Logic phòng ngừa rủi ro của vàng đã thay đổi! Morgan Stanley: Khi thị trường chứng khoán lao dốc, vàng chưa chắc hữu ích, nhưng có thể phòng ngừa khủng hoảng trái phiếu Mỹ

Thuộc tính phòng ngừa rủi ro của vàng đang trải qua một cuộc tái cấu trúc sâu sắc.

Theo bàn giao dịch Chasing Wind, Morgan Stanley trong báo cáo mới nhất chỉ ra rằng, kể từ năm 2020, vàng đã không còn khả năng phòng ngừa hiệu quả rủi ro giảm giá trên thị trường chứng khoán, thậm chí trong đợt bán tháo cực đoan trên thị trường chứng khoán còn làm gia tăng thiệt hại của danh mục đầu tư — nhưng đồng thời, vàng lại thể hiện giá trị đệm ngày càng quan trọng trong các đợt bán tháo mạnh của trái phiếu chính phủ Mỹ, trở thành công cụ cốt lõi để đối phó rủi ro tài chính và rủi ro tín dụng chủ quyền.

Trong bối cảnh sự chuyển dịch logic này, Morgan Stanley tiếp tục giữ vàng là tài sản kim loại ưu tiên hàng đầu, và đặt mục tiêu giá cho quý II năm 2027 là 5000 USD/ounce. Mặc dù Fed đã tái khởi động tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm đã lên mức cao nhất kể từ đầu thế kỷ, nhưng giá vàng chỉ giảm khoảng 10% so với đỉnh tháng 8, hiện duy trì trên 4000 USD/ounce. Morgan Stanley cho rằng sức bền này là nhờ sự hỗ trợ nhu cầu cơ cấu do ngân hàng trung ương liên tục mua vàng và dòng vốn ETF quy mô lớn.

Nhận định này ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc tài sản của nhà đầu tư: vai trò của vàng trong danh mục đầu tư cần được tái xác định — nó không còn là nơi trú ẩn đa năng khi thị trường chứng khoán biến động, mà là công cụ hiệu quả phòng ngừa rủi ro trái phiếu chính phủ trong bối cảnh lo ngại về tính bền vững tài chính và kỳ vọng lạm phát tăng lên.

Thần thoại phòng ngừa rủi ro tan vỡ: Chức năng phòng ngừa chứng khoán của vàng không còn hiệu quả

Phân tích định lượng của Morgan Stanley cho thấy, hiệu quả của vàng như công cụ phòng ngừa rủi ro chứng khoán có ranh giới thời gian rõ rệt.

Trước năm 2020, vàng còn có thể đóng vai trò là tài sản phòng ngừa chứng khoán “đủ dùng” — trong các đợt bán tháo cực đoan theo tuần trên thị trường chứng khoán, vàng có tính phòng ngừa yếu, tương quan âm với thị trường chứng khoán Mỹ. Nhưng kể từ năm 2020, mối quan hệ này đã đảo chiều hoàn toàn: vàng và chứng khoán chuyển sang tương quan dương, trong những giai đoạn thị trường chứng khoán giảm mạnh nhất, vàng không chỉ không bảo vệ mà còn làm gia tăng thiệt hại của danh mục đầu tư.

Xét về biến động, độ biến động annualized của vàng tương đương với cổ phiếu, thậm chí một số năm cao hơn S&P 500, điều này làm suy yếu giá trị của vàng như công cụ phân tán truyền thống. Morgan Stanley chỉ ra, đặc điểm quan trọng nhất của một tài sản phân tán chất lượng là độ biến động thấp hơn tài sản cần phòng ngừa, chứ không chỉ dựa vào tương quan thấp hoặc tương quan âm — vàng lâu dài không đạt tiêu chuẩn này ở chỉ số cốt lõi.

Trong khi đó, trái phiếu chính phủ Mỹ sau năm 2020 vẫn giữ được thuộc tính phòng ngừa mạnh mẽ với biến động hàng ngày của chứng khoán, là công cụ đệm rủi ro chứng khoán hiệu quả hơn nhiều.

Giá trị thực sự của vàng: Phòng ngừa rủi ro bán tháo trái phiếu Mỹ

Mặc dù chức năng phòng ngừa rủi ro chứng khoán của vàng đã suy yếu đáng kể, Morgan Stanley cho thấy vàng vẫn phát huy hiệu ứng đệm trong các kỳ bán tháo mạnh trái phiếu chính phủ Mỹ.

Dữ liệu chỉ ra, trong những tuần trái phiếu Mỹ có hiệu suất tệ nhất — đặc biệt là những kỳ bán tháo cực đoan — vàng giúp giảm thiệt hại cho toàn bộ danh mục đầu tư. Tính chất này càng nổi bật sau đại dịch: tương quan giữa trái phiếu Mỹ và vàng liên tục giảm từ sau dịch, trở về gần mức giữa những năm 2000, cho thấy hiệu ứng phân tán giữa hai tài sản này dưới áp lực thị trường cực đoan đã được cải thiện.

Morgan Stanley cho rằng điều này phản ánh sự chuyển đổi căn bản về bản chất nhu cầu vàng của nhà đầu tư — từ công cụ giao dịch lãi suất truyền thống, chuyển sang phương tiện phòng ngừa rủi ro tài chính và tín dụng chủ quyền. Khi thị trường lo ngại trái phiếu chính phủ cùng với kỳ vọng lạm phát và những vấn đề về tính bền vững tài chính gia tăng, ngày càng nhiều nhà đầu tư sẽ coi vàng là công cụ để phòng ngừa biến động trái phiếu chính phủ thay vì chỉ sử dụng để phòng ngừa rủi ro chứng khoán.

Nhu cầu cơ cấu nâng đỡ: Dòng vốn từ ngân hàng trung ương và ETF tái định hình logic giá vàng

Khả năng chống chịu vượt kỳ vọng của giá vàng trong môi trường lãi suất cao là nhờ sức nâng đỡ mạnh mẽ từ nhu cầu cơ cấu, khiến vàng giảm đáng kể sự phụ thuộc vào môi trường lãi suất.

Sức mua của ngân hàng trung ương vượt xa dự đoán. Quý II năm 2026, tổng lượng vàng ngân hàng trung ương toàn cầu mua đạt 289 tấn, annualized đạt 1155 tấn, vượt xa so với 860 tấn của năm 2025 và 800 tấn dự báo trước đó của Morgan Stanley. Ngân hàng trung ương Trung Quốc đã mua 103 tấn trong năm, cao nhất kể từ năm 2023, với 60% tập trung vào quý III; Ba Lan tăng 123 tấn, hứa hẹn sẽ lại trở thành bên mua lớn nhất năm. Ngoài ra, tổng lượng nhập khẩu vàng của Trung Quốc đến tháng 9 đã đạt 1300 tấn, tốc độ annualized nhanh nhất kể từ năm 2017, cho thấy nhu cầu ngoài ngân hàng trung ương cũng rất mạnh mẽ.

Dòng vốn ETF cũng đi ngược xu thế. Quý III toàn cầu ghi nhận mức dòng tiền ròng vào ETF vàng là 31 tỷ USD, lập kỷ lục dòng tiền một quý lớn nhất trong lịch sử bằng USD, và diễn ra ngay trong quý Fed tái khởi động tăng lãi suất. Morgan Stanley chỉ ra rằng, lượng nắm giữ ETF và giá vàng từ giữa năm 2024 bắt đầu lệch pha, rất có thể phản ánh nhu cầu phòng ngừa rủi ro tài chính và chủ quyền của nhà đầu tư đối với vàng ngày càng tăng.

Mục tiêu giá lên tới 5000 USD

Morgan Stanley tiếp tục giữ vàng là loại tài sản kim loại ưu tiên, mục tiêu giá 5000 USD/ounce, mốc thời gian là quý II năm 2027.

Động lực cốt lõi thúc đẩy giá vàng tăng là diễn biến lãi suất. Morgan Stanley dự đoán Fed chỉ tăng lãi suất thêm hai lần trước cuối năm 2027, thấp hơn mức định giá hiện tại của thị trường khoảng 2,7 lần. Nếu áp lực lạm phát giảm, số lần Fed tăng lãi suất thấp hơn dự kiến, chi phí cơ hội nắm giữ vàng sẽ giảm, có thể thúc đẩy dòng vốn ETF quay trở lại và các lệnh mua đầu cơ gia tăng. Ngoài ra, nếu lợi suất dài hạn duy trì ở mức cao do lo ngại tài chính trong khi lợi suất ngắn hạn giảm vì kỳ vọng tăng lãi suất hạ nhiệt, đường cong lợi suất càng dốc sẽ làm tăng sức hấp dẫn của vàng như tài sản thay thế cho trái phiếu chủ quyền.

Đáng chú ý, ngay cả khi lợi suất dài hạn tiếp tục tăng, điều này cũng không nhất thiết gây bất lợi cho vàng. Morgan Stanley chỉ ra, nếu động lực tăng lợi suất xuất phát từ lo ngại nợ chủ quyền chứ không phải kinh tế quá nóng, mối tương quan âm truyền thống giữa vàng và lãi suất thực có thể bị suy yếu — bởi vàng không mang rủi ro phát hành hoặc rủi ro tín dụng.

Thêm vào đó, lịch sử cho thấy từ năm 2006, việc cải thiện hiệu quả rủi ro của danh mục đầu tư nhờ vàng chủ yếu đến từ hiệu suất tuyệt đối mạnh — các năm vàng vượt trái phiếu hơn 8,5% mới thực sự cải thiện đường biên hiệu quả của danh mục; trong các năm vàng thể hiện bình thường (như 2012, 2013, 2021), đóng góp của vàng vào danh mục gần như không đáng kể.

Nhìn về tương lai, Morgan Stanley cho rằng trong môi trường vĩ mô với lo ngại về tính bền vững tài chính và kỳ vọng lạm phát đều tăng, vai trò “chống đỡ” của vàng sẽ ngày càng hướng về phòng ngừa biến động trái phiếu chính phủ, chứ không còn đóng vai trò phòng ngừa chứng khoán truyền thống. Đối với nhà đầu tư muốn xây dựng danh mục ổn định hơn khi tương quan giữa cổ phiếu và trái phiếu tăng lên, hiệu quả bảo vệ của mô hình 60/40 truyền thống suy giảm, vàng cung cấp một loại đệm rủi ro khác biệt — nơi trú ẩn giống nhau nhưng ứng phó với những cơn bão khác biệt.