Alibaba đột phá lĩnh vực đời sống địa phương

Lại một lần nữa rút kiếm.

Tác giả | Sài Húc Thần  Biên tập | Chu Trí Vũ

Alibaba một lần nữa vung thanh kiếm AI của mình vào chiến trường dịch vụ đời sống địa phương.

Sau khi ra mắt bảng xếp hạng quét phố vào năm ngoái, ngày 7 tháng 1, bản đồ Gaode một lần nữa ra bài khi công bố “Bảng xếp hạng quét phố Gaode 2026”, át chủ bài là mô hình thế giới đã được ấp ủ từ lâu. Được biết, chỉ cần thương gia tải lên ảnh hoặc video là có thể nhanh chóng tạo ra mô hình 3D thực tế như đi thăm quan trực tiếp, người dùng trước khi đến cửa hàng có thể thông qua VR trải nghiệm môi trường bên trong và bên ngoài cửa hàng, xem trước phong cảnh dọc đường, tình hình chỗ đậu xe, vị trí ngồi cạnh cửa sổ, v.v.

Mô hình thế giới được coi là làn sóng mới của giới AI hiện nay. Khác với các mô hình ngôn ngữ lớn chỉ biết trò chuyện, nó giúp AI có thể hiểu thế giới vật lý và dự đoán biến đổi tương lai như con người. Gaode tuyên bố sẽ đầu tư nguồn lực tính toán trị giá hàng trăm triệu NDT để đưa nó vào bảng xếp hạng quét phố, dường như là “dùng đại bác bắn muỗi”.

Theo giới chuyên môn, đây có thể là một “cuộc đột kích hệ sinh thái” mà Alibaba phát động trong lĩnh vực dịch vụ đời sống địa phương — tận dụng thế mạnh AI của mình để tái cấu trúc cách kết nối giữa thương gia và người tiêu dùng.

Thực tế, trong một thời gian dài trước đây, hình thức hiển thị trực tuyến của dịch vụ đời sống địa phương vẫn dừng lại ở thời đại hình ảnh và văn bản. Meituan và Dazhong Dianping dựa vào lượng lớn đánh giá người dùng và hình ảnh cửa hàng tích lũy hơn chục năm để xây dựng hào lũy nội dung.

Trong mô hình truyền thống, nếu thương gia muốn tái hiện cảm giác không gian cửa hàng vật lý trong thế giới số thì rào cản không hề nhỏ. Công nghệ mô hình sinh ảnh thị giác của phòng thí nghiệm Tongyi thuộc Alibaba đã giải quyết được điểm đau này. Công việc chuyên nghiệp vốn mất hàng chục nghìn NDT và vài tuần thì nay được rút ngắn xuống “không rào cản”.

Đối với thương gia, đây là một lần nâng cấp về mặt marketing; đối với người dùng, việc tham quan cửa hàng 3D mang lại cảm giác nhập vai “thấy gì là được đó”: ghế ngồi rộng rãi không? Trang trí có gu không, tầm nhìn vị trí gần cửa sổ thế nào? Những thông tin trước đây phải ghép từ hàng chục bình luận, giờ chỉ cần lướt màn hình là cảm nhận trực quan.

Theo giới chuyên môn, Alibaba đang cố gắng nâng cao độ chi tiết và độ chân thực của thông tin hiển thị, nhằm chặn dòng chảy người dùng của Meituan ngay từ khâu quyết định “ăn ở đâu”.

Quản lý sản phẩm “phố cảnh bay” của Gaode, Tôn Xung, chia sẻ với Wall Street Insights rằng, phố cảnh bay không phải để phô diễn kỹ thuật, mà là chiếc cầu nối mà Gaode xây dựng cho người dùng, vượt qua khoảng cách lớn giữa thông tin trực tuyến và trải nghiệm ngoại tuyến.

Lúc này, bản đồ Gaode đã từ một công cụ chỉ dẫn đơn thuần, tiến hóa thành mũi nhọn số một của Alibaba trong cuộc chiến với Meituan.

Trong 20 năm qua, Gaode đã tích lũy lượng lớn dữ liệu không gian về con người, xe cộ, đường xá và cửa hàng. Giờ đây, Gaode kết nối những tích lũy ấy thành một mạng lưới giàu tính phân tích. Tháng 8 năm ngoái, Gaode hoàn thành chuyển đổi AI toàn diện và chuyển hướng sang trí tuệ không gian, tháng sau ra mắt “Bảng xếp hạng quét phố Gaode”.

Sản phẩm được nội bộ Alibaba xác định là “dự án chiến lược cấp S” này nhắm thẳng vào nguồn lợi nhuận cốt lõi của Meituan - “kinh doanh tại cửa hàng”.

Hào lũy của Meituan gồm hai phần: một là năng lực thực hiện do mạng lưới shipper khổng lồ tạo thành, hai là hiệu ứng mạng lưới hai chiều với hàng loạt thương gia và người dùng. Đối với phần đầu, Alibaba đấu đá cùng thông qua Ele.me; với phần sau, lần này Alibaba chọn dùng công nghệ AI để đổi lấy thời gian.

Cần biết rằng, ứng dụng bản đồ là giao diện vật lý chính xác nhất kết nối trực tuyến và ngoại tuyến. Tuy nhiên, điểm đau của Gaode từ lâu là quá nặng tính công cụ, còn yếu về nội dung. Người dùng quen dùng Gaode để tìm đường, nhưng lại quen dùng Meituan để tìm cửa hàng.

Dữ liệu cho thấy, năm 2024 số lượng người dùng giao dịch hàng năm của Meituan vượt 770 triệu, số lượng thương gia hoạt động hàng năm tăng lên 14,5 triệu, tạo nên hào lũy cực rộng; Dazhong Dianping từ khi thành lập năm 2003 đã tích lũy lượng lớn nội dung tự tạo của người dùng, đến năm 2024 có tổng cộng 363 triệu đánh giá thực tế. Năm 2025, hai chỉ số cốt lõi này vẫn tiếp tục tăng trưởng.

Hào lũy nội dung này cùng thói quen tiêu dùng “ra ngoài ăn phải xem đánh giá trước” rõ ràng là điều Alibaba khó có thể sao chép trong ngắn hạn, nhưng Alibaba cũng nhanh chóng phát hiện ra điểm yếu.

Hiện tại, thương gia cực kỳ nhạy cảm với ngân sách marketing. Cơ chế xếp hạng đấu giá và trích hoa hồng của Meituan khiến thương gia chịu áp lực không nhỏ. Không dựa vào đánh giá bằng chữ chủ quan, mà dựa vào dữ liệu hành vi ngoại tuyến thực tế của 1 tỷ người dùng Gaode như chỉ đường đến cửa hàng, tìm kiếm, thêm vào yêu thích, bảng xếp hạng quét phố vì thế được ra mắt thuận tiện.

Tuy nhiên, Meituan nhanh chóng phản công, công bố Dazhong Dianping “tái khởi động dịch vụ giao hàng chất lượng”, kết hợp mô hình lớn tự nghiên cứu phía B với lượng lớn dữ liệu đánh giá ăn uống thực tế mà nền tảng tích lũy, đồng thời khởi động kế hoạch hỗ trợ thương gia, những động thái này đều nhằm củng cố nền tảng thương gia, ngăn chặn thương gia chất lượng chuyển sang Alibaba.

Nhưng CEO Alibaba Ngô Vĩnh Minh từng nói, 10 năm tới, biến số lớn nhất sẽ là cuộc cách mạng sâu rộng của toàn ngành mà AI mang lại, Alibaba đang cố gắng dùng AI làm chìa khóa mở ra cánh cửa mới của đời sống địa phương. Khi Gaode có thể tái hiện ngoại tuyến chân thực và đa chiều hơn Meituan, nó sẽ có lợi thế cạnh tranh khác biệt.

Alibaba có lợi thế tự nhiên về nghiên cứu, phát triển và triển khai công cụ AI, sở hữu nền tảng tính toán mạnh mẽ cùng năng lực mô hình lớn, việc chuyển hóa các lợi thế công nghệ cơ bản này thành “vũ khí sát thủ” ở đầu ra kinh doanh là chìa khóa để Alibaba tìm kiếm tăng trưởng trong thời đại cạnh tranh tồn tại. Ngược lại, để Meituan đạt được mức độ bao phủ công nghệ tương đương cần tốn nhiều thời gian và chi phí hơn để giữ vững sân nhà.

Tổng thể, Alibaba đang cố kéo cuộc cạnh tranh về lĩnh vực “tính toán” và “thuật toán” sở trường của mình, qua đó tránh điểm yếu về “marketing offline” và “vận hành”. Cuộc chiến quyết liệt giữa hai bên thực chất là cuộc chiến giành vị thế chiến lược cho quyền chi phối dịch vụ đời sống địa phương trong 10 năm tới.

Tất nhiên, chỉ riêng “phố cảnh bay” vẫn chưa đủ để lật đổ hoàn toàn vị thế thống trị của Meituan. Thói quen tiêu dùng của người dùng có quán tính rất lớn, và cốt lõi của dịch vụ đời sống địa phương cuối cùng vẫn phải quay về giá cả, hương vị và dịch vụ giao hàng. Tương lai vẫn đầy biến số.

Tuy vậy, hành động lần này của Alibaba đã phát đi tín hiệu rõ ràng: hiệp hai của chiến trường đời sống địa phương sẽ không còn là cuộc chiến trợ giá hay phân phối lưu lượng đơn thuần, mà là cuộc cách mạng hiệu quả nhờ công nghệ.

Với Alibaba, tấn công dịch vụ đời sống địa phương bằng thanh kiếm AI là nỗ lực chứng minh rằng, trong thời đại vạn vật AI, những gã khổng lồ nắm giữ năng lực sản xuất tiên tiến nhất vẫn có thể viết lại trật tự cũ.