Lễ hội cổ phiếu Mỹ có thể kéo dài bao lâu nữa? Người giàu đã cạn tiền mặt, tính dễ bị tổn thương của thị trường gia tăng

Bên dưới vẻ ngoài thịnh vượng của thị trường chứng khoán Mỹ, một điểm yếu tiềm ẩn đang tích tụ: Lượng vốn sẵn sàng tham gia thị trường đã được phân bổ rất lớn, và một khi thị trường đảo chiều, cú sốc từ phía tiêu dùng có thể trở nên khó tránh khỏi.

Theo hai khảo sát được Ngân hàng Mỹ (Bank of America) theo dõi sát sao, tỷ lệ phân bổ tiền mặt của nhà đầu tư tổ chức trong tháng trước đã giảm mạnh nhất trong hai năm, trong khi tỷ lệ phân bổ cổ phiếu lại tăng cao nhất từ trước đến nay, dẫn tới tỷ lệ tiền mặt trên tổng tài sản giảm còn 3,9%. Đồng thời, hơn 4,5 nghìn tỷ USD tài sản khách hàng cá nhân mà Ngân hàng Mỹ quản lý – đối tượng là những cá nhân giàu có với tài sản đầu tư tối thiểu 3 triệu USD – hiện tỷ lệ giữ tiền mặt đã dưới 10%, mức thấp nhất kể từ khi khảo sát này được tiến hành.

Động thái này phản ánh xu hướng đặt cược tập trung của nhà đầu tư vào kỳ vọng lạm phát: Sức hấp dẫn của trái phiếu suy giảm, trong khi cổ phiếu được xem là công cụ phòng ngừa hiệu quả hơn. Tuy nhiên, làn sóng dịch chuyển vốn này cũng đồng nghĩa với việc “lớp đệm thanh khoản” của nhóm giàu có đã bị co lại đáng kể.

Cốt lõi của vấn đề là, chi tiêu tiêu dùng ở Mỹ phần lớn phụ thuộc vào nhóm người giàu nhất. Một khi thị trường chứng khoán chịu áp lực, nhóm này có thể là những người đầu tiên thắt chặt hầu bao, từ đó lan rộng ảnh hưởng tới số liệu tiêu dùng chung và đẩy chỉ số S&P 500 vào tình thế rủi ro hơn – một thị trường trở nên mong manh hơn khi phụ thuộc vào câu chuyện trí tuệ nhân tạo thay vì được hỗ trợ bởi dòng tiền thật.

Khảo sát của Ngân hàng Mỹ cho thấy, tỷ lệ phân bổ trái phiếu của cá nhân giàu có đã giảm xuống thấp nhất từ trước đến nay, còn tỷ lệ của nhà đầu tư tổ chức cũng xuống đáy bốn năm. Trong bối cảnh kỳ vọng lạm phát tăng lên, sức hút của trái phiếu rõ ràng giảm sút, và việc nắm giữ nhiều tiền mặt cũng không chống đỡ được sự mất giá sức mua.

Trái lại, cổ phiếu mang lại một sự phòng ngừa lạm phát tương đối hiệu quả – bất kể là trong tình huống nhu cầu cao đẩy giá cả tăng lên, hay khi người tiêu dùng có thể chấp nhận mức giá cao hơn, doanh thu và lợi nhuận doanh nghiệp đều có cơ hội duy trì sự vững vàng. Lý luận này thúc đẩy dòng vốn tiếp tục đổ về tài sản cổ phần.

Tuy nhiên, sự chuyển dịch phân bổ này giống như “con dao hai lưỡi”. Khi lượng tiền mặt dự trữ trong tay nhà đầu tư gần cạn kiệt, “lớp đệm” để tránh sốc khi thị trường biến động cũng mỏng đi. Cả tổ chức lẫn cá nhân giàu có đều đang dồn tỷ trọng tài sản, không còn nhiều dư địa để tiếp tục mua vào.

Kinh tế Mỹ từ lâu đã thể hiện đặc trưng “hình chữ K”: Nhóm người giàu tiêu dùng mạnh mẽ, chống đỡ vẻ ngoài lạc quan của dữ liệu tiêu dùng tổng thể, còn cảm nhận của phần đông dân chúng thì kém xa con số thống kê. Vì thế, động thái của tầng lớp tiêu dùng cao này nắm giữ tầm ảnh hưởng vượt trội đối với xu hướng kinh tế vĩ mô.

Rủi ro mà khảo sát Ngân hàng Mỹ chỉ ra là: Nếu thị trường chứng khoán điều chỉnh mạnh, nhóm giàu có vốn gánh phần lớn tiêu dùng sẽ cắt giảm chi tiêu, gây sức ép lên phía tiêu dùng của nước Mỹ. Khi đó, các công ty niêm yết trong lĩnh vực hàng tiêu dùng, dịch vụ, thậm chí là ô tô và các sản phẩm tiêu dùng lớn sẽ chịu áp lực kép – vừa đối diện với sự sụt giảm về doanh số, vừa phải đối mặt với việc thị trường xem xét lại việc định giá dựa trên dòng tiền thực.

Câu chuyện AI chi phối, độ bền vững của thị trường bị nghi ngờ

Trong cấu trúc thị trường mong manh này, báo cáo tài chính sắp công bố của Nvidia là chất xúc tác đáng chú ý nhất trong ngắn hạn. Với vốn hóa khoảng 5,4 nghìn tỷ USD, Nvidia hiện là công ty niêm yết có giá trị lớn nhất thế giới, và triển vọng của hàng loạt đại gia công nghệ phụ thuộc chặt chẽ vào kết quả kinh doanh của Nvidia, làm cho ảnh hưởng của báo cáo tài chính này vượt xa một doanh nghiệp thông thường.

Bảy “gã khổng lồ công nghệ” dẫn đầu bởi Nvidia hiện chiếm khoảng một phần ba tổng vốn hóa S&P 500. Sự tập trung cao độ này có nghĩa, diễn biến tăng giảm của chỉ số phần lớn phụ thuộc vào kết quả của một vài công ty, khiến thị trường giảm bớt sức chống đỡ trước rủi ro.

Nếu người tiêu dùng giàu có giảm chi tiêu vì chứng khoán giảm giá, những doanh nghiệp có định giá dựa vào dòng tiền thực sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất – tức các công ty hàng tiêu dùng, bán lẻ và dịch vụ. Trong khi đó, các công ty công nghệ dựa trên câu chuyện AI có giá trị phần lớn nhờ kỳ vọng tăng trưởng dài hạn, dòng tiền ngắn hạn không phải yếu tố chính quyết định định giá.

Sự chênh lệch cấu trúc này sẽ khiến chỉ số S&P 500 càng phụ thuộc vào câu chuyện AI, làm cho đà tăng này ngày càng mong manh hơn. Có lẽ nhà đầu tư đã quá quen với những lời cảnh báo “bữa tiệc sắp tàn”, song chính hành động ồ ạt rót vốn vào chứng khoán cho thấy gần như toàn bộ dòng tiền lớn đã đặt cược vào kịch bản này – và đó mới là tín hiệu cần cảnh giác nhất.