Tập 1: Hướng dẫn toàn diện về quyền chọn đơn chân: Cách đọc chuỗi quyền chọn và mở vị thế trong thị trường một chiều

1. Tìm hiểu ITM/ATM/OTM, quyền chọn kiểu Mỹ, quy tắc đáo hạn và thực hiện, cùng chuỗi quyền chọn

Quyền chọn đơn chân là một vị thế độc lập chỉ được thiết lập bằng một hợp đồng quyền chọn mà không kết hợp với các quyền chọn khác. Các giao dịch đơn chân phổ biến gồm mua call, mua put và bán call hoặc put. So với các chiến lược kết hợp nhiều hợp đồng, quyền chọn đơn chân có cấu trúc đơn giản hơn và là nền tảng để tìm hiểu chuỗi quyền chọn, phí quyền chọn và cơ chế đáo hạn.

Ngoài việc hiểu về call và put, bạn cũng cần xem xét giá hiện tại của tài sản cơ sở, ngày đáo hạn và giá thực hiện để xác định hợp đồng đang có lãi (ITM), hòa vốn (ATM) hay không có lãi (OTM). Sau đó, bạn cần hiểu giá trị nội tại và giá trị thời gian của hợp đồng, cũng như cách đóng, thực hiện hoặc xử lý vị thế khi ngày đáo hạn đến gần.

ITM, ATM và OTM là gì?

ITM, ATM và OTM mô tả mối quan hệ giữa giá hiện tại của tài sản cơ sở và giá thực hiện của quyền chọn. Các thuật ngữ này lần lượt là:

• ITM: Có lãi

• ATM: Hòa vốn

• OTM: Không có lãi

Vấn đề then chốt là liệu quyền chọn có mang lại giá trị kinh tế nếu được thực hiện ngay lập tức hay không. Tiêu chí đối với call và put là trái ngược nhau.

(1) Quyền chọn có lãi (ITM)

Quyền chọn ITM có giá trị nội tại dương nếu được thực hiện ngay lập tức.

• Call: Giả sử một cổ phiếu hiện đang giao dịch ở mức 220 USD và hợp đồng call có giá thực hiện là 200 USD. Nhà đầu tư có quyền mua cổ phiếu hiện trị giá 220 USD với giá 200 USD, vì vậy giá trị nội tại của call là 220 USD – 200 USD = 20 USD trên mỗi cổ phiếu và call này là ITM.

• Put: Logic diễn ra theo chiều ngược lại. Giả sử một cổ phiếu hiện đang giao dịch ở mức 180 USD và put có giá thực hiện là 200 USD. Nhà đầu tư có quyền bán cổ phiếu hiện chỉ trị giá 180 USD với giá 200 USD, vì vậy giá trị nội tại của put là 200 USD - 180 USD = 20 USD trên mỗi cổ phiếu và put này cũng là ITM.

Nói đơn giản, call có lợi khi giá thị trường cao hơn giá thực hiện, còn put có lợi khi giá thị trường thấp hơn giá thực hiện.

(2) Quyền chọn hòa vốn (ATM)

Quyền chọn ATM có giá thực hiện bằng hoặc rất gần với giá của tài sản cơ sở. Ví dụ: nếu một cổ phiếu hiện đang giao dịch ở mức 200 USD và một quyền chọn cũng có giá thực hiện là 200 USD, quyền chọn đó được coi là ATM. Giá trị nội tại của quyền chọn là 0 và giá của quyền chọn hoàn toàn bao gồm giá trị thời gian và biến động.

(3) Quyền chọn không có lãi (OTM)

Quyền chọn OTM không có giá trị nội tại nếu được thực hiện ngay lập tức, nghĩa là việc thực hiện sẽ dẫn đến thua lỗ.

• Call: Giá cổ phiếu thấp hơn giá thực hiện.

• Put: Giá cổ phiếu cao hơn giá thực hiện.

• Quyền chọn OTM có giá trị nội tại bằng 0 và giá của quyền chọn hoàn toàn bao gồm giá trị thời gian. Nếu vẫn là OTM khi đáo hạn, quyền chọn sẽ hết hạn mà không có giá trị.

Cách đọc chuỗi quyền chọn

Chuỗi quyền chọn là bảng dữ liệu chính được sử dụng trong giao dịch quyền chọn và thường trải rộng ở cả hai bên màn hình. Call được hiển thị ở bên trái, put ở bên phải, còn giá thực hiện và ngày đáo hạn tương ứng nằm ở giữa.

Khi đọc chuỗi quyền chọn, nhà đầu tư thường cần tập trung vào các yếu tố chính sau:

(1) Phân biệt trực quan theo trạng thái: Hầu hết công ty môi giới sử dụng các màu nền khác nhau để phân biệt quyền chọn ITM và OTM. Ví dụ: khu vực ITM có thể được tô màu hoặc sử dụng nền sáng, giúp nhà đầu tư nhanh chóng xác định các hợp đồng có giá trị nội tại.

(2) Giá mua và giá bán: Đây lần lượt là mức giá cao nhất mà người mua hiện sẵn sàng trả và mức giá thấp nhất mà người bán sẵn sàng chấp nhận.

(3) Biến động ngụ ý (IV): Kỳ vọng của thị trường về biến động trong tương lai của tài sản cơ sở. IV càng cao, phí quyền chọn càng đắt.

(4) Hợp đồng mở (OI) và khối lượng: Khối lượng cho biết hoạt động giao dịch trong ngày hiện tại, còn OI thể hiện tổng số hợp đồng đang hoạt động và chưa được tất toán trên thị trường. Hai chỉ số này kết hợp với nhau phản ánh thanh khoản tại một giá thực hiện nhất định.

Quyền chọn kiểu Mỹ và quy tắc thực hiện

Hầu hết quyền chọn cổ phiếu riêng lẻ trên thị trường Mỹ là quyền chọn kiểu Mỹ.

(1) Quyền chọn kiểu Mỹ có thể được thực hiện bất kỳ lúc nào

Khác với quyền chọn kiểu châu Âu chỉ có thể được thực hiện vào ngày đáo hạn, quyền chọn kiểu Mỹ cho phép người mua thực hiện vào bất kỳ ngày giao dịch nào trước khi đáo hạn. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực hiện sớm sẽ khiến quyền chọn mất đi phần giá trị thời gian còn lại. Do đó, thay vì thực hiện sớm, hầu hết nhà đầu tư muốn đóng vị thế trên thị trường thứ cấp để hiện thực hóa giá trị.

(2) Ba kết quả có thể xảy ra khi ngày đáo hạn đến gần

Khi phiên giao dịch kết thúc vào ngày giao dịch cuối cùng của hợp đồng quyền chọn, hợp đồng thường sẽ có một trong ba kết quả sau:

• Đóng vị thế: Trước khi đáo hạn, chủ động mua hoặc bán trong giờ giao dịch để đóng vị thế, chốt lợi nhuận hoặc hạn chế thua lỗ. Đây là lựa chọn của hơn 90% nhà đầu tư cá nhân và nhà giao dịch ngắn hạn.

• Tự động thực hiện / phân bổ nghĩa vụ:

• ITM: Nếu hợp đồng là ITM tại thời điểm đáo hạn và thanh toán, hệ thống của công ty môi giới thường sẽ tự động thực hiện hợp đồng. Đối với người mua, việc thực hiện có nghĩa là họ phải có đủ tiền mặt để mua cổ phiếu đối với call hoặc nắm giữ số cổ phiếu cần thiết để giao đối với put. Người bán có thể được phân bổ nghĩa vụ và phải thực hiện nghĩa vụ của mình.

• OTM: Nếu hợp đồng là OTM khi đáo hạn, hợp đồng sẽ hết hạn mà không có giá trị. Người mua mất toàn bộ phí quyền chọn đã thanh toán ban đầu, còn người bán giữ lại toàn bộ phí quyền chọn.

2. Cấu trúc call và put cho thị trường bò và thị trường gấu một chiều

Call và put theo xu hướng: Có thể sử dụng phân tích kỹ thuật để xác định xem giá cổ phiếu TSLA có đang tiến gần mức kháng cự quan trọng hoặc phá xuống dưới mức hỗ trợ chính trước báo cáo thu nhập hay không, đặc biệt khi đi kèm sự thay đổi trong tâm lý thị trường. Sau đó, nhà đầu tư có thể cân nhắc mua call hoặc put theo xu hướng, sử dụng đòn bẩy để khuếch đại lợi nhuận tiềm năng sau khi giá phá vỡ lên hoặc phá vỡ xuống.

① Logic đằng sau quyền chọn đơn chân

Mua call khi dự đoán giá tăng và mua put khi dự đoán giá giảm. Một trong những điểm hấp dẫn lớn nhất của quyền chọn là đòn bẩy, có thể tạo ra lợi nhuận trên khoản đầu tư (ROI) cao hơn từ một biến động tương đối nhỏ của giá cổ phiếu.

Ví dụ: giả sử một cổ phiếu hiện đang giao dịch ở mức 100 USD. Nhà đầu tư mua call có giá thực hiện 100 USD với phí quyền chọn 5 USD. Nếu cổ phiếu tăng lên 115 USD khi đáo hạn, cổ phiếu sẽ tăng 15% và giá trị của call sẽ là 15 USD. Sau khi trừ chi phí 5 USD, lợi nhuận ròng sẽ là 10 USD, tương ứng ROI 200%.

Ngược lại, nếu nhà đầu tư mua put có giá thực hiện 100 USD với cùng mức phí quyền chọn 5 USD và cổ phiếu giảm xuống 85 USD khi đáo hạn, put cũng có thể tạo ra ROI 200%.

② Sử dụng phân tích kỹ thuật để xác định cơ hội giao dịch

Các mức hỗ trợ và mức kháng cự có thể giúp xác định thời điểm mua call hoặc put.

Lấy diễn biến giá gần đây của TSLA làm ví dụ, cổ phiếu gặp mức kháng cự quanh 388,56 USD và 382,70 USD lần lượt vào ngày 09/10 và 12/10, khiến vùng 380–389 USD trở thành vùng kháng cự ngắn hạn. Vào ngày 16/10, cổ phiếu giảm xuống mức thấp 349,33 USD, khiến khu vực quanh 349 USD trở thành mốc tham chiếu hỗ trợ ngắn hạn.

Nếu TSLA vượt 389 USD với khối lượng lớn, cổ phiếu có thể mở ra thêm tiềm năng tăng giá và tạo cơ hội giao dịch call. Nếu phá xuống dưới 349 USD, nhà đầu tư có thể mua put để tận dụng khả năng giá tiếp tục giảm.

③ Nghiên cứu tình huống báo cáo thu nhập của TSLA

TSLA công bố báo cáo thu nhập ngoài giờ vào ngày 21/10. Lấy giá đóng cửa 368,06 USD vào ngày 19/10 và báo giá quyền chọn có sẵn tại thời điểm đó làm ví dụ:

Kịch bản tăng giá: Mua call đáo hạn ngày 23/10, có giá thực hiện 375 USD và phí quyền chọn khoảng 8,80 USD. Nếu TSLA tăng sau báo cáo thu nhập và đạt 395 USD khi đáo hạn, call sẽ có giá trị 20 USD. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận ròng sẽ là 11,20 USD, tương ứng ROI khoảng 127%.

Kịch bản giảm giá: Mua put đáo hạn ngày 23/10, có giá thực hiện 370 USD và phí quyền chọn khoảng 12,75 USD. Nếu TSLA giảm xuống 345 USD khi đáo hạn, put sẽ có giá trị 25 USD. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận ròng sẽ là 12,25 USD, tương ứng ROI khoảng 96%.

Tuy nhiên, dự đoán đúng xu hướng không nhất thiết đảm bảo có lợi nhuận. Ví dụ: nếu TSLA chỉ tăng lên 380 USD khi đáo hạn, call nói trên sẽ chỉ có giá trị 5 USD, dẫn đến khoản lỗ 3,80 USD.

Giao dịch quanh thời điểm công bố thu nhập cũng phải tính đến biến động ngụ ý (IV). IV thường tăng cao trước khi công bố thu nhập và có khả năng giảm mạnh sau khi báo cáo được công bố. Ví dụ: ban đầu một quyền chọn có thể có 5 USD giá trị thời gian, nhưng sau khi công bố thu nhập, IV giảm có thể khiến giá trị này chỉ còn 2 USD. Ngay cả khi giá cổ phiếu không thay đổi đáng kể, giá quyền chọn vẫn có thể giảm. Đây là hiện tượng IV giảm mạnh thường thấy trong các giao dịch quanh thời điểm công bố thu nhập.

Nếu không thực sự tự tin về phản ứng của giá cổ phiếu đối với báo cáo thu nhập, bạn không nên vội mở vị thế trước khi báo cáo được công bố. Một cách tiếp cận là chờ đến sau khi báo cáo thu nhập được công bố, quan sát phản ứng thực tế của thị trường và diễn biến giá cổ phiếu, rồi mới quyết định mua call hay put. Khi đó, phần phí quyền chọn liên quan đến IV do báo cáo thu nhập thường đã giảm đáng kể. Một cách khác là chọn ngày đáo hạn muộn hơn, chẳng hạn thay hợp đồng đáo hạn ngày 23/10 bằng hợp đồng đáo hạn vào tháng 11. Mặc dù phải trả phí quyền chọn cao hơn, cách này cho phép giao dịch có thêm thời gian để diễn biến và giảm áp lực do giá trị thời gian suy giảm trong ngắn hạn.

3. 3. Quyền chọn cổ phiếu truyền thống so với quyền chọn Bitget Stock+: