Ang Turkey ay sabay-sabay na nagsagawa ng emerhensiyang "pagsugpo sa apoy": Halos $20 bilyong pondo ang nalikida, mga matataas na opisyal ay naaresto, ipinataw ang mga pagbabawal sa kalakalan

Mula sa paglilinis ng pondo, regulasyon ng merkado, hanggang sa suporta sa likididad ng sentral na bangko, nagtutulungan ang gobyerno ng Turkey upang sugpuin ang krisis sa likididad ng industriya ng pondo at pigilang kumalat ang kaguluhan sa merkado sa mas malawak na sistema pinansyal.

Ayon sa ulat, noong ika-17 ng lokal na oras, Huwebes, inihayag ng Capital Markets Board ng Turkey na lilinisin (liquidate) ang mahigit isang daang pondo na pinamamahalaan ng pitong asset management companies kabilang ang Tera at Pusula, kung saan ang kabuuang halaga ay halos $20 bilyon. Kasabay nito, pinalawak din ang sakop ng imbestigasyon, at ilang matataas na opisyal ng mga institusyong pinansyal ang naaresto, nakulong, o pinagbabawalang umalis ng bansa.

Kumilos din ang mga regulator laban sa mga aktibidad na pinaghihinalaang pagmamanipula ng presyo ng stock. Ayon sa balita, isinampa ng Capital Markets Board ng Turkey ang kasong kriminal laban sa 38 katao at ipinataw ang two-year ban sa pangangalakal, kabilang ang stocks ng Katilimevim, Gundogdu Gida, at Destek Finans Faktoring.

Matapos isapubliko ang mga emergency measures, nagpakita ng pagkakaiba ang Turkish stock market: nagtapos sa pagtaas ng 3% ang benchmark BIST 100 Index, ang index ng mga banko ay tumaas pa ng mahigit 9% sa trading, ngunit marami pa ring medium at small cap stocks ang patuloy na bumaba, na nagpapakitang hindi pa lubos na naalis ng mga polisiya ang presyon ng merkado.

Ang sentro ng krisis ay nakasalalay sa katotohanan na ang ilang pondo ay nakatuon sa mga stock na mababa ang likwididad at limitadong sirkulasyon, at gumamit pa ng leverage sa pamamagitan ng loans upang palakihin ang laki ng exposure. Nang higpitan ang regulasyon, napilitang magbawas ng posisyon ang mga pondo, at ang mga investor ay nagsabay-sabay na mag-redeem, kaya't ang dating kahanga-hangang returns ay mabilis na nalantad na may panganib na hindi madaling gawing pera ang mga asset.

Pitong kumpanya sa asset management, mahigit 100 pondo sa proseso ng liquidation, sabayang tumindi ang regulasyon at imbestigasyon

Pansamantalang sinuspinde at ipinag-utos ng Turkish regulator na i-liquidate ang maraming investment funds mula sa pitong asset management companies, kabilang ang Tera Portfoy, Pusula Portfoy at Hedef Portfoy.

Ayon sa insider na nakausap ng isang media outlet, ang kabuuang halaga ng mga pondong ilalagay sa liquidation ay nasa halos 891 bilyong lira, katumbas ng $21.4 bilyon, na apektado ang humigit-kumulang 353,000 investors. Isa pang ulat, tinatayang halos $20 bilyon ang plano ng regulators na i-liquidate. Bagama’t may maliit na pagkakaiba ang dalawa, parehong nagpapakitang malaki ang sakop ng mga pondong apektado.

Maliban pa dito, sinuspinde rin ng regulatory authorities ang trading ng mga related funds at nagsagawa ng aksyon laban sa mga pinaghihinalaang manipulative transactions. Iniulat ng Bloomberg na ipinataw ng Turkish Capital Markets Board ang trading ban para sa mga kaugnay na tauhan ng Tera at Pusula, pati na rin sa stocks ng Katilimevim, Gundogdu Gida at Destek Finans Faktoring.

Kasabay nito, pinalawak mula sa trading ng pondo, nafokus din ang imbestigasyon sa mga executive ng institusyong pinansyal. Ayon sa balita, naaresto ang chairman ng Pusula Portfoy na si Muhammed Yariz, kinulong si Hedef Holding chairman Namik Kemal Gokalp, principal shareholder ng Destek Holding na si Altunc Kumova, at Tera Portfoy deputy CEO Ibrahim Bekci; pinagbawalang lumabas ng bansa si Tera Holding chairman Emre Tezmen.

Ipinapakita ng mga hakbang na ito na hindi lang nahahangad ng mga awtoridad ng Turkey na bawasan ang pressure ng redemption, kundi hinahangad ding usigin ang mga transaksyon at panagutin ang mga responsable sa likod ng krisis.

Pinalakas ng sentral na bangko ang likwididad ng lira, sabay na niluwagan ang kapital requirements ng mga bangko

Maliban sa liquidation ng pondo at imbestigasyon, mabilis ding kumilos ang Central Bank of Turkey upang magbigay ng suporta sa likwididad sa merkado.

Ayon sa balita, itinaas ng Central Bank of Turkey ang repurchase (repo) financing scale sa 300 bilyong lira, at tinaasan din ang borrowing limits ng mga bangko sa interbank money market ng 10 beses upang siguruhin ang sapat na likwididad ng lira sa merkado. Sinabi rin ng sentral na bangko na magpapatupad ito ng karagdagang mga hakbang kung kinakailangan.

Pansamantala ring ibinaba ng Kapital Markets Board ng Turkey ang minimum equity maintenance requirement para sa margin trading: mula 35% papuntang 20%, na mananatili hanggang Oktubre 2. Ayon sa regulasyon, maaaring magtakda ng mas mababang threshold ang mga brokers ayon sa kanilang risk policy.

Pinayagan din ng bangko regulatory agency ang mga bangkong nakalista sa Turkish Stock Exchange na mag-enjoy ng temporaryong flexibility sa computation ng capital adequacy ratio sa mga buyback plan ng stocks sa taong ito. Iniulat ng Bloomberg na maaaring hindi isama ang mga kaugnay na bought-back stocks sa calculation ng core capital requirement ng mga bangko.

Ang kombinasyon ng mga polisiya ay tumutukoy sa market liquidity, leveraged trading, at capital requirements ng mga bangko, na layuning bawasan ang short-term capital pressure at iwasan ang muling pagbagsak ng pondo at pagkatulak ng bentahan ng stocks sa buong sistema pinansyal.

Pagkatapos ng halos 10% na pagbagsak sa loob ng tatlong araw, nagrebound ang benchmark stock index pero nananatiling under pressure ang medium at maliit na stocks

Matapos ang pagpapatupad ng mga polisiya, muling umangat ang Turkish stock market, ngunit hindi pare-pareho ang pag-angat.

Ayon sa merkado, BIST 100 Index ng Turkey ay tumaas ng mga 3% nitong Huwebes, matapos ang tatlong sunod-sunod na araw ng pagbagsak na umabot ng halos 10%. Sa linggong ito, may total decline pa rin itong 6.9% at maaaring ito na ang pinakamalaking lingguhang pagbagsak magmula Marso 2025; ang bank stock index ay mabilis na nagrebound pagkatapos ng pag-anunsyo ng government policy, kung saan tumaas ito nang 9.4% sa kalagitnaan ng trading noong Huwebes.

Gayunpaman, hindi ibig sabihin ng pag-akyat ng index na tapos na ang bentahan.

Sa mahigit 550 nakalistang kumpanya sa Turkey, bumagsak ang 367 stocks nitong Huwebes, kung saan 170 dito ay bumagsak ng 5% o higit pa; mahigit 100 small cap stocks ang halos tumama sa 10% daily loss limit ng regulator.

Sabi ng mga analyst, matapos baguhin ang mga regulasyon ng pondo, bumagsak nang malaki ang presyo ng ilang illiquid stocks, kaya’t nahirapang makakuha ng cash ang mga pondo na may hawak nito, at napilitang ibenta ang mga pangunahing hawak para matugunan ang demand sa redemption.

Ipinapakita ng divergence ng merkado ang isang mahalagang isyu: bagaman nakakagaan sa kabuuang pressure ng kapital ang regulasyon at hakbang ng sentral na bangko, nananatili pa rin ang presyon ng concentrated selling (pagbebenta) sa mga stock na kulang sa likwididad.

Naging sentro ng bagyo ang Tera: mahigit 66000% return sa loob ng tatlong taon, mataas na leverage sa mga kaakibat na kumpanya

Isa sa mga pangunahing punto ng krisis ay ang mabilis na expansion ng asset management scale ng Tera Portfoy.

Ayon sa ulat, itinatag ni Emre Tezmen ang Tera, na may hawak na asset value na 730 bilyong lira o humigit-kumulang $15 bilyon. Umabot sa mahigit 66000% ang return rate ng kanilang flagship fund sa nakaraang tatlong taon, kung kaya’t umani ito ng pansin sa Istanbul financial circle.

Ngunit sa likod ng ganitong nakakagulat na returns ay isang highly concentrated na investment strategy: ipinuhunan ng pondo ang bilyun-bilyong lira sa iilang kaakibat na kumpanya, at pinalaki pa ang investment exposure sa pamamagitan ng paghiram ng pera.

Kapag ang mga posisyon ay nakatuon sa stocks na mababa ang public float at maliit ang trading volume, maaaring lumaki ang gap sa pagitan ng pag-akyat ng presyo at aktwal na abilidad na mag-exit. Kapag bumaligtad ang merkado, mahirapan ang mga pondo na magbenta ng hawak na stocks nang hindi naaapektuhan ang presyo.

Ayon sa ulat, sinabi ng Tera nitong Miyerkules na ang mga money market funds at stock funds nito ay hindi na makakatugon sa payment ng redemption; noong araw bago nito, nagpahayag din ang Pusula Portfoy ng katulad na problema.

Depensa ni Tezmen sa social media, pansamantalang liquidity problem lang ang naranasan ng ilan nilang pondo at inaakusahan ng ‘organizadong speculative attack’ ang kanyang kumpanya. Ito ay pahayag niya lang at hindi pa matibay na ebidensya ng sanhi ng krisis.

Regulatory tightening nag-trigger ng unloading, paano naging market shock ang liquidity risk?

Maituturing na nagsimula ang krisis noong Agosto.

Ayon sa balita, pinalakas ng Turkish regulator ang regulasyon sa stock funds noong Agosto, na nakatuon sa mga pondo na may concentrated holding sa dala-dalang stock ng mga kumpanyang mababa ang public float.

Napilitang magbenta ng hawak ang ilang pondo dahil sa pagbabago ng regulasyon, kaya nagkaroon ng exit pressure sa market. Kapag sabay-sabay na nag-redeem ang investors, kailangang mabilis maghanda ng cash ang managers; kung hindi aktibo ang trading ng hawak nilang stocks at kailangang magbenta, mas lalo pang babagsak ang presyo at maaring magsimula ang feedback loop ng “pagbaba ng NAV — pagdami ng redemption — napilitang bentahan”.

Ayon sa mga analyst, ang konsentrasyon ng stake ng ilang pondo sa illiquid stocks ay mahalagang dahilan ng kasalukuyang market volatility.

Dahil dito, mahigpit na tinitingnan ngayon ang mabilis na lumalaking industriya ng pondo ng Turkey: kapag pinagsama ang mabilis na pagluwag ng pondo, paggamit ng leverage, at konsentrasyon ng posisyon, hindi nakakasiguro na magtutuloy sa magaan na exit ang mataas na returns na naranasan sa mga panahon ng tagumpay ng merkado.

Sabi ng Ministro ng Pananalapi, “pansamantala at kontrolado” ang panganib, hinihintay pa ng merkado ang epekto ng mga polisiya

Matapos ng emergency meeting na pinangunahan ni Finance and Treasury Minister Mehmet Simsek, sinabi ng Financial Stability Committee ng Turkey na ang kasalukuyang problema ay limitado lamang sa ilang bahagi ng fund market, “pansamantala at kontrolado,” at itinanggi ang pag-iral ng malawakang structural risk.

Gayunpaman, nananatiling maingat ang mga analyst sa susunod na galaw ng pamilihan.

Ayon kay Piotr Matys, senior foreign exchange analyst ng ITC Markets, nagbigay ng panandaliang pahinga sa stock investors ang mabilis na reaksiyon ng central bank at regulators, ngunit hindi pa masasabi na natapos na ang bentahan.

Sabi naman ni Hasnain Malik, head of emerging markets equity strategy ng Tellimer, mahirap i-predict ang mga risk ng ugnayan ng mga institusyon sa loans, collateral, at potential na pagkalat. Ngunit ang kasalukuyang volatility ay mukhang hiwalay sa macroeconomic conditions at hindi dapat maging sanhi ng systemic risk.

Samantala, sinabi ng MSCI noong Hunyo na nananatili nitong binabantayan ang transparency ng shareholders at coordinated deals sa Turkish stock market, at kung magkulang sa credible reform progress ang regulasyon ay maaaring muling suriin ang status ng Turkish market.

Sa kasalukuyan, layunin ng gobyerno ng Turkey na ilimitahan sa piling bahagi ng pondo ng merkado ang redemption crisis at iwasan ang pagkalat nito sa mas malawak na financial system. Sa maikling panahon, nagbigay ng relief ang rebound ng stock at bank stocks; ngunit ang patuloy na pagbagsak ng mga small cap stocks, malaking scale na liquidation ng pondo, at pinalawak na regulasyon at imbestigasyon ay nagpapakita na hindi pa ganap na napapanumbalik ang kumpiyansa ng merkado.