Rodrigo Paz, tổng thống thân thiện với nhà đầu tư đầu tiên của Bolivia trong hơn 20 năm qua, muốn các công ty khai khoáng toàn cầu khai thác đồng, vàng, bạc và các khoáng sản quan trọng khác của quốc gia này. Gần nửa triệu thợ mỏ địa phương là rào cản lớn nhất đối với ông.
Các hợp tác xã đại diện cho lực lượng thợ mỏ này là một trong những lực lượng chính trị hùng mạnh nhất của đất nước, chiếm tới 8% lực lượng lao động và một nửa sản lượng khai thác khoáng sản của Bolivia. Họ đã khai thác tài nguyên khoáng sản của đất nước trong hàng thập kỷ với rất ít sự giám sát và quản lý, đồng thời nhiều lần buộc các chính phủ phải nhượng bộ thông qua các cuộc biểu tình khiến đất nước gần như tê liệt.
Tuy nhiên, Paz không bị lung lay. “Tại sao chúng ta lại muốn nghèo khi chúng ta có mọi thứ cần thiết để trở thành một quốc gia phát triển cao?”, ông nói, ám chỉ đến tiềm năng khoáng sản của Bolivia, quốc gia có doanh thu xuất khẩu thấp hơn nhiều so với các nước láng giềng Peru và Chile.
Thách thức đối với ông được phơi bày rõ rệt vào tháng 5, khi hàng nghìn thợ mỏ hợp tác xã kéo về phủ tổng thống ở La Paz, một số người còn ném cả thuốc nổ. Cuối cùng, chính phủ phi xã hội chủ nghĩa đầu tiên trong nhiều thập kỷ đã phần lớn nhượng bộ trước các yêu cầu của thợ mỏ về việc tiếp cận nhiều hơn với nhiên liệu, thuốc nổ và khu vực khai thác mới. Căng thẳng lại bùng phát vào tháng 7, khi sự bất hòa giữa các hợp tác xã đối địch buộc các quan chức phải hủy bỏ kế hoạch tổ chức một hội nghị hiếm hoi nhằm quy tụ thợ mỏ địa phương, thợ mỏ nhà nước và các doanh nghiệp tư nhân để vạch ra tương lai của ngành công nghiệp này.
“Bạn không thể chỉ đơn giản xóa bỏ họ,” Tom Larsen, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của Eloro Resources Ltd., một công ty thăm dò có trụ sở tại Toronto đang có kế hoạch phát triển một mỏ bạc-thiếc quy mô lớn ở Bolivia, cho biết. “Họ là một lực lượng lớn trong cấu trúc xã hội của Bolivia.”
Một cuộc cải tổ toàn diện các luật khai khoáng mang tính dân tộc của Bolivia sẽ làm xói mòn nhiều đặc quyền mà các hợp tác xã đang được hưởng. Vì vậy, chính phủ của Paz, vốn đang chao đảo sau các bất ổn hồi đầu năm, thay vào đó đang tiến hành thay đổi từng bước một. Theo một quan chức, họ có kế hoạch trình lên Quốc hội các sửa đổi có trọng điểm, bao gồm cho phép các doanh nghiệp tư nhân hợp tác với các hợp tác xã, củng cố quyền phát triển cho các đơn vị thăm dò và giảm thuế. Song song đó, họ cũng đang xây dựng lại toàn diện bộ luật khai khoáng nhằm hiện đại hóa ngành này và nâng cao tính pháp lý chắc chắn.
(James Attwood và Sergio Mendoza)
