Sau Meta, Google (GOOGL.US) liên kết với vận hành điện hạt nhân: tài trợ nâng công suất khoảng 96 MW cho hai nhà máy điện hạt nhân.

Ứng dụng tài chính Zhihui Finance APP đưa tin, Alphabet (GOOGL.US) đã đồng ý đầu tư tăng công suất phát điện cho hai nhà máy điện hạt nhân do một công ty con của Southern Company (SO.US) vận hành, bổ sung khoảng 96 megawatt nguồn điện trong bối cảnh nhu cầu điện từ trung tâm dữ liệu tại Mỹ tăng mạnh. Theo thông báo hôm thứ Hai, Google thuộc Alphabet sẽ tài trợ cho việc nâng cấp công suất (“uprate”) tại nhà máy điện hạt nhân Vogtle và Hatch ở bang Georgia thông qua một thỏa thuận giá cước mới. Việc nâng cấp công suất là một phương pháp mở rộng sản lượng điện của lò phản ứng bằng cách thay thế một số bộ phận cơ khí, v.v.

Georgia Power, công ty con của Southern Company, cùng sở hữu hai cơ sở Vogtle và Hatch, và Southern Nuclear dưới quyền Southern Company chịu trách nhiệm vận hành. Thỏa thuận này vẫn cần được cơ quan quản lý phê duyệt.

Giao dịch này diễn ra trong bối cảnh câu hỏi ngày càng nóng lên: Ai sẽ chịu trách nhiệm chi trả cho cơ sở hạ tầng điện được bổ sung nhằm đáp ứng nhu cầu điện tăng vọt? Georgia Power cho biết, thỏa thuận với Google sẽ giúp bảo vệ cư dân và các khách hàng công nghiệp khác khỏi phải chịu chi phí nâng cấp.

Những sắp xếp tương tự đã có tiền lệ: năm ngoái, Constellation Energy đồng ý bán điện từ một nhà máy điện hạt nhân ở Illinois cho Meta Platforms, đồng thời đầu tư cải thiện cơ sở hạ tầng tại cơ sở này. Điện hạt nhân đã trở thành một trong những bên hưởng lợi lớn nhất trước bùng nổ nhu cầu điện do AI thúc đẩy, nhờ khả năng cung cấp điện không carbon mọi lúc. Trong khi đó, việc nâng cấp các nhà máy hiện tại thường mất ít thời gian hơn nhiều so với xây dựng mới, vốn thường kéo dài nhiều năm.

Bối cảnh: Cuộc đua cung ứng điện hạt nhân của các ông lớn công nghệ

Kinh phí “nâng công suất” lần này là một bước nữa trong chiến lược điện hạt nhân của Google. Tháng 10 năm 2024, Google đã ký hợp đồng với Kairos Power - thỏa thuận đầu tiên trên thế giới mà doanh nghiệp mua điện từ nhiều lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) - với kế hoạch bổ sung tổng cộng tối đa 500 megawatt công suất điện hạt nhân tiên tiến đến năm 2035. Lò Hermes 2 đầu tiên (ở Oak Ridge, Tennessee) dự kiến đi vào hoạt động năm 2030 và điện từ nhà máy sẽ được cung ứng cho các trung tâm dữ liệu của Google ở Tennessee và Alabama, qua lưới điện TVA.

Các đối thủ cùng ngành còn đi trước: Tháng 9 năm 2024, Microsoft ký hợp đồng mua điện kéo dài 20 năm, trị giá 835 megawatt với Constellation Energy, thúc đẩy tái khởi động Tổ máy 1 tại Three Mile Island (trung tâm năng lượng sạch Crane, Pennsylvania). Tháng 6 năm 2025, Meta và Constellation Energy ký hợp đồng mua điện 20 năm tại Trung tâm Năng lượng sạch Clinton, đảm bảo 1.121 megawatt điện không carbon, bàn giao bắt đầu từ tháng 6 năm 2027, và cam kết thêm 30 megawatt thông qua nâng công suất – chính là “nhà máy điện hạt nhân ở Illinois” đã đề cập ở trên. Khái niệm “nâng công suất” thậm chí còn được áp dụng lên các dự án xây mới: Kairos sau đó đã tăng công suất một lò Hermes 2 từ 28 megawatt lên 50 megawatt.

Thiếu hụt phía cầu đã hiện rõ: Theo ước tính trước đây của Goldman Sachs, tiêu thụ điện của trung tâm dữ liệu tại Mỹ sẽ tăng khoảng gấp ba trong giai đoạn 2023-2030, cần bổ sung khoảng 47 gigawatt công suất phát điện. Tình trạng căng thẳng nguồn cung điện đã đẩy giá tăng: giá đấu thầu công suất trên nhiều thị trường điện của Mỹ những năm gần đây liên tục lập kỷ lục mới. Các hợp đồng mua điện dài hạn với các tập đoàn công nghệ lớn đang mang lại mô hình lợi nhuận mới cho các tổ máy điện hạt nhân hiện hữu.

Lý do “nâng công suất” được xem là con đường nhanh là bởi không cần lặp lại chu trình xây mới kéo dài: Thông thường chỉ cần thay thế cánh tuabin, nâng cấp bộ phận máy phát hoặc hệ thống điều khiển, các tổ máy đang vận hành đã có thể tăng vài phần trăm sản lượng, chi phí và tiến độ chỉ tính bằng “năm” và “trăm triệu”, thay vì xây mới kéo dài cả thập kỷ và tốn hàng chục tỷ USD (theo thông lệ ngành). Mức tăng 96 megawatt không lớn so với công suất tổ máy hàng nghìn megawatt của Vogtle, song lại rất đáng giá trong những giai đoạn lưới điện thiếu hụt – ước tính sơ bộ đáp ứng nhu cầu cho hàng chục nghìn hộ dân Mỹ.

Bản thân tổ hợp Vogtle ở Georgia là biểu tượng cho sự hồi sinh điện hạt nhân ở Mỹ: tổ máy số 3 và 4 lần lượt đi vào vận hành thương mại vào tháng 7/2023 và tháng 4/2024, là những tổ máy hạt nhân xây mới đầu tiên của Mỹ trong nhiều thập kỷ, với tổng mức đầu tư vượt 30 tỷ USD, thời gian xây dựng bị kéo dài nghiêm trọng. Lịch sử này cũng lý giải tại sao “nâng công suất” là con đường hấp dẫn với các công ty công nghệ – không cần chờ hàng thập kỷ, chỉ cần nâng cấp các tổ máy hiện tại.

Georgia là tiền tuyến của cuộc đua điện năng này: Khu vực Atlanta những năm gần đây trở thành một trong những thị trường trung tâm dữ liệu tăng trưởng nhanh nhất ở Mỹ, danh sách khách hàng tải lớn mà Georgia Power công bố cũng đã đạt mức hàng chục gigawatt. Đầu năm 2025, cơ quan quản lý bang đã bắt đầu sửa đổi quy tắc giá điện cho khách hàng tải lớn, yêu cầu các khách hàng công nghiệp và công nghệ lớn phải gánh nhiều hơn chi phí hạ tầng. Thỏa thuận giá điện mới với Google được coi là sự tiếp nối cho hướng quản lý này.

Logic phía sau cuộc chạy đua điện hạt nhân không phức tạp: điện gió và mặt trời có thể lên lưới nhanh, nhưng hạn chế bởi tính gián đoạn; còn điện hạt nhân với đặc trưng nguồn điện nền mọi lúc lại hoàn toàn phù hợp với tiêu thụ điện liên tục quanh năm của trung tâm dữ liệu - nhờ vậy các tập đoàn công nghệ lớn chuyển rõ rệt sang mua điện hạt nhân trong các năm gần đây.

Cuộc tranh cãi về ai gánh chi phí cũng diễn ra tại Georgia: những năm gần đây Georgia Power mở rộng đầu tư điện bởi tải trung tâm dữ liệu tăng mạnh, áp lực tăng giá điện cho người dân và tranh luận “khách lớn phải tự gánh chi phí” vẫn diễn ra. Thỏa thuận giá điện mới trong bài báo là phép thử mới nhất cho cuộc tranh luận này – nếu được duyệt, nó sẽ hiện thực hóa nguyên tắc “người dùng lớn trả tiền” vào cơ cấu giá điện dưới hình thức “tài trợ nâng công suất”. Thông báo không tiết lộ chi tiết Google sẽ trả bao nhiêu, cũng như điều kiện nhận điện bổ sung ra sao.