sự quan tâm rộng rãi từ các tổ chức Phố Wall.

Kế hoạch bán tài sản lần này đang được tăng tốc trong bối cảnh khu vực xảy ra xung đột, thời điểm được đánh giá là khá nhạy cảm. Kể từ khi chiến sự nổ ra ngày 28 tháng 2 năm nay, hoạt động xuất khẩu ở vùng Vịnh đã bị ảnh hưởng, thị trường M&A toàn cầu trở nên thận trọng hơn, nhưng tiến trình tư nhân hóa của Aramco vẫn không bị chững lại. Các nhà phân tích chỉ ra rằng, ý nghĩa chiến lược của động thái lần này đã thay đổi — từ việc tối ưu hóa cấu trúc tài sản phi cốt lõi sang tối đa hóa khả năng huy động thanh khoản trong sức ép thời chiến.

Thỏa thuận với BlackRock mở đường

Nguyên nhân trực tiếp cho đợt bán tài sản quy mô lớn này là thương vụ cho thuê cơ sở hạ tầng khí tự nhiên trị giá 11 tỷ USD giữa Aramco và liên danh dẫn đầu bởi Global Infrastructure Partners thuộc BlackRock. Theo Bloomberg, sau khi ký kết, các quỹ đầu tư từ khắp nơi trên thế giới đã gọi điện tới Aramco để tranh nhau cơ hội tham gia, nhu cầu mạnh mẽ này càng củng cố quyết tâm của ban lãnh đạo công ty trong việc thúc đẩy hiện thực hóa tài sản quy mô lớn hơn nữa.

Trụ sở chính của Aramco đặt tại tỉnh Đông, Dhahran của Saudi Arabia, các lãnh đạo công ty ngay sau đó đã bắt đầu lên kế hoạch cho phương án tư nhân hóa tham vọng lớn nhất lịch sử. Theo các nguồn thạo tin, công ty duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối các tài sản thượng nguồn, đồng thời để ngỏ khả năng bán một phần cổ phần ở mảng trung nguồn và hạ nguồn.

Xuất khẩu gặp khó, ngân sách chịu áp lực

Chiến tranh đã tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của Aramco. Lưu lượng qua eo biển Hormuz giảm mạnh, buộc công ty phải chuyển phần lớn hàng hóa qua đường ống đông-tây tới cảng Yanbu để xuất khẩu. Theo dữ liệu truy dấu tàu của Bloomberg, điều chỉnh này giúp Saudi Arabia khôi phục khoảng 60% sản lượng xuất khẩu trước chiến tranh, tuy nhiên tổng lượng xuất khẩu vẫn bị kìm hãm đáng kể.

Trong bối cảnh đó, kế hoạch bán tài sản của Aramco mang ý nghĩa tài chính cấp thiết hơn bao giờ hết. Ông Hasnain Malik, Chủ nhiệm bộ phận nghiên cứu cổ phiếu thị trường mới nổi và chiến lược địa chính trị tại Tellimer cho biết: "Trước khi cắt giảm mạnh chi tiêu cho các dự án lớn và xuất khẩu bị ảnh hưởng bởi chiến tranh Iran, đây có thể được hiểu là Aramco đang loại bỏ tài sản phi cốt lõi; nhưng hiện tại, động thái này sẽ được xem là nỗ lực tối đa hóa thu về tiền mặt cho Aramco và cổ đông chủ quyền."

FDI thấp xa mục tiêu

Động lực khác thúc đẩy bán tài sản đến từ nhu cầu thu hút vốn nước ngoài cấp thiết của Saudi Arabia. Nước này đặt mục tiêu thu hút 100 tỷ USD đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mỗi năm đến cuối thập kỷ này, nhưng thực tế dòng vốn hiện vẫn thấp xa ngưỡng đó.

Bà Rachel Ziemba, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm An ninh Mới Hoa Kỳ, nhận định "FDI sẽ tiếp tục đối mặt nhiều thách thức", điều này có nghĩa là "chính phủ Saudi Arabia đang cần tiền mặt hơn bao giờ hết", và một cách là thông qua cổ tức khổng lồ của Aramco cùng thuế, phí nhượng quyền từ doanh thu dầu mỏ. Đồng thời là nhà sáng lập Ziemba Insights, bà cho rằng kế hoạch của Aramco là sự kết hợp giữa hai xu hướng: tối ưu hóa bảng cân đối và phân bổ vốn cho năng lượng và các hạ tầng ưu tiên khác.

Chuyển đổi tài sản vật chất thành tài sản tài chính

Đợt tư nhân hóa này không phải sự kiện rời rạc mà là sự tiếp nối chiến lược hiện thực hóa tài sản kéo dài nhiều năm của Aramco. Ngay trước khi IPO vào năm 2019, công ty đã rà soát cấu trúc tài sản, xây dựng vị thế nợ; sau đó từng bước bán cổ phần mạng lưới đường ống dẫn dầu khí, niêm yết công ty con trên sàn giao dịch Riyadh và đang xúc tiến bán cổ phần nhà máy lọc dầu trong nước cho đối tác Trung Quốc.

Ông Salah Shamma, Giám đốc đầu tư cổ phiếu khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA) của Franklin Templeton, nhấn mạnh vấn đề trọng tâm của nhà đầu tư không nằm ở từng giao dịch riêng lẻ mà là "tác động tổng thể cộng dồn theo thời gian: hôm nay đã hiện thực hóa bao nhiêu dòng tiền tương lai, và điều này nghĩa là gì với dòng tiền tự do dài hạn của Aramco".

Đối với Phố Wall, khi xung đột khu vực làm giảm tổng thể hoạt động M&A, loạt giao dịch của Aramco lại mở ra kênh giao dịch chất lượng, khan hiếm; còn với Saudi Arabia, đây vừa là giải pháp thực tế ứng phó áp lực ngân sách thời chiến, vừa phát tín hiệu với giới đầu tư quốc tế rằng đất nước này vẫn có thể thu hút dòng vốn bất chấp môi trường bất ổn.