Cuộc chiến IPO thế kỷ của AI: OpenAI nỗ lực vươn lên, khoảng cách với Anthropic đang thu hẹp

Từ đầu năm nay, cục diện cạnh tranh thương mại trong lĩnh vực mô hình AI quy mô lớn đang có những thay đổi đáng kể. Anthropic, từng là bên chiếm ưu thế trên thị trường doanh nghiệp, giờ đây phải đối mặt với sự truy đuổi mạnh mẽ từ OpenAI – và sân khấu cuối cùng của cuộc đối đầu này là lần IPO sắp tới của cả hai công ty.

Theo dữ liệu mới nhất từ OpenRouter, trong khoảng 120.000 doanh nghiệp cùng sử dụng sản phẩm của Anthropic và OpenAI, tỷ lệ chi phí của hai bên đã gần như ngang bằng vào tháng 9. Trong khi vào đầu năm nay, Anthropic chiếm đến ba phần tư tổng mức chi tiêu của nhóm này.

Động lực cốt lõi cho sự đảo ngược này là việc OpenAI tung ra loạt mô hình GPT-5.6 vào mùa hè năm nay – loạt sản phẩm này được thiết kế lấy hiệu suất chi phí làm trọng tâm và ngay sau khi ra mắt đã giảm giá đáng kể. Đồng thời, chính sách lưu trữ dữ liệu trên mô hình chủ lực Fable 5 của Anthropic cũng khiến một số khách hàng doanh nghiệp không lựa chọn.

Cả hai công ty đều đối mặt với áp lực tăng chi phí vốn mạnh mẽ, và đều đang chuẩn bị IPO: Anthropic có thể lên sàn sớm nhất vào tháng 11 năm nay, OpenAI dự kiến sẽ theo sau vào năm sau. Phố Wall đang theo sát việc liệu hai công ty có thể duy trì mô hình kinh doanh bền vững và tăng trưởng doanh thu để xứng đáng với mức định giá hàng nghìn tỷ đô của mình hay không.

GPT-5.6: Cuộc phản công bằng chiến tranh giá của OpenAI

Cuộc phản công của OpenAI được đánh dấu bằng sự ra mắt của loạt GPT-5.6 vào tháng 6 vừa qua. Dòng sản phẩm này gồm có ba mô hình: Sol, Terra và Luna, đáp ứng các mức năng lực khác nhau, mang đến cho khách hàng doanh nghiệp lựa chọn chi phí linh hoạt hơn. Chỉ sau đó không lâu, OpenAI tiếp tục giảm giá GPT-5.6 Luna xuống 80%, còn GPT-5.6 Terra giảm 20%.

Theo tờ Wall Street Journal, nhiều nhà sáng lập và phân tích ngành đã coi việc ra mắt GPT-5.6 là bước ngoặt thay đổi cục diện thị trường. Peter Walker, lãnh đạo bộ phận insight của OpenRouter, cho biết: “GPT-5.6 mở ra đường đua mới cho OpenAI, còn loạt mô hình của Anthropic hiện chưa có sản phẩm tương ứng như vậy.”

David Hsu — nhà sáng lập và CEO của nền tảng phần mềm Retool — cho biết đầu năm nay công ty anh vẫn chuyển đổi giữa OpenAI và Anthropic, nhưng GPT-5.6 chính là “chất xúc tác chính” khiến Retool lựa chọn dùng chủ yếu mô hình của OpenAI. “Chúng tôi muốn tìm mô hình rẻ nhất, vì mô hình càng rẻ thì doanh thu chúng tôi càng cao,” Hsu nói. Anh ước tính hiện nay chi phí sử dụng mô hình OpenAI thấp hơn Anthropic khoảng 20%.

Chính sách dữ liệu Fable 5: Tiềm ẩn rủi ro của Anthropic

Bên cạnh áp lực giá từ OpenAI, bản thân chính sách của Anthropic cũng thúc đẩy sự ra đi của một số khách hàng. Khi ra mắt Fable 5 vào đầu tháng 6, Anthropic tuyên bố sẽ mặc định lưu trữ dữ liệu người dùng trong 30 ngày vì lý do tin cậy và an toàn. Chính sách này gây rào cản tuân thủ với các ngành có dữ liệu nhạy cảm.

David Hsu cho biết, hầu hết điều khoản hợp đồng mặc định của Retool đều yêu cầu dữ liệu được xoá ngay lập tức, cơ chế lưu giữ dữ liệu của Fable 5 không đáp ứng được điều này, nên Retool chưa bao giờ sử dụng mô hình này. Anthropic sau đó đã cố gắng cung cấp quyền kiểm soát dữ liệu cho một số khách hàng, nhưng thiệt hại đã xảy ra.

Khách hàng doanh nghiệp: Áp lực chi phí định hình lại logic lựa chọn

Ở cấp độ vĩ mô hơn, logic quyết định của khách hàng doanh nghiệp đang thay đổi theo cấu trúc. Khi ngày càng nhiều nhân viên thử dùng các công cụ AI, áp lực chi phí đối với doanh nghiệp cũng tăng lên, khiến họ nhận ra không phải nhiệm vụ nào cũng cần mô hình hàng đầu. Một số doanh nghiệp bắt đầu đưa các mô hình mã nguồn mở giá rẻ từ Trung Quốc vào chiến lược sử dụng đa mô hình của mình.

David Zhu — nhà đồng sáng lập kiêm CEO nền tảng bán hàng AI Reevo — cho biết, công ty ông đang chuyển dịch việc sử dụng AI từ Anthropic sang OpenAI, vì hai lý do: cân nhắc về chi phí và giảm phụ thuộc vào một nhà cung cấp mô hình duy nhất. “Thời kỳ gắn bó sâu sắc với một nhà cung cấp mô hình đã kết thúc,” Zhu nói, nhưng cũng thừa nhận sở thích này có thể thay đổi bất cứ lúc nào, “mọi thứ thay đổi quá nhanh.”

Ara Kharazian, nhà kinh tế học của công ty fintech Ramp, cho biết vào giữa tháng 9 anh quan sát dữ liệu của 70.000 khách hàng dưới quyền quản lý người sử dụng, phát hiện chi tiêu vào mô hình OpenAI lần đầu tiên vượt Anthropic kể từ tháng 12 năm trước. Tuy nhiên, lợi thế này chỉ tồn tại trong chốc lát – đến cuối tuần đó, Anthropic đã chiếm lại vị trí số một với khoảng cách nhỏ.

Anthropic: Sức nóng thị trường còn nguyên, mô hình mới phản kích

Dù thị phần bị áp lực, sức hút của Anthropic trong cộng đồng lập trình viên vẫn rất lớn. Sáng thứ Tư này, trước một kho hàng ở trung tâm San Francisco, hàng dài người xếp hàng chờ đợi được vào sự kiện “Claude Founder House” của Anthropic, thậm chí có người đến sớm một giờ. Ngày hôm trước, vài người phải chờ tới ba giờ vẫn bị từ chối vì hết chỗ, cảnh tượng này trên mạng xã hội được ví như hàng người xếp ở lễ hội âm nhạc Coachella.

Michael Szklarski – nhà đồng sáng lập công ty game ReadyM – cho biết, công ty ông thường cần mô hình tiên tiến nhất, thiên về sử dụng Fable 5.1 của Anthropic, nhưng mong muốn trao đổi thêm với kỹ sư Anthropic để giảm chi phí sử dụng.

Dưới sức ép cạnh tranh, cuối tháng 9 Anthropic bắt đầu tung ra loạt mô hình Claude 5.5 thế hệ mới, tập trung vào chi phí thấp và hiệu quả cao hơn. Lợi thế dẫn đầu trong lĩnh vực AI luôn rất mong manh, trận chiến giá giành khách hàng doanh nghiệp vẫn chưa đến hồi kết.