Respublikaçılar ara seçkilərdə məğlub oldu, Tramp tarifləri davam etdirə biləcəkmi? 2029-cu ilə qədər hər hansı dəyişikliyə ümid etməyin

Gömrük rüsumlarının azaldılması ümidi bəlkə də yalnız 2029-cu ildən sonra reallaşa bilər və o zaman da bu imkan kifayət qədər məhdud olacaq.

ABŞ-ın aralıq seçkilərinin nəticələri göstərdi ki, seçicilər üçün əsas narahatlıq yaşayış xərclərinin artmasıdır və gömrük siyasəti qiymətlərin yüksəlməsində önəmli amillərdən biridir. Bu, həmçinin, Respublikaçıların bu seçkilərdə ciddi uğursuzluğa düçar olmasının əsas səbəbi kimi geniş şəkildə qəbul edilir.

Lakin, Chase Wind Trading Desk-ə görə, Bank of America Securities-in son hesabatında qeyd olunur ki, qısa müddətli perspektivdə gömrük siyasətində heç bir əhəmiyyətli dəyişiklik gözlənilmir, çünki Konqres ticarət siyasətinə nəzarəti icra hakimiyyətinə tam təhvil verib və hazırkı hökumət bu məsələdə tam liderlik edir.

Uzunmüddətli baxışda isə, hətta 2028-ci ildən sonra siyasi mənzərədə dəyişiklik baş versə də, gömrük rüsumlarının kəskin şəkildə azaldılması ehtimalı yenə də məhduddur. Burada əsas məhdudlaşdırıcı faktor maliyyədir: Federal hökumət hazırda 2 trilyon dollar həcmində maliyyə kəsiri ilə üzləşir və gömrük gəlirləri hər il təxminən 310 milyard dollara çatır, bu isə ÜDM-in təxminən 1%-nə bərabərdir və federal büdcə üçün asanlıqla imtina edilə bilməyən mühüm bir mənbəyə çevrilmişdir. Bu isə o deməkdir ki, gömrük siyasətinin yumşaldılmasını gözləyən bazar üçün yaxın müddətdə demək olar ki, heç bir sevindirici xəbər yoxdur.

Bank of America-nın hesabatı açıq şəkildə qeyd edir ki, hazırda “mavi dalğanın” gömrük siyasətinə təsiri cavabı “xeyr”dir. Əsas səbəb ondan ibarətdir ki, Konqres uzun müddətdir ticarət siyasətinə nəzarəti icra hakimiyyətinə təhvil verib və hətta müxalifət seçkidə qalib gəlsə belə, qanunvericilik yolu ilə mövcud gömrük rüsumlarını birbaşa ləğv etmək imkanı yoxdur.

Bu struktur islahat dəyişiklikləri onu göstərir ki, bazar aralıq seçkilərinin nəticəsini gömrük siyasətinin istiqaməti ilə birbaşa əlaqələndirməməlidir. Trump adminstrasiyası dövründə mövcud gömrük çərçivəsi sabit qalacaq və Konqresin təzyiqləri ilə gömrük rüsumlarının azaltmasına ümid etmək reallıqdan uzaqdır.

Hətta zaman kəsiyinə 2028-ci ildən sonranı da əlavə etsək, Bank of America-nın iqtisadçıları hesab edirlər ki, gömrük rüsumlarının “məhdud dərəcədə azaldılması imkanları” mövcuddur, bunun da kökündə maliyyə təzyiqləri dayanır.

Hesabatın məlumatına görə, son 12 ay ərzində federal hökumətin gömrük gəlirləri cəmi təxminən 310 milyard dollar olub ki, bu da ÜDM-in demək olar 1%-nə bərabərdir. Bundan təxminən 23 milyard dolları Vyetnamdan, digər altı ASEAN ölkəsindən təxminən 21 milyard dollar, Hindistandan isə təxminən 12 milyard dollar gəlir əldə edilərək, Çin, Cənub-Şərqi Asiya və Hindistandan əldə olunan ümumi gömrük gəlirləri təxminən 126 milyard dollara çatır. Bank of America bildirir ki, yuxarıda qeyd olunan regionlara tətbiq olunan gömrük rüsumlarının uzunmüddətli saxlanılması ehtimalı yüksəkdir.

2 trilyon dollarlıq büdcə kəsiri fonunda federal hökumətin gömrük rüsumlarının tamamilə ləğvindən yaranacaq gəlir itkisini qarşılayacaq imkanları yoxdur. Bu maliyyə məhdudiyyəti gömrük siyasətində dəyişikliklərin ən əsas struktur maneəsinə çevrilir.

Hesabatda qeyd olunur ki, gələcəkdə real dəyişiklik ehtimalı əsasən ABŞ-ın ənənəvi müttəfiqləri istiqamətindədir. Avropa İttifaqı, Kanada, Meksika, Yaponiya və Koreyadan əldə olunan gömrük gəlirləri ümumilikdə 100 milyard dollardan çoxdur ki, bu da ÜDM-in təxminən 0.3%-ni təşkil edir. Konkret olaraq, Avropa İttifaqından 43 milyard dollar, Meksikadan 22 milyard dollar, Yaponiyadan 17 milyard dollar, Kanadadan 13 milyard dollar, Koreyadan 13 milyard dollar gəlir əldə edilir.

Bank of America hesab edir ki, diplomatik və müttəfiqlik münasibətləri baxımından gələcək hökumətin bu istiqamətdə müəyyən danışıqlar və kompromis imkanları ola bilər. Lakin müttəfiqlərə tətbiq olunan rüsumlar qismən azalsa belə, bu, cari büdcə kəsiri fonunda kifayət etməyəcək və gömrük gəlirlərinin quruluşunu kökündən dəyişdirmək üçün yetərli olmayacaq.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~