SpaceX sắp công bố bản cáo bạch, đây là năm điểm đáng chú ý

SpaceX sắp công bố bản cáo bạch, tài liệu này sẽ đồng thời phơi bày câu chuyện tăng trưởng choáng ngợp và những con số lỗ lũy kế gây sốc, mở màn cho đợt IPO lớn nhất và tham vọng nhất lịch sử của công ty này.

Quy mô huy động vốn của đợt IPO lần này có thể lên tới 75 tỷ đô la Mỹ, sẽ trở thành đợt chào sàn lớn nhất từ trước tới nay của một công ty công nghệ.

Các thông tin được tiết lộ trong bản cáo bạch sẽ giúp các nhà đầu tư lần đầu tiên đánh giá một cách hệ thống nhiều mảng kinh doanh tưởng chừng rời rạc của SpaceX—phóng tên lửa, internet vệ tinh, mạng xã hội, mô hình AI, trung tâm dữ liệu, hợp đồng quốc phòng và khám phá sao Hỏa.

Bản cáo bạch sẽ hé lộ, tổng số lỗ lũy kế của SpaceX trong lịch sử đã lên tới 37 tỷ đô la Mỹ, vượt quá tổng lỗ lũy kế của mười công ty công nghệ thua lỗ lớn nhất từng lên sàn sau này. Song song đó, mảng kinh doanh internet vệ tinh Starlink của công ty năm ngoái đạt doanh thu 11,4 tỷ đô la Mỹ, bằng tổng doanh thu của bảy nhà khai thác viễn thông vệ tinh lớn nhất thế giới cộng lại.

Quy mô thua lỗ của SpaceX được xem là chưa từng có trong lịch sử các IPO công nghệ. Tính đến cuối năm ngoái, bảng cân đối kế toán của công ty cho thấy số lỗ lũy kế đạt 37 tỷ đô la Mỹ, con số này không những vượt xa tổng lỗ lũy kế của Didi Chuxing, Uber, Airbnb và Rivian khi lên sàn, mà còn cao hơn tổng lỗ lũy kế của mười công ty công nghệ thua lỗ lớn nhất tiếp theo.

Sự tích lũy lỗ khổng lồ này phản ánh khoản đầu tư vốn cực lớn mà SpaceX đã bỏ ra để xây dựng năng lực phóng tên lửa hàng đầu trong 24 năm phát triển, cũng như các đợt trao thưởng cổ phần quy mô lớn cho nhân viên nhiều năm qua. Thương vụ mua lại xAI đầu năm nay cũng làm gia tăng áp lực khi xAI báo lỗ lớn trong năm ngoái.

Nếu loại bỏ các khoản chi lớn, kết quả tài chính năm ngoái của SpaceX khá ấn tượng: Lợi nhuận EBITDA điều chỉnh đạt 6,6 tỷ đô la Mỹ. Tuy nhiên, theo chuẩn mực kế toán chung, công ty lại lỗ ròng 4,9 tỷ đô la Mỹ năm ngoái.

Chênh lệch giữa hai con số đặc biệt lớn. Các khoản chi bị loại trừ khỏi chỉ tiêu EBITDA điều chỉnh của SpaceX cao gấp 1,7 lần EBITDA điều chỉnh. Tỷ lệ này vượt xa so với các doanh nghiệp thâm dụng vốn khác, bao gồm nhà vận hành trung tâm dữ liệu AI CoreWeave, nhà cung cấp internet vệ tinh Viasat, thậm chí hơn hẳn Tesla của Elon Musk.

Khoảng cách này xuất phát từ cơ cấu chi phí đặc biệt của SpaceX—chi đầu tư vốn lớn, thưởng cổ phiếu cao kết hợp áp lực nợ nần, cùng đẩy chi phí các khoản loại trừ lên cao.Dù việc các doanh nghiệp trình bày chỉ tiêu lợi nhuận không chuẩn là thông lệ phổ biến, mức điều chỉnh của SpaceX lớn tới mức hiếm thấy ngay cả trong ngành tương đồng.

Starlink là tài sản cốt lõi giá trị nhất của SpaceX. Chỉ sau năm năm, dịch vụ internet vệ tinh này đã chiếm vị trí thống trị thị trường.

Năm ngoái, doanh thu của Starlink đạt 11,4 tỷ đô la Mỹ, cao gấp đôi đối thủ lớn nhất là Viasat, và bằng tổng doanh thu của bảy hãng dịch vụ vệ tinh SES, Viasat, AST SpaceMobile, Globalstar, Iridium, Eutelsat và bộ phận vệ tinh của EchoStar cộng lại. Những con số này cho thấy ưu thế vượt trội của Starlink trên bản đồ thông tin liên lạc vệ tinh toàn cầu.

Mảng dịch vụ Space của SpaceX (chủ yếu cung cấp phóng tên lửa cho khách hàng bên ngoài) năm ngoái tăng trưởng chậm lại rõ rệt, doanh thu chỉ tăng 8% đạt 4,1 tỷ đô la Mỹ, chủ yếu dựa vào các hợp đồng từ Bộ Quốc phòng Mỹ và NASA.

Lý do chính khiến tăng trưởng chậm là: Năm ngoái, SpaceX hoàn thành 165 lần phóng tên lửa Falcon 9, trong đó chỉ có 43 lần phục vụ khách hàng thương mại bên ngoài, gần ba phần tư công suất đều dành cho Starlink sử dụng nội bộ, tỷ lệ này còn tăng so với các năm trước. Dự thảo cáo bạch cho biết: "Số lần phóng cho khách hàng và giá mỗi lần phóng trong giai đoạn 2024-2025 về cơ bản sẽ không thay đổi".

Điều đáng chú ý hơn, bản dự thảo cáo bạch tiết lộ, trong tương lai SpaceX sẽ chuyển phần lớn công suất phóng phục vụ Starlink sang lĩnh vực AI, dùng để vận chuyển máy chủ và thiết bị tính toán lên quỹ đạo. Chiến lược này có thể sẽ khiến công suất phóng thương mại bên ngoài còn bị thu hẹp hơn nữa.

Mảng AI của SpaceX tích hợp nền tảng mạng xã hội X và xAI với chatbot Grok. Tuy nhiên theo số liệu, tăng trưởng của mảng này không có gì nổi bật.

Năm ngoái, doanh thu xAI chỉ tăng 23%, quá thấp so với các đối thủ: Theo The Information, doanh thu của Anthropic cùng thời kỳ tăng hơn 1000%, còn OpenAI tăng gần 300%.

Điều đáng chú ý khác là, hiện nay nguồn thu chủ yếu của mảng AI vẫn xuất phát từ nền tảng mạng xã hội X, chứ không phải bản thân mảng AI, nhưng tỷ trọng cụ thể chưa được tiết lộ. Công ty cho rằng mức tăng trưởng này là nhờ "tăng doanh thu đăng ký, doanh thu quảng cáo và dịch vụ nền tảng", điều này càng làm nổi rõ thách thức trong việc chứng minh khả năng thương mại hóa AI.