SpaceX (SPCX.US) nhắm vào dải tần trung, AST SpaceMobile (ASTS.US) đối mặt với nguy cơ mất lợi thế về phổ tần

Ứng dụng tài chính Trí Thông Finance APP cho biết, nhà phân tích viễn thông Roger Entner đánh giá rằng nếu SpaceX (SPCX.US) giành được tần số liên quan đến Ligado và Viasat, và thắng giấy phép trong cuộc đấu giá đề xuất bởi Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), Starlink có thể kiểm soát một khối tần số trung bình "lớn". Đánh giá này khiến chiến lược tần số của AST SpaceMobile (ASTS.US) được xem xét lại.

ASTS tăng gần 1% lên 51,46 USD vào thứ Hai, hồi phục nhẹ sau khi giảm 16% trong hai phiên giao dịch trước đó. Đợt bán tháo này bắt đầu từ tuần trước sau khi SpaceX đồng ý mua danh mục tần số 800 MHz quốc gia của công ty quản lý quỹ tư nhân Grain Management, nơi cuộc tranh giành tần số cho vệ tinh kết nối trực tiếp điện thoại lại trở thành tâm điểm.

Entner đăng trên X rằng, các nhà mạng lớn rất có thể sẽ phản đối cuộc đấu giá cho 25 MHz tần số mà FCC đề xuất. Ông nói: “Mỗi nhà mạng lớn có thể sẽ đấu giá giấy phép này với mục đích tấn công hoặc phòng thủ.” Bức tranh lớn hơn của ông dựa trên Ligado và Viasat—“Nếu Elon Musk mua lại Ligado và Viasat và giành được lô tần số mới này, Starlink có thể kiểm soát một khối tần số trung bình lớn phục vụ cho hoạt động mặt đất và dịch vụ kết nối trực tiếp thiết bị.”

FCC dự định đấu giá 25 MHz, sát ngay tần số của AST

FCC đang lấy ý kiến về cuộc đấu giá cho băng tần 1675-1695 MHz và 2020-2025 MHz, tổng cộng 25 MHz. Theo tài liệu hướng dẫn của cơ quan này, đề xuất bao gồm ba khối không ghép cặp: Block A (1675-1685 MHz), Block B (1685-1695 MHz) và Block C (2020-2025 MHz), cho phép sử dụng linh hoạt cho mạng không dây mặt đất, thiết bị kết nối trực tiếp (D2D) hoặc cả hai. Sự kiện này sẽ được bỏ phiếu tại cuộc họp công khai ngày 29 tháng 10, quy tắc cuối cùng và ngày đấu giá chưa xác định.

Đề mục này cũng bao gồm việc đại tu khung “phủ sóng bổ sung qua không gian” (SCS)—dự định giải phóng thêm 482 MHz tần số có phép cho SCS, giảm rào cản về giao dịch và chuyển nhượng trên thị trường thứ cấp; đồng thời dỡ bỏ giới hạn đối với máy bay không người lái trên băng tần 800 MHz di động, giải phóng thêm 50 MHz tần số thấp.

Những băng tần này nằm sát với tần số của AWS-4, Ligado và Viasat. Đối với AST, điều này mang ý nghĩa đặc biệt nhạy cảm: Theo danh mục điều khoản năm 2025, AST sẽ được sử dụng lâu dài tới 40 MHz tần số L của Ligado tại Mỹ và Canada, kèm thêm 5 MHz của băng tần 1670-1675 MHz—băng tần này nằm sát ngay dưới vùng tần số FCC dự định đấu giá.

Thỏa thuận giữa AST SpaceMobile và Ligado còn có các điều khoản trả giá: Ligado sẽ nhận được quyền mua chuyển đổi thành cổ phiếu AST (trong vòng 12 tháng, trị giá khoảng 120 triệu USD), cùng khoản thanh toán tiền mặt mỗi năm 80 triệu USD với ít nhất 80 năm thuê. Theo tài liệu AST nộp cho Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), khi chuyển giao AST phải trả cho Ligado khoảng 550 triệu USD, cùng các điều kiện về phê duyệt quản lý. Ligado đã xin bảo hộ phá sản Chapter 11 vào tháng 1/2025—trước đó kế hoạch sử dụng tần số L cho mạng 5G mặt đất bị đình trệ do tranh chấp về nhiễu GPS; theo giải pháp tái cấu trúc, khoản nợ của Ligado sẽ giảm từ 8,6 tỷ USD xuống còn khoảng 1,2 tỷ USD, đồng thời công ty này vẫn đang tiếp tục kiện chính phủ Mỹ với tổng số tiền đòi bồi thường 40 tỷ USD.

Viasat được nhắc tới vì sau khi mua lại Inmarsat năm 2023, đã thừa hưởng tần số L và S của vệ tinh di động cùng quyền truy cập thị trường toàn cầu, đồng thời là chủ nợ của Ligado (Ligado có nghĩa vụ trả tiền cho Inmarsat); trước đây Viasat còn từng lên kế hoạch hợp tác với Ligado về dịch vụ vệ tinh kết nối trực tiếp.

Phân rẽ lộ trình AST và SpaceX

Khác biệt đường hướng giữa AST và SpaceX chính là nền tảng của cuộc cạnh tranh này. AST dựa vào hợp tác với nhà mạng để kết nối vệ tinh với điện thoại phổ thông: AT&T đã ký hợp đồng thương mại cuối cùng cho dịch vụ băng rộng di động không gian với AST, Verizon cũng đã ký hợp đồng riêng về dịch vụ kết nối trực tiếp; theo Ticker Report, TELUS và AST đã hoàn tất thử nghiệm tích hợp mạng đầu tiên tại Canada cho điện thoại di động kết nối vệ tinh. Trong khi đó, T-Mobile (TMUS.US) hiện đang sử dụng Starlink của SpaceX.

SpaceX thì đang lắp ráp một mô hình mạng di động trực tiếp hơn—gắn kết giữa vệ tinh, tần số và hạ tầng mặt đất. Hai nước đi trong tuần vừa rồi làm rõ hơn hướng này: ngày 7 tháng 10, FCC phê duyệt hồ sơ của Starlink Mobile thế hệ thứ 2, cho phép phóng tối đa 15.000 vệ tinh phục vụ cho tần số 2 GHz (quỹ đạo cực thấp, mục tiêu mở rộng băng thông và giảm độ trễ); ngày 8 tháng 10, SpaceX tuyên bố đã đạt được thỏa thuận cuối cùng với Grain Management, mua lại 100% danh mục tần số 800 MHz quốc gia, gồm tối đa 14 MHz tần số ghép cặp thấp. Hai bên không tiết lộ giá, nhưng theo nguồn tin thì khoảng 8 tỷ USD tiền mặt; giao dịch cần FCC chấp thuận.

Tần số thấp có khả năng xuyên thấu tốt, vốn là điểm yếu của Starlink trước đây—tần số trung 2 GHz hiện có băng thông cao nhưng khả năng xuyên tường kém. Musk tuyên bố trên X giao dịch này là “sự kiện cực kỳ trọng đại”, SpaceX viết trên blog chính thức rằng lô tần số thấp chất lượng này sẽ “giải quyết một trong những nút thắt kỹ thuật còn lại, cho phép Starlink Mobile trở thành nhà mạng di động chính tại Mỹ.”

Sau khi tin tức xuất hiện, cổ phiếu T-Mobile, Verizon (VZ.US) và AT&T (T.US) đều giảm khoảng 6% sau giờ giao dịch ngày 8 tháng 10. Người phát ngôn của Verizon, Rich Young trả lời: “Công ty này có thể sở hữu rất nhiều tần số, nhưng nếu không có mạng sử dụng những tần số đó thì không có ý nghĩa gì. Đó chỉ là sóng vô tuyến trên không trung.” Theo báo cáo của Báo tài chính quốc tế, ba nhà mạng này đã thành lập liên doanh vệ tinh hồi tháng 5 năm nay, được cho là nhằm phòng vệ SpaceX.

Thị trường định giá thế nào?

Biến động của ASTS chính là minh chứng cho sự bất ổn của thị trường. Theo ghi nhận của FinanceFeeds, cổ phiếu này đã giảm 6,1% trong phiên giao dịch thường ngày 8 tháng 10, rồi giảm thêm khoảng 4% sau khi công bố thương vụ SpaceX-Grain; trong phiên 9 tháng 10 từng xuống mức 47,57 USD (giảm 13,7% so với phiên trước đó đóng cửa ở 56,93 USD). Đến ngày 12 tháng 10, giá đóng ở 51,46 USD, tăng 0,97%, nhưng từ đầu năm vẫn giảm 29%; khoảng giá 52 tuần là từ 47,57 USD đến 133,86 USD, giá hiện tại đã gần sát mức thấp của phạm vi này.

Tâm lý nhà đầu tư nhỏ lẻ cũng nghiêng về phía tiêu cực: Trên Stocktwits có người chỉ trích ASTS không có doanh thu và lợi nhuận thương mại, còn từng hứa không phát hành thêm cổ phiếu nhưng lại tăng phát hành; một người dùng khác nói đây là một vụ “đẩy giá để bán ra” điển hình.

Theo dữ liệu từ StockAnalysis, AST có doanh thu lũy kế 12 tháng là 115,3 triệu USD (tăng khoảng 2.257% so với cùng kỳ), lỗ ròng 619 triệu USD, số dư tiền mặt là 2,29 tỷ USD; hướng dẫn doanh thu năm 2026 là 150 triệu đến 200 triệu USD, dự trữ đơn hàng khoảng 1,3 tỷ USD, báo cáo tài chính tiếp theo vào ngày 9 tháng 11.

Quan điểm của các bên bán rõ ràng phân hóa. Deutsche Bank ngày 12 tháng 10 nâng xếp hạng ASTS lên mua vào với giá mục tiêu 93 USD, cho rằng đợt bán tháo liên quan đến SpaceX là hiểu nhầm, đồng thời nhấn mạnh giá trị tần số và chất xúc tác; ngân hàng cũng dự đoán T-Mobile có thể chuyển hợp tác thiết bị kết nối trực tiếp từ Starlink sang AST. Ngược lại, B. Riley Securities ngày 2 tháng 10 hạ thành trung tính, giảm giá mục tiêu từ 85 USD xuống 65 USD. Theo tổng hợp của StockAnalysis, giá mục tiêu trung bình của AST là khoảng 78 USD.

Với lộ trình của SpaceX, thị trường cũng chưa đồng thuận. Nhà phân tích của ARK Investment Management, Tasha Keeney cho rằng, thương vụ tần số và cấp phép vệ tinh giúp Starlink Mobile “có lộ trình khả thi trở thành nhà mạng di động hoàn chỉnh chứ không chỉ là dự phòng vùng chết”, tần số thấp có thể cải thiện phủ sóng trong nhà, mạng không dây mặt đất và các đơn vị nhỏ liên quan đến hạ tầng Starlink có thể bổ sung thêm dung lượng.

Craig Moffett tại MoffettNathanson lại cho rằng SpaceX vẫn còn xa mới đủ điều kiện cạnh tranh trực diện với ba ông lớn, con đường khả thi vẫn là lấy được thỏa thuận vận hành mạng di động ảo (MVNO) từ ba nhà mạng chính. New Street Research chỉ ra SpaceX vẫn “tụt hậu rõ rệt” về tần số thấp, và tần số mới mua cũng không tương thích với vệ tinh thiết bị kết nối trực tiếp thế hệ 1 và 2. Walt Piecyk của LightShed Partners cho rằng tần số thấp cần ăng-ten rất lớn và không phù hợp sản xuất đại trà vệ tinh, băng tần 800 MHz này sẽ phù hợp làm “lớp nền” cho mạng mặt đất chứ không phải kết nối lên vệ tinh.