Trump nói Powell nên từ chức thành viên Hội đồng Dự trữ Liên bang Mỹ

Dự án cải tạo trụ sở chính của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bị đội vốn tiếp tục gây xôn xao dư luận, chính quyền Trump lại một lần nữa gây sức ép lên cựu Chủ tịch Powell.

Ngày 30/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội, yêu cầu Powell lập tức từ chức thành viên Hội đồng Thống đốc Fed, và đe dọa nếu ông từ chối từ chức, chính phủ Mỹ sẽ kiện ông vì lý do tham nhũng hoặc thiếu trách nhiệm.

Hành động này bắt nguồn từ một báo cáo do Thanh tra nội bộ Fed công bố, báo cáo tuy không phát hiện có bất kỳ hành vi vi phạm hình sự nào, nhưng đã chỉ ra nhiều sai lầm quản lý dẫn tới dự án cải tạo trụ sở bị đội vốn nghiêm trọng.

Cùng ngày, Trump tuyên bố đã chỉ thị cho Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche nghiên cứu báo cáo của Thanh tra và "đưa ra quyết định xử lý tiếp theo". Động thái này tiếp tục đưa vị thế tương lai của Powell trong nội bộ Fed vào tâm điểm chú ý.

Ngày thứ Tư, Văn phòng Thanh tra Fed công bố báo cáo đánh giá dự án cải tạo trụ sở chính tại Washington trị giá 2,4 tỷ USD.

Báo cáo khẳng định rõ, "Trong quá trình đánh giá, chúng tôi không tìm thấy bất kỳ cơ sở hợp lý nào để xác định có hành vi vi phạm hình sự liên bang cần báo cáo cho Bộ trưởng Tư pháp theo Đạo luật Thanh tra", qua đó gần như loại bỏ khả năng truy tố hình sự.

Tuy nhiên, báo cáo đồng thời liệt kê hàng loạt sai sót về mặt quản lý. Thanh tra phát hiện, Hội đồng Thống đốc Fed chưa có biện pháp hữu hiệu rút kinh nghiệm từ các sai sót đội vốn trước đó, chưa thực hiện khuyến nghị đặt trần chi phí, cũng như chưa yêu cầu có ước tính chi phí xây dựng.

Đáng chú ý, đến tháng 7 năm nay — sau bốn năm khởi động dự án, hoàn thành đấu thầu hợp đồng — Fed vẫn chưa thiết lập cơ chế giá trần đảm bảo an toàn.

Bên cạnh đó, một số hạng mục thiếu báo giá cạnh tranh dẫn tới chi phí đội lên cao, mô hình quản trị nội bộ cũng bị đánh giá là chưa đáp ứng được quy mô và mức độ phức tạp của dự án này. Thay đổi thiết kế, điều kiện thực tế tại công trường và lạm phát cũng được xem là nguyên nhân quan trọng gây đội vốn.

Dự án này ban đầu có ngân sách 1,3 tỷ USD năm 2020, hiện chi phí thực tế đã tăng lên 2,4 tỷ USD.

Chủ tịch Fed đương nhiệm Waller trong thư phản hồi đính kèm báo cáo cho biết, Fed sẽ thực hiện đầy đủ các khuyến nghị của Thanh tra.

Waller thông báo, Cơ quan Quản lý Dịch vụ Công Hoa Kỳ (GSA) sẽ đảm nhận vai trò bên thực thi dự án, phối hợp cùng Fed thực hiện các công việc tiếp theo, đồng thời gửi báo cáo lên Hội đồng Thống đốc và chính ông Waller. Trong thư gửi Thanh tra trưởng Michael Horowitz, Waller viết:

Trong đó có nhiều bài học quan trọng cần rút ra, kết hợp giữa các kết luận của ông và khuyến nghị của GSA, sẽ đem lại giá trị lâu dài cho các thế hệ kế nhiệm của chúng tôi.

Horowitz được Powell bổ nhiệm giữ chức vụ này vào tháng 6/2025.

Waller cũng cho biết, Fed sẽ thuê một đơn vị kiểm toán độc lập để rà soát toàn bộ các khoản chi phí đã xác nhận cho tới nay.

Powell sau khi kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch lần 2 vào tháng 5 năm nay đã phá lệ tiếp tục giữ ghế thành viên Hội đồng Thống đốc Fed, nhiệm kỳ của ông sẽ kéo dài tới tháng 1/2028.

Trong thời gian Powell giữ chức Chủ tịch, Trump nhiều lần chỉ trích quan điểm chính sách tiền tệ của ông, và hiện lấy vấn đề cải tạo trụ sở để công kích ông. Powell trước đây đã nhiều lần đứng vững trước áp lực từ Trump, trong đó có cả đe dọa cách chức.

Về mặt pháp lý, thành viên Hội đồng Thống đốc Fed do Tổng thống đề cử và Thượng viện phê chuẩn, Đạo luật Dự trữ Liên bang quy định rõ Tổng thống chỉ có thể bãi nhiệm thành viên Hội đồng vì "có lý do chính đáng".

Mark Spindel, nhà sáng lập Potomac River Capital và là nhà nghiên cứu Fed cho biết, dù lần này Trump không công khai đe dọa bãi nhiệm Powell, nhưng các động thái này cho thấy rõ ý định Nhà Trắng muốn tái định hình ban lãnh đạo Fed vẫn chưa thay đổi. Ông nói:

Sự không hài lòng của Trump với Powell là không có giới hạn, và mong muốn kiểm soát Fed của ông ấy cũng vậy. Tuy nhiên, Quốc hội, Tòa án và các thế lực chính trị khác vẫn luôn ủng hộ tính độc lập của Fed và sẽ tiếp tục giữ vững lập trường này trước sức ép liên tục của Trump.

Giáo sư luật tại Đại học Columbia, Kathryn Judge lưu ý rằng, báo cáo Thanh tra đề cập rất ít đến vai trò giám sát của Powell trong dự án cải tạo này. Bà nhận xét:

Xét đến việc Chủ tịch Fed gánh rất nhiều trách nhiệm khác, rất khó để đơn giản đánh giá ông ấy nên dành bao nhiêu nỗ lực cho công tác giám sát như thế này.