Đặt cược lớn vào AI “từ đồng sang quang”! Marvell (MRVL.US) mua lại Lumentum (LITE.US) với giá 115 tỷ USD, nhưng tại sao thị trường lại phản ứng bằng một đợt lao dốc để bỏ phiếu phản đối trước?

Vietnam Finance Intelligence APP cho biết, tại thời điểm quan trọng khi cơ sở hạ tầng AI chuyển từ kết nối đồng sang kết nối quang, Marvell Technology (MRVL.US) đã lựa chọn một canh bạc lớn. Trước giờ giao dịch ngày 2 tháng 11 của thị trường chứng khoán Mỹ, Marvell Technology và nhà sản xuất thiết bị quang học Lumentum (LITE.US) tuyên bố đã đạt được thỏa thuận chính thức, Marvell Technology sẽ mua lại Lumentum bằng hình thức trao đổi cổ phiếu hoàn toàn. Theo báo cáo, giá trị giao dịch này (bao gồm cả nợ) khoảng 115 tỷ USD, trong đó giá trị cổ phần khoảng 102,5 tỷ USD, trở thành một trong những thương vụ thâu tóm lớn nhất lịch sử ngành công nghệ, cũng là vụ lớn nhất của Marvell Technology, gấp hơn mười lần so với thương vụ mua lại công ty chip mạng Inphi trị giá 10 tỷ USD vào năm 2021.

Điều khoản giao dịch cho thấy, cổ đông của Lumentum sẽ đổi mỗi cổ phiếu lấy 4,5 cổ phiếu của Marvell Technology, giá giao dịch tương đương 1132 USD cho mỗi cổ phiếu, cao hơn 23,9% so với giá đóng cửa cuối cùng chưa bị ảnh hưởng (913,95 USD) của Lumentum vào ngày 28 tháng 10 trước khi có tin đàm phán thâu tóm. Sau khi giao dịch hoàn tất, cổ đông cũ của Lumentum sẽ nắm giữ khoảng 33% cổ phần của công ty hợp nhất, còn cổ đông của Marvell Technology giữ khoảng 67%. Matt Murphy, CEO của Marvell Technology, sẽ tiếp tục đảm nhiệm Chủ tịch HĐQT kiêm CEO của công ty hợp nhất; dự tính giao dịch sẽ hoàn tất trong nửa đầu năm 2028.

Xét về định giá, mức giá này không hề rẻ. Theo tính toán dữ liệu của LSEG, 1132 USD/cổ phiếu tương đương khoảng 33 lần lợi nhuận hoạt động cốt lõi dự kiến trong 12 tháng tới của Lumentum, trong khi median của ngành chỉ khoảng 16 lần, mức chênh lệch hơn gấp đôi. Để hạn chế rủi ro, hai bên đã đặt ra phí chia tay rất cao: Nếu HĐQT Marvell Technology hủy giao dịch hoặc từ chối giao dịch để nhận lời đề nghị thâu tóm từ bên thứ ba, Marvell Technology phải trả cho Lumentum 5,8 tỷ USD; nếu Lumentum trong trường hợp tương tự rút lui, phải trả cho Marvell Technology 2,9 tỷ USD; nếu giao dịch bị cản trở bởi quy định, Marvell Technology phải trả 3,2 tỷ USD.

Logic chiến lược: “Đặt cược” vào mạng AI chuyển từ đồng sang quang

Bộ quản lý của Marvell Technology đã tóm lược logic cốt lõi của thương vụ như sau: Mạng AI đang chuyển từ kết nối đồng sang kết nối quang, bottleneck về kết nối đang trở thành yếu tố chủ chốt kìm hãm sự mở rộng của cơ sở hạ tầng AI, và sản phẩm của hai công ty bổ sung cho nhau ở mức cao, sau khi hợp nhất có thể cung cấp giải pháp thiết kế phối hợp chặt chẽ hơn, từ đầu đến cuối, đồng thời đẩy nhanh tốc độ ra mắt sản phẩm.

Goldman Sachs trong báo cáo nghiên cứu chỉ ra, Marvell Technology nhận định thị trường tiềm năng (TAM) đến năm 2030 của công ty hợp nhất sẽ tăng từ khoảng 490 tỷ USD khi hoạt động độc lập lên khoảng 550 tỷ USD, trong đó optical gần đóng gói (NPO) và optical đồng đóng gói (CPO) mang lại cơ hội tăng thêm khoảng 60 tỷ USD.

Về sản phẩm cụ thể, Marvell Technology sản xuất bộ xử lý tín hiệu số cho bộ thu phát quang, còn Lumentum sản xuất laser và các thiết bị quang học khác. Khi các trung tâm dữ liệu siêu lớn cần truyền dữ liệu với tốc độ cực cao giữa hàng nghìn chip, dây đồng truyền thống ngày càng khó đáp ứng áp lực về băng thông và tiêu thụ điện năng, bộ thu phát quang bằng cách biến đổi tín hiệu điện thành tín hiệu quang trở thành thành phần kết nối quan trọng bên trong trung tâm dữ liệu AI.

Murphy trong thông cáo cho biết, cơ sở hạ tầng AI đang trải qua chuyển đổi kiến trúc cơ bản sang kết nối quang, đây là cơ hội hiếm có trong nhiều năm, công ty hợp nhất kỳ vọng “định hình kỷ nguyên tiếp theo của kết nối AI”.

Bên cạnh sự phối hợp sản phẩm, đảm bảo chuỗi cung ứng cũng là một chủ đề lớn. Báo cáo nghiên cứu của Goldman Sachs nêu, năng lực sản xuất wafer indium phosphide (InP) nội bộ của Lumentum kết hợp với hệ sinh thái chuỗi cung ứng của Marvell Technology kỳ vọng sẽ tăng cường đảm bảo nguồn cung và linh hoạt sản xuất khi nhu cầu linh kiện AI vượt cung, trong bối cảnh thị trường AI đòi hỏi kết nối quang tăng rất nhanh, bottleneck nguồn cung đã trở thành biến số quan trọng của chuỗi công nghiệp.

Thương vụ này cũng mang đậm sắc thái “hệ sinh thái Nvidia (NVDA.US)”. Báo cáo cho biết, năm nay Nvidia lần lượt đầu tư 2 tỷ USD cho Marvell Technology và Lumentum, còn Murphy trong một cuộc phỏng vấn cho rằng thương vụ này sẽ có lợi cho Nvidia vì hợp nhất hai nhà cung cấp chủ chốt của Nvidia, là “đặt cược gấp đôi vào hỗ trợ Nvidia”. Nvidia chưa phản hồi yêu cầu bình luận.

Marvell Technology bản thân cũng liên tục tăng tốc phát triển kết nối quang. Tháng 2 năm nay, công ty hoàn thành thương vụ mua lại Celestial AI trị giá 3,5 tỷ USD; tháng 8 ký hợp đồng cung cấp chip với Google (GOOGL.US), doanh thu có thể lên tới 120 tỷ USD vào năm tài chính 2033, Google cũng có quyền mua lại 12,2 tỷ USD cổ phần của Marvell Technology.

Tại Ngày Nhà Đầu Tư, Marvell Technology dự báo doanh thu năm tài chính 2031 sẽ đạt 70-90 tỷ USD, trong đó khoảng 37,5 tỷ USD đến từ mảng kết nối; công ty dự đoán thị trường kết nối đến năm 2030 sẽ tăng trưởng với tốc độ hàng năm 65%, đạt 65 tỷ USD.

Đồng bộ tài chính và “nước lạnh” từ thị trường

Marvell Technology dự kiến, sau khi hợp nhất doanh thu hàng năm sẽ vượt 21 tỷ USD, biên lợi nhuận hoạt động điều chỉnh ở vùng thấp 40%; sau một năm kể từ khi hoàn tất giao dịch, thu nhập trên mỗi cổ phiếu phi GAAP của Marvell Technology sẽ được tăng cường, nhờ các yếu tố như tăng trưởng mạnh mẽ hơn, mở rộng biên lợi nhuận và hơn 1 tỷ USD đồng bộ hóa chi phí thường xuyên, chủ yếu xuất phát từ chi phí bán hàng (COGS).

Dù ban quản lý đã vẽ ra bức tranh chiến lược rõ ràng, thị trường vốn lại có phản ứng tiêu cực đầu tiên. Giá cổ phiếu Marvell Technology hôm thứ Hai đóng cửa giảm 12,7% xuống còn 171,41 USD; Lumentum giảm 18,6% xuống 684,40 USD, trở thành cổ phiếu hoạt động tệ nhất S&P 500 trong ngày và ghi nhận mức giảm phần trăm lớn nhất kể từ ngày 3 tháng 4 năm 2025.

Trước đó, vào thứ Năm tuần trước khi có tin hai bên đang đàm phán, giá cổ phiếu Marvell Technology giảm 13% trong ngày, thứ Sáu giảm tiếp 10%; Lumentum tăng 0,6% trong hai ngày và giảm 8,6%. Giá đóng cửa của Lumentum vào ngày thứ Hai thấp hơn nhiều so với giá giao dịch mua lại 1132 USD, phản ánh tác động của biến động giá Marvell Technology lên giá trị hoán đổi, cũng như thị trường định giá các rủi ro liên quan đến triển vọng hoàn tất giao dịch và rủi ro tích hợp.

Những nghi ngờ của các nhà phân tích tập trung vào định giá và vị trí chu kỳ.

Axel Rudolph, trưởng phân tích kỹ thuật của IG Group cho rằng, đây là một canh bạc cực lớn, và nhà đầu tư có lý do đặt câu hỏi liệu Marvell Technology có trả giá quá cao hay cùng lúc gánh chịu quá nhiều rủi ro.

Nhóm phân tích của Morgan Stanley dẫn đầu bởi Meta Marshall tuần trước chỉ ra, giá cổ phiếu Lumentum đã cao hơn định giá lịch sử rõ rệt, mức định giá hiện tại đúng là phản ánh vị thế trong đường đua AI và tiềm năng tăng trưởng, nhưng một khi cung cầu thị trường trở lại cân bằng, biên lợi nhuận gộp của Lumentum có thể kéo theo sự suy giảm lợi nhuận thường xuyên; "Ở thời điểm nhu cầu và giá quang học đang cực kỳ mạnh, chúng tôi nghi ngờ sức hấp dẫn của một thương vụ mua lại quy mô lớn như vậy đúng vào đỉnh tiềm năng của chu kỳ."

Đằng sau đó, các thương vụ AI đang tự kiểm chứng thực tế. Hiện tại, các ông lớn công nghệ như Amazon (AMZN.US), Alphabet (GOOGL.US) ... đang tiêu tốn nhiều tiền mặt và nợ tăng lên, làm gia tăng lo ngại của thị trường về chi phí xây dựng AI và khiến cổ phiếu chip gần đây bị bán tháo.

Bên cạnh đó, nếu cuộc bầu cử giữa kỳ tuần này ở Mỹ diễn ra với chiến thắng toàn diện của Đảng Dân chủ, có thể sẽ làm tăng thêm trở ngại cho việc xây dựng trung tâm dữ liệu cốt lõi, các dự án trung tâm dữ liệu tại Texas và Australia đã gặp sự phản đối mạnh mẽ của địa phương.

Chỉ số Nasdaq Composite đã giảm 5,3% trong tháng 10, ghi nhận mức hiệu suất kém nhất kể từ tháng 3 năm 2025. Richard de Chazal, nhà phân tích tại William Blair cho biết, trước đây nhà đầu tư có xu hướng cho rằng các nhà cung cấp đám mây mới là mắt xích yếu trong chuỗi AI và giả định các siêu nhà cung cấp dịch vụ đám mây có đủ lợi nhuận từ hoạt động truyền thống để tài trợ cho đầu tư AI khổng lồ và trang trải chi phí vốn, nhưng sau báo cáo tài chính của Alphabet, Amazon, Meta (META.US), Microsoft (MSFT.US)..., giả định này đang thay đổi, nhà đầu tư ngày càng nghi ngờ liệu tăng trưởng doanh thu tương lai có thể phù hợp với quy mô đầu tư hiện tại và đang tìm kiếm sự đa dạng hóa cũng như bảo vệ.

Claudio Irigoyen, chuyên gia kinh tế của Bank of America cũng lưu ý, tình hình tài chính toàn cầu thắt chặt là rủi ro cấp một, chi tiêu vốn AI và tình hình tài chính có mối liên hệ, lãi suất tăng phản ánh ít nhất một phần tăng cung đạt được để tài trợ cho đầu tư AI.

"Lo ngại của nhà đầu tư với chủ đề AI liên tục tăng cao, chi tiêu vốn càng mở rộng thì rủi ro càng nổi bật. Các khoản đầu tư có thực sự tạo ra lợi nhuận? Tốc độ phổ cập AI có đúng như mong đợi?" Irigoyen viết trong báo cáo nghiên cứu.

Tuy nhiên, phố Wall không hoàn toàn bi quan.

Nhóm phân tích của Citi do Heath Terry dẫn đầu cho rằng, đánh giá thấp các ông lớn công nghệ có thể là sai lầm. Terry viết trong báo cáo: "Dù dự báo thu nhập quý ba đã được tăng lên, nguồn cung hạ tầng hạn chế, chúng tôi vẫn cho rằng thị trường đánh giá thấp tiềm năng tăng trưởng doanh thu do AI thúc đẩy của các siêu nhà cung cấp đám mây."

Dữ liệu của Citi cho thấy, bốn ông lớn Amazon AWS, Meta, Google, Microsoft tổng cộng tăng trưởng doanh thu quý ba trên 25% so với cùng kỳ; dựa vào kế hoạch chi tiêu vốn của các ông lớn, tổng doanh thu dự đoán của bốn công ty này năm 2027 có thể tăng khoảng 30%.

Dựa trên đó, ngân hàng này vẫn lạc quan về khả năng các ông lớn công nghệ khai thác tối đa lợi ích từ AI, dù vốn đầu tư tiếp tục tăng.

Citi dự tính, tổng đầu tư AI toàn cầu năm 2027 sẽ đạt khoảng 1,7 nghìn tỷ USD, tăng 64% so với năm 2026; năm tới, bốn siêu nhà cung cấp đám mây sẽ chiếm khoảng 64% tổng đầu tư AI toàn cầu. "Dù nguồn cung thiết bị, quy định, kênh tài trợ đều có bottleneck, chúng tôi dự đoán doanh nghiệp thúc đẩy triển khai AI nhanh hơn, có thể bảo vệ xu hướng đầu tư AI chính."