Thị trường chỉ cho xác suất 17%, nhưng các nhà kinh tế học lại nói "năm ăn năm thua": Khả năng tăng lãi suất của Fed vào tháng 10 bị đánh giá thấp nghiêm trọng?

Thị trường hợp đồng tương lai gần như không quan tâm đến việc Fed tăng lãi suất vào tháng 10, nhưng nhóm các nhà kinh tế lại phát ra tín hiệu cảnh báo hoàn toàn trái ngược.

Hiện tại, thị trường hợp đồng tương lai chỉ đánh giá xác suất Fed tăng lãi suất vào tháng 10 ở mức 17%, đặt cược rằng ngân hàng trung ương sẽ giữ nguyên chính sách. Tuy nhiên, theo báo cáo gần đây của MarketWatch, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng cuộc họp quyết định lãi suất ngày 27-28/10 sẽ kịch tính hơn nhiều so với mức định giá của thị trường. Ethan Harris, cựu chuyên gia kinh tế trưởng của Bank of America Securities, thẳng thắn nhận định đây là quyết định “50-50”; Matthew Martin, nhà kinh tế Mỹ của Oxford Economics, dự đoán rõ ràng rằng Fed sẽ tăng lãi suất liên tiếp vào tháng 10 và tháng 12. Hai quan điểm đối lập cho thấy mức độ bất định cao về đường đi của chính sách tiền tệ hiện nay.

Động lực cốt lõi khiến các nhà kinh tế nâng kỳ vọng tăng lãi suất chính là dữ liệu lạm phát vượt kỳ vọng. Bài viết của Thông tin Tường Phố chỉ ra rằng, dữ liệu lạm phát tháng 9 của Mỹ cho thấy CPI tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, chỉ số giá nhà sản xuất (PPI) tăng tới 6,3% và giá các mặt hàng ngoài năng lượng tăng tốc – đây là chi tiết đáng quan ngại, bởi giá các sản phẩm này thường ít biến động, nếu tăng mạnh sẽ cho thấy áp lực lạm phát dai dẳng hơn. Đồng thời, Chủ tịch Fed Kevin Warsh giữ thái độ trung lập tại hội nghị IMF/Ngân hàng Thế giới, từ chối dự đoán kết quả cuộc họp, khiến thị trường không thể có chỉ dẫn rõ ràng cho tương lai.

Nếu cuộc họp tháng 10 thực sự trở thành “vấn đề bỏ ngỏ” như một số nhà kinh tế nhận định, một khi tăng lãi suất bất ngờ xảy ra, tác động đến lợi suất trái phiếu Mỹ, đồng USD và các tài sản rủi ro sẽ rất lớn, đồng thời sẽ định hình lại kỳ vọng thị trường về chính sách tháng 12 và các bước tiếp theo.

Bước ngoặt dữ liệu: Lạm phát tháng 9 phá vỡ đồng thuận “không cần hành động vội”

Trước khi dữ liệu lạm phát mới nhất được công bố, các quan chức Fed đều truyền đi tín hiệu "không cần vội tăng lãi suất", thị trường cũng dựa vào đó để hình thành kỳ vọng cơ bản là tạm dừng vào tháng 10.

Tuy nhiên, việc công bố dữ liệu lạm phát tháng 9 đã thay đổi bức tranh này. CPI tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, PPI tăng 6,3%. Theo MarketWatch, Martin từ Oxford Economics cho biết, điều đáng lo không chỉ là số liệu tổng thể, mà chính là giá các hàng hóa ngoài năng lượng tăng nhanh – do các mặt hàng này có độ biến động thấp, tăng mạnh phản ánh áp lực lạm phát mang tính cấu trúc, không còn là yếu tố ngắn hạn.

Carl Weinberg, chuyên gia kinh tế trưởng tại High Frequency Economics, cho rằng dữ liệu lạm phát mới sẽ khiến đủ số thành viên Fed chuyển hướng, ủng hộ phương án tăng lãi suất liên tiếp vào tháng 10 và tháng 12.

Fed đã hoàn thành lần tăng lãi suất đầu tiên sau ba năm vào tháng 9, nâng phạm vi lãi suất lên 3,75% đến 4%. Cựu Chủ tịch Fed Philadelphia Patrick Harker nhận định, mức lãi suất hiện tại dường như chưa gây áp lực giảm đáng kể lên nền kinh tế, đồng nghĩa thắt chặt vẫn chưa đủ mạnh. Ông cho rằng, tăng lãi suất 25 điểm cơ bản vào tháng 10 và 12 rồi tạm dừng để đánh giá sẽ giúp kiềm chế lạm phát và củng cố uy tín của Fed như “chiến binh chống lạm phát”.

Khung thời gian nhạy cảm: Tăng lãi suất sáu ngày trước bầu cử, Fed sẵn sàng mạo hiểm?

Những người ủng hộ tạm dừng tăng lãi suất vào tháng 10 không chỉ xét đến nhịp độ chính sách mà còn có một yếu tố thực tế khó tránh – quyết định của cuộc họp ngày 28/10 chỉ cách cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11 sáu ngày.

Một số nhà kinh tế cho rằng Fed không muốn hành động ngay trước thềm bầu cử, để tránh bị hiểu nhầm động cơ chính trị, tăng hay không tăng đều có thể bị chỉ trích dưới góc độ chính trị.

Tuy nhiên, Ethan Harris tỏ ra thận trọng với nhận định này. Ông cho rằng yếu tố bầu cử chỉ là “yếu tố nhỏ” với Fed, “dù Fed hành động thế nào cũng sẽ có người chỉ trích, Tổng thống (Trump) sẽ luôn công kích họ.” Nhận định này ngụ ý rằng áp lực chính trị chưa đủ để Fed rời khỏi khung quyết định dựa trên dữ liệu.

Về chiến lược truyền thông, Chủ tịch Fed Warsh đã cố ý giữ thái độ mập mờ trong lần phát biểu công khai cuối cùng trước “kỳ im lặng”. Tại hội nghị IMF/Ngân hàng Thế giới ở Bangkok, ông cho biết, “Tôi không nghĩ nên dự đoán hành động của tôi tại các cuộc họp còn lại năm nay.” Sự trung lập này không tạo tiền đề cho việc tăng lãi suất tháng 10, cũng không loại trừ khả năng đó, làm tăng độ khó trong việc diễn giải thị trường.

Hai đường đi: Đánh nhanh hay đánh chậm đều có cái giá

Đối diện dữ liệu lạm phát và nhịp độ chính sách, Fed thực chất đang đứng trước hai lựa chọn rõ ràng.

Đường đi thứ nhất: Tăng lãi suất liên tiếp vào tháng 10 và tháng 12. Nhóm ủng hộ cho rằng phương án này sẽ nâng lãi suất lên mức kìm hãm kinh tế nhanh hơn, đồng thời gửi tín hiệu Fed cảnh giác cao độ với lạm phát. Lindsey Piegza, chuyên gia kinh tế trưởng của Stifel Financial khẳng định việc tăng lãi suất tháng 10 sẽ phát đi tín hiệu "cực kỳ lo ngại về lạm phát", tạo động lực để thị trường tự tăng lãi suất và siết giảm nhu cầu.

Đường đi thứ hai: Bỏ qua tháng 10, chỉ tăng lãi suất vào tháng 12 và tháng 3 năm sau. Nhóm ủng hộ cho rằng, tạm dừng sẽ giúp Fed có thêm thời gian đánh giá dữ liệu, xác định xem thắt chặt đã đủ hay chưa. Aditya Bhave, Giám đốc nghiên cứu kinh tế Mỹ của Bank of America Global Research, viết trong báo cáo cho khách hàng rằng, sự tạm dừng sẽ giúp Fed có thêm thời gian quan sát dữ liệu và điều chỉnh lãi suất cuối cùng; nhưng cái giá phải trả là, trong bối cảnh kinh tế Mỹ vẫn mạnh, Fed có thể sẽ “tụt lại phía sau đường cong”.

Piegza cũng cảnh báo rằng, nếu chọn con đường kiên nhẫn hơn, công chúng sẽ bắt đầu nghi ngờ lạm phát cao có thể kéo dài, làm giảm hiệu quả quản lý kỳ vọng của Fed.

Nếu tăng lãi suất bất ngờ tháng 10: Sốc thị trường không thể xem nhẹ

Định giá tăng lãi suất 17% hiện tại nghĩa là một khi Fed thực sự tăng lãi suất vào tháng 10, thị trường sẽ chịu áp lực định giá lại rất lớn.

Đối với lợi suất trái phiếu Mỹ, tăng lãi suất bất ngờ sẽ đẩy lợi suất ngắn hạn lên cao và có thể kéo theo lãi suất dài hạn tăng, làm biến động đường cong lợi suất thêm mạnh. Đối với đồng USD, định giá lại kỳ vọng tăng lãi suất thường hỗ trợ cho USD, chỉ số USD có thể tăng mạnh trong ngắn hạn. Đối với tài sản rủi ro, cổ phiếu và thị trường tín dụng sẽ chịu áp lực, đặc biệt là các cổ phiếu tăng trưởng và trái phiếu lợi suất cao nhạy cảm với lãi suất.

Tác động sâu hơn là việc tái định hình đường đi chính sách tiếp theo. Nếu tăng lãi suất tháng 10 thành hiện thực, thị trường sẽ phải đánh giá lại nhịp độ tăng lãi suất tháng 12 và sang năm sau, kỳ vọng tăng lãi suất "mỗi quý một lần" trước đó sẽ bị điều chỉnh mạnh, lãi suất cuối cùng cũng sẽ lên cao hơn.

Đúng như Harris nói, hội đồng Fed tổng thể có xu hướng “bồ câu” và có thể không thích tăng lãi suất liên tiếp — nhưng dữ liệu lạm phát vẫn vượt kỳ vọng, đang thu hẹp không gian do dự này. Thị trường đánh giá xác suất tăng lãi suất tháng 10 ở mức 17%, rất có thể đã đánh giá thấp cường độ thực sự của cuộc chiến chính sách này.