Hồ sơ mua cổ phần SpaceX của các thành viên Quốc hội Mỹ đầu tiên bị tiết lộ: cả hai đảng đều có nghị sĩ tham gia

Sau khi SpaceX hoàn tất IPO lập kỷ lục, việc các nghị sĩ Mỹ mua vào theo sau đã bắt đầu xuất hiện và làm dấy lên lo ngại về xung đột lợi ích.

Theo các hồ sơ công khai về tài chính của Hạ viện Mỹ, hai nghị sĩ hoặc thành viên gia đình của họ đã mua cổ phiếu SpaceX trong vòng vài ngày sau khi công ty niêm yết, trở thành những ghi nhận sở hữu sớm nhất ở cấp quốc hội được biết đến hiện nay. Dự kiến trong vài tuần tới, với các hồ sơ lần lượt được công bố, những giao dịch tương tự sẽ xuất hiện với số lượng lớn.

Hai nghị sĩ liên quan là nghị sĩ Đảng Cộng hòa Dan Meuser và nghị sĩ Đảng Dân chủ Gil Cisneros. Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện nơi Meuser công tác chịu trách nhiệm giám sát các vấn đề chứng khoán và giao dịch. Trong khi đó, Ủy ban Quân vụ Hạ viện nơi Cisneros đảm nhiệm lại giám sát Bộ Quốc phòng – vốn là khách hàng lớn của SpaceX.

Hiện tại chưa có bằng chứng cho thấy hai người này đã sử dụng thông tin nội bộ không công khai để giao dịch hoặc vi phạm pháp luật nào.

Theo hồ sơ công bố, con nhỏ phụ thuộc của Dan Meuser đã mua cổ phiếu SpaceX trị giá từ 15.000 đến 50.000 đô la Mỹ vào ngày 15/6, đây là lần đầu tiên trong nhiều năm ông công bố mua cổ phiếu cá nhân. Gil Cisneros đã mua cổ phiếu SpaceX trị giá từ 1.001 đến 15.000 đô la Mỹ vào ngày 18/6.

Cisneros cho biết trong một tuyên bố rằng danh mục đầu tư của ông do cố vấn tài chính độc lập quản lý, bản thân ông không tham gia vào các quyết định giao dịch hàng ngày cũng như chưa từng đưa ra gợi ý giao dịch nào khi còn làm việc tại Quốc hội hay Bộ Quốc phòng. Cisneros nhấn mạnh:

“Tôi luôn tuân thủ tất cả các quy định liên quan đến giao dịch cổ phiếu và công bố tài chính, và sẽ tiếp tục đề xuất tăng cường giám sát đạo đức đối với danh mục đầu tư của các quan chức dân cử liên bang và được bổ nhiệm về mặt chính trị.”

Theo STOCK Act, các nghị sĩ quốc hội phải công bố các giao dịch chứng khoán của bản thân, vợ/chồng và con cái phụ thuộc. Quy định hiện hành cho phép nghị sĩ và người thân trực tiếp tiếp tục nắm giữ và giao dịch cổ phiếu cá nhân, với điều kiện phải tuân thủ quy định công bố và không sử dụng thông tin mật có được do vị trí công tác.

SpaceX niêm yết vào ngày 12/6, huy động khoảng 75 tỷ đô la Mỹ – thiết lập kỷ lục IPO lớn nhất lịch sử. Cổ phiếu mở cửa ở mức 150 đô la Mỹ, giá trị vốn hóa của công ty nhanh chóng vượt mốc 2 nghìn tỷ đô la Mỹ, biến đợt IPO này thành một phép thử rõ nét cho niềm tin thị trường vào Elon Musk và nhu cầu về trí tuệ nhân tạo.

Kết phiên thứ Năm tuần trước, giá cổ phiếu SpaceX ở mức 162 đô la Mỹ, tăng khoảng 8% so với giá mở cửa 150 đô la Mỹ, nhưng đã giảm khoảng 20% so với đỉnh ngày 16/6 là 201,8 đô la Mỹ.

Đợt IPO này cũng được xem như tín hiệu cho làn sóng niêm yết quy mô lớn của các công ty công nghệ tư nhân. Công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic được cho là đã nộp hồ sơ IPO bí mật tại Mỹ, và OpenAI đang theo sát, với mục tiêu định giá lên tới 1 nghìn tỷ đô la Mỹ.

Vấn đề nghị sĩ nắm giữ cổ phiếu cá nhân từ lâu rơi vào vùng xám về quản lý, các nỗ lực lập pháp cấm giao dịch đã bị trì hoãn nhiều năm. Lãnh đạo Đảng Cộng hòa tại Hạ viện đã từng cam kết vào cuối năm ngoái sẽ thúc đẩy dự luật cấm giao dịch cổ phiếu cá nhân trong nhiệm kỳ nghị sĩ, dự luật tương tự tại Thượng viện cũng đã được xem xét tại ủy ban vào tháng 7/2025 nhưng hai viện đều chưa có bước đi tiếp theo nào liên quan tới lệnh cấm này.

Song song đó, mối liên hệ lợi ích giữa quốc hội và các ông lớn công nghệ vẫn tiếp diễn. Theo truyền thông trước đây, chồng của nghị sĩ hàng đầu Đảng Cộng hòa tại Hạ viện, Lisa McClain, thuộc bang Michigan, từng mua xAI tới 250.000 đô la Mỹ cổ phiếu trước khi Elon Musk sáp nhập xAI vào SpaceX.

Đồng thời cũng không có bằng chứng cho thấy McClain đã sử dụng thông tin nội bộ. Phát ngôn viên Joe Buccino của bà cho biết:

“Tất cả các khoản đầu tư của bà Chủ tịch McClain đều được công khai và thực hiện đúng theo quy định của Hạ viện và pháp luật hiện hành.”

Các giao dịch đã được công bố có thể chỉ là phần nổi của tảng băng, dự kiến nhiều nghị sĩ thuộc cả hai đảng sẽ lần lượt công bố giao dịch cổ phiếu SpaceX trước và sau IPO trong thời gian tới.