Bị cản trở cả thu hẹp bảng cân đối lẫn cắt giảm lãi suất: Thách thức khó khăn mà Walsh phải đối mặt khi nhận chức

Chủ tịch tiếp theo của Fed, Waller, giành được đề cử với hai chính sách lớn là cắt giảm lãi suất và thu hẹp bảng cân đối kế toán, nhưng môi trường kinh tế mà ông sắp tiếp quản đang đồng thời làm xói mòn tính khả thi của cả hai mục tiêu này.

Lạm phát tăng trở lại ngoài dự kiến khiến mong muốn cắt giảm lãi suất trong nội bộ Fed giảm mạnh, trong khi sức mạnh của thị trường lao động cũng làm giảm sự cấp bách của chính sách nới lỏng. Hiện tại, mức định giá trung bình trên thị trường hợp đồng tương lai cho thấy các nhà giao dịch dự đoán sẽ không có bất kỳ động thái cắt giảm lãi suất nào vào năm 2026.

Trong khi đó, về vấn đề cắt giảm quy mô bảng cân đối kế toán, Fed đã có các tiền lệ cho thấy ngay cả việc thu hẹp từ từ cũng có thể gây ra biến động mạnh trên thị trường trái phiếu, khiến tiến trình này gặp nhiều khó khăn.

Waller đã được Thượng viện xác nhận thông qua cuộc bỏ phiếu theo đường lối đảng phái, nhưng thời điểm ông chính thức tuyên thệ nhậm chức vẫn chưa rõ ràng. Những gì ông tiếp nhận là một môi trường chính sách tiền tệ có khoảng cách rõ rệt so với các dự tính chính sách của ông.

Áp lực lạm phát chồng lên sự bền bỉ của thị trường việc làm: Cửa sổ cắt giảm lãi suất đã thu hẹp

Khi Waller được đề cử vào tháng 1 năm nay, đa số các đồng nghiệp tương lai của ông vẫn coi việc cắt giảm lãi suất là vấn đề về thời gian. Tuy nhiên, bối cảnh này đã thay đổi rất nhanh chóng.

Chiến tranh Iran bùng nổ vào cuối tháng 2 đã đẩy giá năng lượng tăng vọt, khiến lạm phát tổng thể tăng lên. Điều này khiến các quyết định cắt giảm lãi suất của bất kỳ ngân hàng trung ương nào đều trở nên khó khăn hơn. Ngân hàng Trung ương châu Âu và Ngân hàng Anh đều đã cảnh báo rằng có thể sẽ tăng lãi suất trở lại trong năm nay.

Tại phiên điều trần xác nhận ở Thượng viện, Waller ám chỉ rằng ông có thể thúc đẩy Fed tham khảo các chỉ số lạm phát thay thế có giá trị gần đây tương đối ôn hòa. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, chưa rõ liệu chiến lược này có nhận được sự ủng hộ của đa số các thành viên ủy ban hay không.

Diễn biến của thị trường lao động tiếp tục làm giảm cơ sở cho chính sách nới lỏng.

Báo cáo việc làm yếu kém trong tháng 2 từng khiến thị trường lo ngại về tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, nhưng các dữ liệu tháng 3 và 4 công bố ngay sau đó cho thấy thị trường lao động vẫn chưa mất động lực, tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp.

Trước đây, Waller từng lấy lý do năng suất tăng do trí tuệ nhân tạo để ủng hộ việc giảm lãi suất. Nhưng lập luận này hiện tại đã giảm nhiều sức thuyết phục trong bối cảnh lạm phát hiện nay.

Waller lâu nay chỉ trích quy mô bảng cân đối kế toán của Fed là quá lớn. Fed đã mở rộng quy mô bảng cân đối kế toán mạnh mẽ vào các giai đoạn khủng hoảng tài chính 2008-2009 và đại dịch, với quy mô tài sản đạt đỉnh gần 9 nghìn tỷ USD vào năm 2022, hiện tại còn khoảng 6,7 nghìn tỷ USD.

Việc thu hẹp quy mô tài sản đòi hỏi phải đồng thời siết chặt bên nợ, trong khi các khoản nợ của Fed lại rất quan trọng đối với hoạt động ổn định của nền kinh tế.

Trong các khoản nợ chủ chốt của Fed, tiền gửi của Bộ Tài chính vào tài khoản séc tại Fed và tiền mặt vật lý hầu như không chịu sự kiểm soát trực tiếp của Fed; công cụ repo đảo ngược qua đêm từng đạt quy mô hơn 2 nghìn tỷ USD thì đến nay qua một chu kỳ thu hẹp gần như đã về không.

Như vậy, không gian thực chất có thể thu hẹp chỉ còn lại dự trữ bắt buộc của các ngân hàng. Fed kiểm soát hoàn toàn nguồn cung dự trữ, và hầu hết các kịch bản thu hẹp bảng cân đối đều nhắm đến khoản mục này.

Tuy nhiên, những gì xảy ra vào mùa thu năm ngoái đã chỉ ra rõ ràng điểm yếu này: dự trữ giảm nhẹ đã ngay lập tức kích hoạt sự lo lắng trên thị trường trái phiếu, buộc Fed phải nhanh chóng đảo chiều và mở rộng dự trữ trở lại. Điều này đồng nghĩa, kế hoạch thu hẹp bảng cân đối của Waller không chỉ đối mặt với các bất đồng chính sách nội bộ, mà còn phải trực diện với những rủi ro thị trường khó lường.

Bất đồng nội bộ: Đồng thuận khó duy trì

Lãnh đạo Fed đồng nghĩa với việc phải xây dựng đồng thuận trong số 11 thành viên khác cùng có quyền biểu quyết về lãi suất. Nếu Waller thúc đẩy việc giảm lãi suất hoặc thu hẹp bảng cân đối, ông rất có thể sẽ gặp sự phản kháng từ các đồng nghiệp mới – trong đó có cả chủ tịch sắp rời nhiệm sở là Powell.

Trong phần lớn nhiệm kỳ của Powell, các quyết định của ủy ban thường dựa trên sự đồng thuận. Nhưng trong năm vừa qua, sự chia rẽ trong ủy ban biểu quyết ngày càng rõ rệt.

Tại cuộc họp gần nhất vào cuối tháng 4, Fed giữ nguyên lãi suất nhưng có tới 4 quan chức bỏ phiếu phản đối. Trong đó, 3 người cho rằng Fed nên bắt đầu phát tín hiệu rằng khả năng tăng lãi suất và giảm lãi suất là tương đương nhau.

Trong dự báo lộ trình lãi suất hàng quý, dự báo trung vị của các quan chức hồi tháng 3 chỉ là giảm lãi suất một lần trong năm nay và thêm một lần nữa vào năm sau. Dự báo này sẽ được cập nhật tại cuộc họp vào tháng tới.