Nhìn lại 10 năm trước, cuối cùng đã chứng minh đúng, người sáng lập Muddy Waters: Scandal của Nidec phơi bày điểm yếu trong quản trị công ty Nhật Bản

Theo thông tin từ ứng dụng Jinse Finance, Carson Block, nhà sáng lập của tổ chức bán khống nổi tiếng Muddy Waters, đã bắt đầu nhìn nhận tiêu cực về Nidec từ mười năm trước. Ông cho biết, những bê bối hiện nay đang bao trùm nhà sản xuất động cơ này cho thấy cải cách doanh nghiệp ở Nhật Bản vẫn còn quá hạn chế.

“Có không ít công ty gặp vấn đề, nhưng trên thị trường này, mọi người thực sự không bị truy cứu trách nhiệm.” Block chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn trực tuyến, “Thị trường đang gặp phải sự thất bại nghiêm trọng, các bên bán khống quyết liệt và truyền thông đều cần thúc đẩy minh bạch hơn.”

Báo cáo bán khống cách đây 10 năm gần như không nhận được sự chú ý

Kể từ năm ngoái, Nidec liên tục chìm trong bê bối kế toán và đối mặt với nguy cơ bị hủy niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo do không nhận được ý kiến từ kiểm toán viên về báo cáo tài chính. Cuộc điều tra đã tiết lộ có hành vi gian lận quy mô lớn tại một số công ty con của Nidec. Điều này xảy ra gần mười năm sau khi quỹ đầu cơ Muddy Waters của Block đưa ra báo cáo bán khống vào năm 2016, chỉ ra các hoạt động kế toán “quyết liệt”, giao dịch “đáng ngờ” và các vấn đề quản trị doanh nghiệp của Nidec.

Block cho rằng, việc thị trường lâu nay phớt lờ các vấn đề của Nidec đã làm nổi bật “sự im lặng tập thể” xoay quanh công ty này cũng như toàn bộ giới doanh nghiệp Nhật Bản. Ông cũng cho biết, báo cáo của Muddy Waters khi đó gần như chẳng ai quan tâm, và quỹ đã đóng vị thế bán khống không lâu sau đó.

Đại diện của Nidec từ chối bình luận.

Nidec trích lập giảm giá trị tài sản 4 tỷ USD, phạm vi điều tra gây nghi ngại

Block dự đoán các hành vi sai phạm về kế toán của Nidec sẽ còn kéo theo nhiều hậu quả khác. Ông cho rằng, cuộc điều tra nội bộ của công ty không bao quát đầy đủ giai đoạn trước và sau khi Muddy Waters ra báo cáo.

Gần đây, Nidec đã trích lập khoản giảm giá trị tài sản 632 tỷ yên (tương đương 4 tỷ USD) cho năm tài chính kết thúc ngày 31/3. Trước đó, công ty đã công bố kết quả điều tra của một bên thứ ba chính thức bao phủ từ năm tài chính 2020 tới quý đầu tiên của năm tài chính 2025. Trong một tuyên bố, Nidec cho biết cuộc điều tra còn xem xét cả “các giai đoạn trước đó nếu thấy cần thiết để phân tích nguyên nhân.”

“Cuộc điều tra rõ ràng đã bỏ sót một số năm có vấn đề.” Block nhận định, “Tôi cho rằng khó tránh đạt ra nghi vấn liệu mức độ nghiêm trọng của các vấn đề hiện tại tại Nidec đã được hiểu rõ hay chưa.”

Cải cách tại Nhật Bản còn hạn chế, các bên bán khống khó nhận được phản hồi thị trường

Những tổ chức bán khống quyết liệt như Muddy Waters kiếm lợi nhuận bằng cách phơi bày các vấn đề của doanh nghiệp và đặt cược vào việc giá cổ phiếu sẽ giảm. Block cho rằng dù Nhật Bản đã thúc đẩy cải cách quản trị doanh nghiệp hướng đến nâng cao hiệu quả suốt nhiều năm qua, nhưng đối với các bên bán khống quyết liệt, vẫn “còn rất nhiều việc phải làm” ở Nhật Bản.

Ông cho biết, một số công ty Nhật Bản thiếu minh bạch, tạo điều kiện để phát hiện hành vi sai phạm. Tuy nhiên, Block bổ sung rằng văn hóa doanh nghiệp “không thích gây rối” của Nhật khiến các bên bán khống khó thu hút được sự chú ý trên thị trường. “Tôi không có nhiều niềm tin rằng bán khống sẽ đạt hiệu quả ở Nhật,” ông chia sẻ.

Kể từ khi bán khống công ty dược phẩm sinh học PeptiDream vào năm 2019, Muddy Waters chưa công bố thêm bất kỳ báo cáo bán khống nào nhắm vào công ty Nhật Bản. Block cho biết hiện tại quỹ chưa có kế hoạch đặt cược vào cổ phiếu Nhật, nhưng đang xem xét mua các hợp đồng hoán đổi nợ xấu (CDS) của doanh nghiệp Nhật, khi các công ty đang tăng vay vốn để đầu tư vào trí tuệ nhân tạo. Theo tài liệu tháng 3 của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ, trụ sở chính tại Texas, Muddy Waters đang quản lý khoảng 576 triệu USD tài sản.

Kể từ khi Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo đưa cổ phiếu Nidec vào danh sách cảnh báo đặc biệt từ tháng 10/2025, giá cổ phiếu của Nidec đã giảm hơn 30% và hiện ở gần mức thấp nhất trong một thập kỷ qua.