Siêu thị AI vẫn còn nhiều tiềm năng tưởng tượng, nhưng Wall Street âm thầm chuẩn bị “hai loại bảo hiểm”: phòng chống giảm giá âm ăn mòn lợi nhuận, đồng thời phòng ngừa cú sốc giảm giá lớn.

Mặc dù thị trường định giá khả năng Fed sẽ tăng lãi suất tại cuộc họp chính sách tiền tệ FOMC tiếp theo (chính là cuộc họp chính sách tháng 9 sẽ diễn ra trong tuần này) lên gần 90%, chỉ số S&P 500 và Nasdaq Composite vào thứ Sáu tuần trước vẫn lần lượt đóng cửa tăng mạnh 0,86% và 0,96%. Trong đó, thông tin về việc căng thẳng địa chính trị Trung Đông dịu lại khiến giá dầu giảm, trở thành yếu tố hỗ trợ quan trọng.

Thứ Sáu, ngày 11 tháng 9, chỉ số CPI toàn diện của Mỹ tháng 8 tăng 0,4% so với tháng trước, CPI lõi tăng 0,3% so với tháng trước, đều tăng nhanh hơn so với tháng 7, nhưng mức tăng năm trên năm của chỉ số chung giữ nguyên ở mức 3,4%, còn CPI lõi năm trên năm lại giảm xuống còn 2,4%. Như vậy, đánh giá chính xác là áp lực giá ngắn hạn tăng trở lại, thay vì tất cả chỉ số lạm phát đều xấu đi toàn diện.

Ứng dụng tài chính Zhihui Finance lưu ý rằng, theo quan điểm của một số nhà phân tích kỳ cựu Phố Wall, sự gia tăng mạnh của lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn dài, cùng với kỳ vọng tăng lãi suất do lạm phát tăng lên và bối cảnh địa chính trị căng thẳng, thực ra sức mạnh của thị trường cổ phiếu và nhu cầu phòng hộ rủi ro của dòng tiền không hề mâu thuẫn: Một bộ phận các nhà giao dịch và nhà đầu tư kỳ cựu trên Phố Wall vẫn mong muốn giữ được lợi nhuận tăng giá cổ phiếu, nhưng lại có những bất đồng về việc rủi ro sẽ được giải phóng theo hình thức “giảm giá trị chậm chạp” hay “bán tháo đòn bẩy quy mô lớn đột ngột”. Nhóm đầu tiên thúc đẩy bảo hiểm điều kiện đối với sụt giảm âm thầm, nhóm hai sử dụng các công cụ như quyền chọn mua VIX có mức lợi nhuận lồi mạnh, phản ánh sự phân hóa trong quản lý rủi ro chứ không phải thị trường đồng thuận rằng thị trường giá lên của chứng khoán Mỹ hoặc thị trường toàn cầu đã kết thúc.

Thị trường AI bước vào giai đoạn kiểm tra lợi nhuận, dòng tiền toàn cầu bắt đầu mua bảo hiểm cho hai kịch bản giảm giá

Sau khi dữ liệu CPI cao hơn một chút so với kỳ vọng được công bố, ông lớn tài chính Goldman Sachs đã chuyển từ dự đoán Fed sẽ giữ nguyên chính sách tại cuộc họp tháng 9 sang đặt cược vào việc Fed sẽ tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản trong tuần này, còn đối với lộ trình sau tháng 9, Goldman Sachs có lập trường thận trọng hơn. Tuy nhiên, trong một báo cáo nghiên cứu cuối tuần trước, Goldman Sachs đưa ra logic mua lên “lợi nhuận quyết định tất cả” cho đà tăng dài hạn của thị trường chứng khoán Mỹ kể từ khi ChatGPT trở nên nổi tiếng toàn cầu năm 2022 — dự kiến ​​lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu S&P 500 sẽ đạt 340 đô la vào năm 2026, tức tăng trưởng mạnh 24% so với cùng kỳ năm trước trên nền tảng cao; năm 2027 dự kiến đạt tiếp 385 đô la, tức tăng trưởng 13% năm trên năm.

Đồng thời, hệ số P/E kỳ vọng đã giảm từ 22 lần đầu năm xuống còn 19 lần, cho thấy tác động của lãi suất đã được phản ánh thông qua việc thu hẹp định giá. Dữ liệu lịch sử cho thấy, ba tháng sau khi bắt đầu chu kỳ tăng lãi suất, S&P 500 trung bình giảm 2%, nhưng 12 tháng sau đó trung bình tăng 9%. Những con số này vẫn chưa đủ để kết luận rằng “Fed bắt đầu tăng lãi suất là sẽ kết thúc thị trường giá lên", nhưng cũng không thể 100% chứng minh rằng lợi nhuận đầu tư trong tương lai sẽ lặp lại lịch sử; Goldman Sachs nhấn mạnh trong báo cáo, điểm then chốt thực sự là liệu xu hướng hiện thực hóa lợi nhuận có thể bù đắp cho việc định giá tiếp tục giảm hay không.

Đối với thị trường giá lên cổ phiếu hiện nay, việc Fed tăng lãi suất một lần đơn lẻ không phải là điều đáng lo lắng. Ít nhất dữ liệu lịch sử cho thấy, thứ thực sự đe dọa phe mua là toàn bộ một chu kỳ tăng lãi suất, không phải là một hành động đơn lẻ.

Bảng tổng hợp dưới đây do các tổ chức biên soạn đã chi tiết và chính xác liệt kê 12 đợt giảm từ 20% trở lên, hoặc bốn đợt giảm từ 18% đến 20% sát mức thị trường gấu của chỉ số S&P 500 kể từ năm 1945. Trong đó, sáu lần thị trường gấu diễn ra sau chu kỳ tăng lãi suất và kinh tế trực tiếp rơi vào suy thoái; ba lần sau tăng lãi suất mà không kèm suy thoái; một lần trùng với suy thoái kinh tế do đại dịch COVID-19; chỉ hai lần vừa không có tăng lãi suất, vừa không có suy thoái kinh tế. Trong so sánh này, chu kỳ tăng lãi suất được định nghĩa là ít nhất tăng hai lần với tổng mức tăng từ 100 điểm cơ bản trở lên.

Các chuyên gia phân tích của Goldman Sachs đồng thuận rằng AI sẽ tiếp tục là nguồn động lực mạnh mẽ và bền vững cho tăng trưởng lợi nhuận, logic “AI quyết định tất cả” để mua vào vẫn vững chắc – nghĩa là “chủ đề AI sẽ lấn át mọi yếu tố tiêu cực bao gồm lạm phát, nguy cơ địa chính trị, và sự tăng mạnh của lợi suất trái phiếu Mỹ”, tạo nên cơ sở vững chắc cho kỳ vọng tăng mạnh.

Xét trên góc độ ứng dụng AI thực tế và kỹ thuật dữ liệu trung tâm, trong tương lai các quy trình làm việc AI có hiệu suất cao hơn nếu đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ dài hạn, xử lý nhiều giai đoạn suy luận và sử dụng các công cụ hiệu suất cao gần như không giới hạn, sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu bùng nổ về tài nguyên hạ tầng trung tâm dữ liệu AI như tính toán lõi, bộ nhớ DRAM/HBM, hệ thống lưu trữ NAND của trung tâm dữ liệu, CPU máy chủ, thiết bị mạng hiệu suất cao và các liên kết quang tốc độ cao của trung tâm dữ liệu, v.v.; Xét trên góc nhìn đầu tư, những khối lượng công việc này phải chuyển hóa thành đơn hàng trả phí, giao hàng thực tế, tỷ lệ sử dụng trang thiết bị trung tâm dữ liệu và dòng tiền mặt thu về.

Cổ phiếu của Dell và HPE trên thị trường chứng khoán Mỹ cũng đồng loạt tăng mạnh khoảng 12% vào thứ Sáu tuần trước, thể hiện thị trường vẫn sẵn sàng săn tìm cơ hội tăng trưởng hiệu suất được hỗ trợ bởi kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, Goldman Sachs cũng cảnh báo rằng, chi đầu tư đồng nghĩa với chi phí khấu hao, tài chính, điện và bảo trì, giữa tăng trưởng nhu cầu tính toán và tăng trưởng lợi nhuận cổ đông, vẫn còn phải kiểm tra qua biên lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư.

Goldman Sachs cũng cho rằng lý do và tốc độ tăng lãi suất còn quan trọng hơn con số điểm lãi suất đơn lẻ: Nếu tăng lãi suất chủ yếu phản ánh tăng trưởng và cải thiện năng suất, lợi nhuận doanh nghiệp có thể cung cấp lớp đệm; nếu nguyên nhân là do sốc cung năng lượng, rủi ro lạm phát hoặc áp lực tài chính công, nó sẽ vừa nâng chiết khấu, vừa bóp chặt lợi nhuận và làm suy yếu tiêu dùng. Đánh giá về khoản nợ có lãi suất cố định dài hạn của các doanh nghiệp lớn ngụ ý rằng chi phí nợ tồn kho truyền dẫn chậm, nhưng không thể loại bỏ áp lực tài trợ dự án AI mới và tái tài trợ sau này. Chuỗi ngành AI toàn cầu có thể chia sẻ lợi ích từ nhu cầu tăng trưởng, nhưng vì sự khác biệt về cấu trúc tài trợ, chi phí năng lượng và mức độ tập trung khách hàng, sẽ xuất hiện sự phân hóa rõ rệt.

Thị trường quyền chọn chứng khoán Mỹ ngầm đưa ra tín hiệu – dù đánh giá lợi nhuận dài hạn không thay đổi, vị thế vẫn có thể đối mặt với hai kịch bản giảm giá hoàn toàn trái ngược. VIX khoảng 15,5 không tự động đồng nghĩa bảo hiểm rẻ; nếu thực tế biến động thị trường thấp hơn, phí biến động trả ra vẫn có thể khá cao; quyền chọn bán ngắn hạn có thể mất giá thời gian nếu giảm không đủ sâu hoặc đi xuống quá chậm. Đặt cược vào quyền chọn nhị phân kép “chỉ số giảm, VIX cũng giảm” đòi hỏi phải đồng thời đáp ứng quy định hợp đồng, không thể thay thế cho bảo hiểm giảm sâu đột ngột.

Trong vài tuần qua, số lượng quyền chọn mua VIX tháng 10 và tháng 11 giao dịch khối lượng lớn vượt 275.000 hợp đồng, thể hiện nhu cầu bảo hiểm cho cú sốc bất ngờ của một nhóm nhà giao dịch, nhà đầu tư chuyên nghiệp khác trên Phố Wall. Đối với siêu thị trường giá lên AI đang càn quét toàn cầu, quan điểm dự đoán thực tiễn hợp lý hơn là — tăng trưởng lợi nhuận mạnh và vượt kỳ vọng xung quanh AI vẫn có thể hỗ trợ xu thế đi lên dài hạn, nhưng các nhà đầu tư tổ chức Phố Wall đang định giá riêng biệt cho thu hẹp định giá và cú sốc thanh khoản, và liệu thị trường giá lên có được duy trì hay không sẽ phụ thuộc vào lộ trình hiện thực hóa tăng trưởng chứ không phải việc rủi ro bị bỏ qua.

Phòng ngừa giảm sâu hay giảm âm thầm? Các trader đang tìm hedging cho xu hướng tăng giá cổ phiếu có quan điểm bất đồng về phòng ngừa giảm sốc hay giảm chậm

Khi lãi suất và giá dầu tăng khiến đà tăng cổ phiếu bị đình trệ, nhà đầu tư tìm hedging xuất hiện bất đồng: rốt cục nên phòng giảm sốc nhanh hay giảm dần dần.

Gần đây, có một số yếu tố bất lợi cho người cần hedging cổ phiếu. S&P 500 chủ yếu đi ngang kể từ cuối tháng 5, và có vài giai đoạn trong năm nay, mức biến động thực tế trong nhịp tăng còn lớn hơn khi chỉ số giảm, tạo ra hiện tượng thị trường gọi là “giá tăng, biến động cũng tăng”.

Biên độ biến động nhỏ hơn – đặc biệt là biên độ giảm thấp – khiến một số trader ngại trả giá cao mua quyền chọn bán ngắn hạn như bảo hiểm, bởi nếu không giảm đủ sâu, phí quyền chọn có thể mất giá dần theo thời gian. Vì vậy, dù một bộ phận nhà giao dịch và nhà đầu tư đang mua quyền chọn call VIX của sàn CBOE hoặc quyền chọn bán S&P 500, các nhà giao dịch và nhà đầu tư khác lại chọn các phương án sáng tạo hơn khi xây dựng kịch bản giảm giá.

Antoine Porcheret, Giám đốc bộ phận sản phẩm cấu trúc tổ chức của Citigroup khu vực Anh, Châu Âu, Trung Đông và Châu Phi cho biết: “Khi mô hình ‘giá tăng, biến động tăng’ đảo chiều, chúng tôi thấy có giao dịch đặt cược ‘giá giảm, biến động giảm’ — ví dụ, dùng quyền chọn nhị phân kép đặt cược chỉ số S&P 500 giảm, VIX giảm, tạo vị thế cho thị trường giảm chậm.”

Như minh họa ở trên, premium quyền chọn S&P 500 — mức premium rủi ro VIX duy trì gần vùng cao nhất kể từ năm 2022.

Trong vài năm gần đây, “giảm chậm” luôn là một đề tài nóng, cũng là một chiến lược giao dịch phổ biến, bởi một số trader chuyên nghiệp tin rằng, bán ra từ từ thay vì giảm sốc đột ngột là kịch bản đáng để đầu cơ cũng như phòng hộ.

Các giao dịch đặt cược thị trường giảm trong khi biến động giảm, phản ánh hiện tại chủ đề AI và rủi ro địa chính trị đều thiếu tính đột biến và bất ngờ, khiến lý do giữ vị thế biến động không còn rõ ràng. Dù VIX hiện vào khoảng 15,5, thấp hơn mức trung bình của bốn năm trở lại đây, nhưng so với biên độ thực tế của thị trường, nó vẫn nằm sát vùng cao.

Báo cáo việc làm phi nông nghiệp của Mỹ trước đây thường khiến thị trường biến động mạnh, nhưng hiện tại, nếu không có bất ngờ lớn, thị trường có thể nhanh chóng trở lại bình yên.

Tuy nhiên, dù tin tức kinh tế mang lại ít rủi ro hơn, thị trường cổ phiếu vẫn dường như dễ bị tác động bởi lãi suất. Vì vậy mọi sự chú ý đều sẽ đổ dồn về quyết định lãi suất của Fed trong tuần này, hiện tại thị trường nghiêng về dự đoán Fed sẽ tăng lãi suất. Hình trên tổng hợp mối quan hệ giữa S&P 500 và diễn biến lãi suất Mỹ.

Khi lợi suất trái phiếu dài hạn Mỹ tăng lên mức cao nhiều năm, cấu trúc lợi nhuận của quyền chọn đặt cược vào kịch bản thị trường chứng khoán giảm và lãi suất tăng (stagflation) đã hút vốn từ đầu năm. Các chiến lược gia JP Morgan gần đây đã khuyến nghị đầu tư quyền chọn nhị phân kép nhằm đẩy mạnh vị thế này tới cuối năm.

Tất nhiên, vẫn còn những dấu hiệu cho thấy các nhà giao dịch và nhà đầu tư đang xây dựng các cược có lợi nhuận lồi mạnh hơn, kỳ vọng khi đà tăng cổ phiếu bị đe dọa bởi nhiều yếu tố, biến động thị trường có thể bùng nổ. Ngoài lãi suất tăng, các yếu tố này còn gồm giá dầu cao khi chiến tranh Mỹ-Iran kéo dài, cũng như xu hướng đồng yên mạnh lên — có thể gây ra làn sóng đóng chuyển vị thế giao dịch chênh lệch lãi suất, tương tự cú sốc thị trường tháng 8/2024 với giảm sâu cổ phiếu và tăng vọt biến động.

Như hình trên, nhu cầu quyền chọn mua VIX trên thị trường chứng khoán Mỹ rất cao, “độ lồi của biến động” ở mức lịch sử cao, chỉ số đo giá quyền chọn lồi ở vùng đắt đỏ.

Điều này khiến một bộ phận trader và nhà đầu tư kiên quyết chọn phòng hộ trực tiếp bằng cách mua quyền chọn call VIX, và nhu cầu mua lồi biến động phổ biến được thể hiện qua độ lệch của quyền chọn call VIX. Trong những tuần gần đây, tổng số quyền chọn call VIX tháng 10 và 11 mua khối lượng lớn vượt 275.000 hợp đồng.

Porcheret cho biết: “Chủ đề lớn nhất trong dòng vốn luôn là hoạt động phòng thủ. Các giao dịch đặt cược trực tiếp vào biến động rất cẩn trọng, ví dụ mua hợp đồng phương sai kỳ hạn kích hoạt, trong đó bạn chỉ giữ vị thế biến động khi thị trường tăng giá.”

Bên cạnh đó, dù các cược đòn bẩy vẫn đắt, vẫn có các nhà giao dịch và nhà đầu tư kỳ cựu ở phía đối diện, tìm cách thu phí quyền chọn.

Giám đốc điều hành Premialab Adrian Zervudach cho biết: “Thực tế, chúng tôi thấy hai phía đều có nhu cầu: các trader và nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến bảo vệ hệ thống hóa và lồi, trong khi vẫn tiếp tục bán chiến lược biến động để tìm kiếm lợi nhuận và tăng hiệu quả danh mục. Điểm khác biệt chủ chốt ngày càng thể hiện ở mục tiêu và phương thức triển khai danh mục, thay vì toàn thị trường chuyển từ bán sang mua biến động.”