Lombard: GPIF quá phân bổ trái phiếu Nhật có thể dẫn đến đóng vị thế giao dịch chênh lệch toàn cầu, Ngân hàng Quốc tế Tây Ban Nha: GPIF có thể bán ra 62 tỷ USD trái phiếu Mỹ!

Động thái phân bổ tài sản của Quỹ hưu trí lớn nhất thế giới Nhật Bản - GPIF, đang trở thành nguồn rủi ro hệ thống mới cho thị trường trái phiếu và ngoại hối toàn cầu.

Công ty nghiên cứu vĩ mô toàn cầu TS Lombard và Banco Santander (Tây Ban Nha) gần đây lần lượt công bố báo cáo chỉ ra: GPIF đang hoặc sẽ đẩy nhanh việc dòng tiền hồi hương về trái phiếu trong nước Nhật, quy mô này có thể tạo cú sốc thực sự cho lợi suất trái phiếu quốc kho bạc Mỹ và châu Âu.

Theo ước tính của Banco Santander, ngay cả không cần kích hoạt xem xét lại chính sách phân bổ tài sản, GPIF tối đa có thể giảm nắm giữ tới 62 tỷ USD trái phiếu quốc kho bạc Mỹ trong khuôn khổ chính sách hiện hành.

TS Lombard tiếp tục chỉ ra, dòng vốn hồi hương mang tính cấu trúc này sẽ đẩy USD/JPY xuyên thủng mốc 150, và xác lập biên độ giá trị hợp lý trong khoảng 130 đến 140, trong khi rủi ro giảm đòn bẩy thụ động của giao dịch Carry Trade toàn cầu vẫn chưa được thị trường đánh giá đủ.

Hiện tại, Bộ trưởng Lao động, Sức khỏe và Phúc lợi xã hội Nhật Bản Kenichiro Ueno đã xác nhận các quan chức đang nghiên cứu liệu có cần xem xét lại cơ cấu phân bổ tài sản GPIF hay không nhưng vẫn chưa đưa ra quyết định chính thức. Trong lúc đó, tỷ trọng phân bổ trái phiếu trong nước của GPIF tính đến cuối tháng 3 đã tăng lên 27%, cao hơn mục tiêu gốc là 25%, nhằm duy trì chính sách hiện tại, thực tế vẫn còn dư địa tăng thêm 4%.

Hiện thị trường vẫn chưa phản ánh đầy đủ biến động tiềm năng này, vị thế đầu cơ bán khống yên vẫn ở mức cao.

Hai năm qua, chênh lệch lợi suất trái phiếu 10 năm Mỹ - Nhật liên tục thu hẹp, nhưng USD/JPY vẫn quanh mức đỉnh lịch sử, tạo nên sự lệch pha kéo dài hiếm gặp.

TS Lombard cho rằng, yên Nhật đang tái liên kết với chênh lệch lãi suất, nếu xu hướng hội tụ này tiếp diễn, áp lực giảm giá lên tỷ giá vẫn còn kéo dài.

Yếu tố then chốt khiến yên yếu lâu nay, thực chất không phải là chênh lệch lãi suất, mà là dòng vốn quy mô lớn liên tục ra khỏi nội địa Nhật Bản. Thặng dư tài khoản vãng lai khổng lồ của Nhật lâu nay bị các dòng vốn đầu tư danh mục và Carry Trade lấn át.

Hai năm gần đây, dù trái phiếu nội địa tăng lợi suất, nhà đầu tư Nhật vẫn liên tục mua tài sản nước ngoài. Nay, hành vi này đang đảo chiều – vốn quay trở lại Nhật, khiến bản thân dòng hồi hương trở thành động lực cấu trúc củng cố sức mạnh yên thay thế cho can thiệp chính thức.

Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Nhật tuần trước chạm 3%, lần đầu kể từ 1996, do áp lực lạm phát, lo ngại chi tiêu tài khóa và kỳ vọng thị trường về việc Ngân hàng Trung ương Nhật tăng tốc thắt chặt tiền tệ.

TS Lombard dự báo Ngân hàng Trung ương Nhật sẽ nối lại lộ trình tăng lãi suất hàng quý từ tháng 1/2027, lãi suất cuối kỳ vào quý IV/2027 đạt 2%. Định hướng thu hẹp chênh lệch lãi suất đã rõ ràng.

GPIF hiện quản lý khối tài sản khoảng 2 nghìn tỷ USD, là quỹ hưu trí lớn nhất toàn cầu, đồng thời là nhà nắm giữ trái phiếu Mỹ nước ngoài đơn lẻ lớn nhất – theo Bộ Tài chính Mỹ, Nhật Bản đang giữ 1,1 nghìn tỷ USD trái phiếu quốc kho bạc Mỹ.

Mọi biến động dù chỉ nhỏ trong cơ cấu nắm giữ của GPIF đều đủ sức tạo chấn động cảm nhận được cho thị trường thu nhập cố định toàn cầu.

Tính đến cuối tháng 3 năm nay, tỷ trọng GPIF nắm giữ trái phiếu nội địa Nhật đã lên 27%, cao hơn mục tiêu gốc 25%. Chiếu theo chính sách hiện tại, quỹ này được phép dao động ±5 điểm phần trăm quanh mốc chuẩn, tức tối đa được phân bổ đến 31%, hiện vẫn còn dư địa tăng thêm khoảng 4 điểm %.

TS Lombard nhấn mạnh xu thế dịch chuyển này có lẽ chỉ vừa khởi động.

Đội ngũ của Antonio Villarroya - Giám đốc toàn cầu mảng chiến lược thu nhập cố định, ngoại hối và hàng hóa của Banco Santander - viết trong báo cáo gửi khách hàng: “Với sự linh hoạt mà khung phân bổ chiến lược cho phép, GPIF có thể bắt đầu giảm tỷ trọng trái phiếu nước ngoài trong tháng tới mà không cần chờ tới khi xem xét lại toàn bộ danh mục đầu tư chiến lược.”

Mô hình giả định của Banco Santander cho thấy nếu GPIF giảm tỷ trọng trái phiếu nước ngoài xuống còn 20% danh mục – vẫn trong phạm vi cho phép chính sách hiện tại – thì quy mô bán ra tiềm năng trái phiếu Mỹ có thể lên tới 62 tỷ USD, và áp lực bán tập trung vào trái phiếu quốc kho bạc Mỹ.

Nhóm của Villarroya bổ sung, nếu Ngân hàng Trung ương Nhật Bản thành công làm yên mạnh lên qua chuỗi tăng lãi suất dồn dập, kịch bản giảm tỷ trọng này sẽ càng dễ trở thành hiện thực.

Logic vận hành của Carry trade dựa trên biến động thấp: chỉ cần tỷ giá yên ổn định, lãi suất từ vay yên mua tài sản lãi suất cao là có thể bền vững. Một khi biến động yên tăng vọt, lợi nhuận điều chỉnh rủi ro từ vị thế bán khống yên sụt giảm nhanh, buộc các vị thế đòn bẩy chịu co lại.

TS Lombard nhận định, can thiệp chính thức chỉ là chất xúc tác, bản thân biến động mới là biến số chuyển hóa can thiệp thành làn sóng đóng vị thế quy mô lớn trên thị trường.

Mô hình giá tương đối - lãi suất của TS Lombard cho thấy, giá trị hợp lý của USD/JPY là trong khoảng 130 đến 140, giá hiện tại quanh 150 không có nền tảng cơ bản mà chủ yếu là nấc trung gian cho một trật tự mới.

Hiện thị trường chưa hề chuẩn bị cho một đợt tái định giá toàn diện với yên Nhật – vị thế đầu cơ vẫn thiên về bán khống yên, chỉ cần USD/JPY thủng mốc 150, vị thế đẩy giá buộc phải đóng có thể là động lực dẫn dắt giai đoạn tiếp theo.

TS Lombard cảnh báo, tác động từ yên mạnh không chỉ nằm ở tỷ giá, mà còn tiềm ẩn nguy cơ lan rộng qua các loại tài sản toàn cầu khác.

Nếu USD/JPY giảm sâu mất trật tự, có thể buộc các vị thế cross-asset carry đồng loạt giảm đòn bẩy, biến đợt hồi phục của yên thành sự kiện biến động quy mô lớn— giống như cơn sốc yên tháng 8/2024 gây đảo lộn thị trường chứng khoán toàn cầu.

Theo TS Lombard, trong bối cảnh chỉ số VIX vừa hạ nhiệt, chiến lược mua biến động cổ phiếu đang là công cụ phòng thủ tail-risk hữu hiệu, đồng thời cảnh báo, nếu “siêu tàu chở dầu” GPIF tiếp tục tăng tốc, biến động toàn cầu không chắc sẽ còn đứng im lìm nữa.