Lợi suất gần đến 5% không phải do thị trường nghi ngờ Fed. Worsh: Kinh tế Mỹ mạnh mẽ, chi tiêu vốn cho AI và rủi ro địa chính trị mới là động lực chính.

Theo ứng dụng tài chính thông minh, Chủ tịch Fed Waller cho biết vào thứ Tư rằng việc lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài tăng mạnh gần đây không có nghĩa là các nhà đầu tư đang mất niềm tin vào khả năng kiểm soát lạm phát của Fed. Ngược lại, ông cho rằng, hiệu quả kinh tế Mỹ mạnh mẽ, chi tiêu vốn doanh nghiệp tăng vọt và rủi ro địa chính trị toàn cầu leo thang đang cùng nhau đẩy chi phí vay dài hạn lên cao. Trong đó, các “nhà cung cấp dịch vụ đám mây khổng lồ” tiêu biểu là các tập đoàn công nghệ lớn đang tiến hành vay vốn mạnh mẽ để xây dựng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu, làm gia tăng sự cạnh tranh nguồn vốn trên thị trường tài chính và trở thành lực đẩy quan trọng cho lợi suất trái phiếu tăng cao.

Ông Waller đưa ra phát biểu này sau cuộc họp chính sách tiền tệ tháng 9 của Fed kết thúc vào thứ Tư. Cùng ngày, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã nhất trí quyết định nâng phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang lên thêm 25 điểm cơ bản lên mức 3,75%-4,00%, đánh dấu lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 7 năm 2023. Trong bài phát biểu mở đầu, Waller cho biết các hoạt động kinh tế của Hoa Kỳ đang mở rộng với tốc độ ổn định, chi tiêu trong nước duy trì sự vững vàng, tăng trưởng năng suất mạnh mẽ, đầu tư vốn cũng rất sôi động; đồng thời, lạm phát vẫn ở mức cao đáng kể, do đó Fed quyết định “thu hồi một phần chính sách nới lỏng” để thúc đẩy lạm phát quay trở lại mục tiêu 2% một cách kịp thời hơn.

Chi tiêu vốn cho AI tăng mạnh làm trầm trọng thêm hiệu ứng “tranh giành vốn”

Về lý do tại sao lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng mạnh gần đây, trong phần hỏi đáp của buổi họp báo, Waller nhấn mạnh các yếu tố nền tảng kinh tế và nhu cầu vốn.

Ông Waller cho biết, sự bùng nổ chi tiêu vốn của Mỹ là “có thật”, các công ty điện toán đám mây lớn và tập đoàn công nghệ đang huy động vốn quy mô lớn trên thị trường, do đó cạnh tranh nguồn vốn cũng rất rõ ràng.

Phát biểu này liên hệ rõ ràng giữa cơn sốt đầu tư vào hạ tầng AI lan rộng ngành công nghệ trong vài năm gần đây với việc lãi suất dài hạn của Mỹ gia tăng. Khi các tập đoàn công nghệ lớn tiếp tục xây dựng trung tâm dữ liệu, mua sắm chip AI và mở rộng cơ sở hạ tầng điện cũng như mạng lưới, quy mô chi tiêu vốn liên quan không ngừng mở rộng. Việc doanh nghiệp huy động nguồn vốn lớn trên thị trường qua trái phiếu cũng có nghĩa là chính phủ, doanh nghiệp và các chủ thể vay khác càng cạnh tranh khốc liệt cho dòng vốn.

Waller cũng nhiều lần nhấn mạnh hiệu suất vốn đầu tư mạnh mẽ trong bài phát biểu chính thức. Ông cho rằng nền kinh tế Mỹ dường như đang mạnh lên hơn nữa, các chỉ số như tuyển dụng mới, thu nhập khu vực tư và đầu tư vốn doanh nghiệp đều đã cải thiện trong vài tháng gần đây, đặc biệt dòng tín dụng doanh nghiệp phát triển nổi bật. Đồng thời, ông cho rằng bối cảnh tài chính hiện tại rất khó có thể được mô tả là “thắt chặt”, và nhận định này được đa số thành viên FOMC đồng thuận.

Nhận định của Waller về cơ bản cũng đồng thuận với quan điểm của Chủ tịch Fed New York Williams hồi đầu tháng. Williams trước đó cho rằng lợi suất trái phiếu Mỹ tăng chủ yếu là phản ánh kinh tế và triển vọng của Mỹ mạnh mẽ, mà viễn cảnh tăng trưởng đó được thúc đẩy bởi sự gia tăng mạnh mẽ của đầu tư vào AI, trung tâm dữ liệu và các lĩnh vực công nghệ khác. Vì vậy, ông thiên về việc xem việc lãi suất dài hạn tăng cao là phản ánh sức mạnh của nền kinh tế.

Rủi ro địa chính trị toàn cầu cũng góp phần đẩy cao lợi suất dài hạn

Bên cạnh tăng trưởng kinh tế và chi tiêu vốn, Waller còn xếp môi trường địa chính trị toàn cầu là một trong những yếu tố quan trọng khác dẫn đến lãi suất dài hạn tăng.

Ông cho rằng, tình hình bất ổn tại nhiều khu vực nóng trên thế giới đang góp phần đẩy lợi suất dài hạn lên cao, ảnh hưởng của nó không chỉ thể hiện qua việc giá giao ngay các mặt hàng như năng lượng, ngô, đậu nành hay lúa mì tăng, mà còn thông qua lợi nhuận lọc dầu, chi phí chế biến và chuỗi cung ứng, cuối cùng tác động đến giá hàng hóa tại các cửa hàng Mỹ.

Trên thực tế, Waller đã đề cập đặc biệt đến biến động địa chính trị và sự bất định trong phần phát biểu khởi đầu, và cho rằng trong bối cảnh này, kinh tế Mỹ vẫn thể hiện được sự bền bỉ rất tốt. Fed cũng nhấn mạnh, tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ hiện vẫn ở mức thấp khoảng 4,1%, số lượng vị trí tuyển dụng và giờ làm việc trung bình hàng tuần đều tăng, số lượng trung bình bốn tuần đầu tiên nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp vẫn ở mức phù hợp với toàn dụng lao động.

Điều này cũng tạo nên bối cảnh kinh tế quan trọng giúp Fed có thể tăng lãi suất trở lại lần này. Dù lãi suất dài hạn đã tăng mạnh, thị trường lao động không có dấu hiệu xấu đi rõ nét, hoạt động kinh tế và đầu tư vốn thậm chí còn duy trì sức bền tốt.

Không đồng ý với quan điểm “thị trường đã mất niềm tin vào khả năng chống lạm phát của Fed”

Cần chú ý rằng, trong số các nguyên nhân Waller liệt kê cho việc tăng lợi suất dài hạn, không bao gồm niềm tin của thị trường vào khả năng chống lạm phát của Fed giảm sút.

Sau khi quy mô nợ chính phủ Mỹ vượt 40 nghìn tỷ USD, thâm hụt ngân sách và khả năng duy trì nợ cũng luôn được một bộ phận thị trường xem là yếu tố tiềm năng quan trọng khiến lợi suất trái phiếu dài hạn tăng cao. Thế nhưng lần này Waller không xếp lo ngại về thâm hụt ngân sách là yếu tố chủ yếu lý giải cho việc lãi suất dài hạn gia tăng.

Ngược lại, ông nhấn mạnh tác động của tăng trưởng kinh tế Mỹ, đầu tư vốn và yếu tố địa chính trị đến lãi suất dài hạn.

Điều này không có nghĩa là Waller cho rằng rủi ro lạm phát đã tan biến. Trái lại, trong buổi họp báo hôm đó ông liên tục phát đi tín hiệu rõ ràng về quyết tâm chống lạm phát.

Waller cho biết, lạm phát tại Mỹ đã liên tục cao hơn mục tiêu của Fed suốt hơn 5 năm, do đó trọng tâm của chính sách hiện tại vẫn là “ổn định giá cả” trong nhiệm vụ kép. Ông nói thẳng, “sự thật rất đơn giản, lạm phát quá cao và kéo dài quá lâu”.

Theo dữ liệu được ông công bố tại cuộc họp báo, căn cứ số liệu CPI và PPI mới nhất ước tính, tốc độ tăng so với cùng kỳ năm trước của chỉ số giá tiêu dùng PCE chung tại Mỹ trong tháng 8 có thể lên tới khoảng 3,6%, còn PCE lõi và CPI lõi lần lượt ở khoảng 3,2% và 2,4%. Đặc biệt, Waller nói, dù xét trong 6 tháng hay 12 tháng qua, vẫn còn quá nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ có mức tăng giá vượt 3%, chưa kể một loạt chi phí đầu vào của các mặt hàng chủ lực cũng đang tăng gần đây.

Thị trường không “ép buộc” Fed phải tăng lãi suất

Việc lợi suất trái phiếu Mỹ tăng mạnh gần đây cũng từng trở thành yếu tố quan trọng để thị trường dự đoán chính sách của Fed trong tháng 9. Trước cuộc họp này, phần lớn nhà đầu tư đã đặt cược cao vào khả năng Fed sẽ tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, thậm chí có người còn lo ngại nếu Fed lựa chọn giữ nguyên lãi suất, ngược lại sẽ làm suy yếu uy tín chống lạm phát và đẩy lợi suất trái phiếu dài hạn tăng thêm.

Tuy nhiên, Waller đã phủ nhận rõ rằng thị trường không “ép” Fed phải hành động. Ông nói, tất nhiên tôi sẽ theo dõi giá cả trên thị trường và hiểu những tín hiệu thị trường gửi đi, “nhưng hôm nay là quyết định của chính chúng tôi”.

Waller nhấn mạnh, những gì ông phát biểu tại hội nghị thường niên các ngân hàng trung ương toàn cầu tại Jackson Hole cuối tháng 8 vừa rồi là triết lý kỷ luật của chính sách tiền tệ, chứ không phải cam kết trước về quyết định chính sách cụ thể nào. Khi đó ông đã đưa ra chuẩn hành động là Fed chỉ có thể chắc chắn lạm phát cơ bản đang “giảm xuống một cách rõ ràng và đủ nhanh” về mốc mục tiêu 2% mới tiến hành điều chỉnh.

Đến cuộc họp tuần này, FOMC nhận định rằng điều kiện đó chưa đạt được, nên ủy ban đã nhất trí quyết định tăng lãi suất. Theo Waller, kết quả bỏ phiếu nhất trí phản ánh quyết tâm của Fed muốn khôi phục ổn định giá cả sớm hơn.