Thị trường trái phiếu toàn cầu đối mặt với "cơn bão hoàn hảo"! Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5%, đạt mức cao nhất kể từ năm 2007, thị trường chứng khoán Nhật Bản và Hàn Quốc đồng loạt giảm, giá dầu Brent tiếp tục tăng gần 2%

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã vượt ngưỡng 5%, đạt mức cao nhất trong gần hai thập kỷ, thị trường trái phiếu toàn cầu đang chịu áp lực đồng thời từ giá dầu tăng vọt, mở rộng nợ công của chính phủ và cơn sốt huy động vốn cho trí tuệ nhân tạo (AI). Bước ngoặt mang tính cột mốc này không chỉ khiến thị trường cổ phiếu và trái phiếu châu Á giảm đồng thời, mà còn tập trung sự chú ý của thị trường vào quyết định lãi suất của Fed vào thứ Tư — điều này có thể trở thành nút thắt quyết định hướng đi của thị trường trái phiếu.

Vào thứ Ba, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng tối đa 4 điểm cơ bản lên 5,02%, vượt qua mức đỉnh năm 2023, lần đầu tiên chạm mức này kể từ năm 2007. Nguyên nhân trực tiếp khiến lợi suất tăng là giá dầu toàn cầu leo thang — dầu Brent tăng 1,6% lên khoảng 107,30 USD/thùng, một đường ống dẫn dầu quan trọng của Saudi vẫn ngừng hoạt động sau một vụ tấn công, rủi ro nguồn cung từ Trung Đông tiếp tục nóng lên.

Đồng thời, lợi suất trái phiếu Kho bạc Nhật Bản kỳ hạn 30 năm tăng 5,5 điểm cơ bản lên 4,12%, lợi suất trái phiếu Kho bạc Úc kỳ hạn 10 năm tăng mạnh 9 điểm cơ bản lên 5,42%, làn sóng bán tháo trái phiếu trên toàn cầu hầu như không có giới hạn rõ ràng. Biến động trên thị trường trái phiếu nhanh chóng lan tỏa sang các loại tài sản khác. Thị trường chứng khoán châu Á giảm 0,6% tổng thể, chỉ số Topix của Nhật giảm 0,7%, chỉ số KOSPI của Hàn Quốc phiên giữa ngày có lúc giảm hơn 1,5%, chỉ số ASX 200 của Úc giảm 1%; hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm, hợp đồng tương lai S&P 500 giảm 0,3%.

Ngoài áp lực từ thị trường trái phiếu, tranh cãi về quản lý trí tuệ nhân tạo cũng đồng thời làm xáo trộn tâm lý nhà đầu tư. Thị trường chứng khoán toàn cầu đã giảm phổ biến vào thứ Hai do các doanh nghiệp AI hàng đầu cảnh báo — nhiều đơn vị phát triển AI kêu gọi làm chậm nhịp độ phát triển công nghệ để ngăn AI mất kiểm soát, gây nguy hại thảm khốc. Tổng thống Mỹ Trump ngay lập tức công khai chỉ trích quan điểm này của CEO Anthropic, làm căng thẳng thêm bất đồng chính sách xung quanh quản lý AI.

Chiến lược gia của Berenberg, Chris Armstrong, nhận định rằng, "Tâm lý thị trường vốn đã khá căng thẳng, nếu các bên chơi chủ chốt bắt đầu phát tín hiệu cần nhấn phanh, điều đó chỉ khiến mức độ bất định tăng lên."

Biến động chính trên các thị trường toàn cầu:

Chứng khoán: Hợp đồng tương lai S&P 500 giảm 0,3%; Topix Nhật Bản giảm 0,7%; ASX 200 Úc giảm 1%; hợp đồng tương lai Euro Stoxx 50 gần như đi ngang.

Trái phiếu: Lợi suất Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng 3 điểm cơ bản lên 5,02%; lợi suất trái phiếu Kho bạc Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng 2,5 điểm cơ bản lên 3,020%; lợi suất trái phiếu Kho bạc Nhật Bản kỳ hạn 30 năm tăng 5,5 điểm cơ bản lên 4,12%; lợi suất trái phiếu Kho bạc Úc kỳ hạn 10 năm tăng 9 điểm cơ bản lên 5,42%.

Hàng hóa: Dầu thô Tây Texas tăng 1,8% lên 103,17 USD/thùng; dầu Brent tăng 1,6% lên khoảng 107,30 USD/thùng; giá vàng giao ngay gần như đi ngang ở mức khoảng 4.300 USD/ounce.

Tiền tệ: Chỉ số Dollar Bloomberg tăng 0,1%; Euro giảm 0,1% xuống 1,1536 USD; Yên Nhật giảm 0,3% xuống 154,75 đổi 1 USD; Đô la Úc giảm 0,3% xuống 0,7121 USD.

Tiền mã hóa: Bitcoin giảm 1,9% xuống 77.584,98 USD; Ethereum giảm 3,1% xuống 2.491,97 USD.

Ba áp lực cộng dồn thúc đẩy làn sóng bán tháo trái phiếu

Đợt bán tháo trái phiếu toàn cầu lần này không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là do nhiều áp lực cơ cấu chồng chéo lên nhau.

Theo Bloomberg, kể từ cuối tháng 2 năm nay khi Mỹ thực hiện biện pháp quân sự đối với Iran, nguồn cung dầu khí Trung Đông liên tục bị gián đoạn, lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng đều. Giá dầu tăng càng củng cố kỳ vọng lạm phát, khiến nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu đòi hỏi mức lợi suất bù trừ cao hơn.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp vay nợ quy mô lớn để đầu tư vào chi phí AI, vừa bơm lượng lớn nợ vào thị trường vừa kích thích thêm cho nền kinh tế Mỹ vốn đang mạnh mẽ, hình thành thế bất lợi kép "tăng cung, cầu bị áp lực".

Quy mô phát hành nợ của các chính phủ tiếp tục tăng — vừa để tái cấp vốn cho trái phiếu đáo hạn, vừa để bù đắp thâm hụt ngân sách — trong khi các NHTW lớn đã rút khỏi các chương trình nới lỏng định lượng, nhu cầu từ các nhà đầu tư truyền thống suy yếu, thị trường ngày càng phụ thuộc vào các nhà đầu tư nhạy cảm với giá cả.

Trưởng bộ phận chiến lược lãi suất Mỹ của UBS, Phoebe White, cho biết,

"Xét đến kinh tế thực chưa xuất hiện dấu hiệu suy yếu, và cung-cầu trên thị trường trái phiếu Mỹ hiện rất khác so với năm 2007, dư địa giảm của lợi suất kỳ hạn dài là khá giới hạn. Nhu cầu cơ cấu từ nhà đầu tư nước ngoài và các người mua truyền thống đối với trái phiếu Mỹ đã suy yếu rõ nét."

Đáng chú ý, các nhà phân tích chỉ ra rằng, việc lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt ngưỡng 5% đang làm lung lay logic định giá của thị trường cổ phiếu.

Trưởng chiến lược đầu tư toàn cầu ngân hàng tư nhân JPMorgan, Grace Peters, nhận định, "Nếu lợi suất trái phiếu lên 5% hoặc thậm chí 5,25%, tôi cho rằng thị trường chứng khoán khi đó sẽ tiêu hóa rất khó khăn. Con số 5% có tác động tâm lý lớn."

Chuyên gia chiến lược thị trường của Bloomberg, Mark Cranfield, cho biết sự phân kỳ ngày càng rộng giữa dầu thô và vàng cho thấy các nhà giao dịch vĩ mô có thể phải đối diện với việc tương quan giữa các loại tài sản bị đứt gãy trong thời gian dài hơn. "Họ đang mất niềm tin vào một 'cầu dao' có thể kiểm soát giá dầu, khôi phục khẩu vị rủi ro cho thị trường."

Quyết nghị Fed trở thành tâm điểm chú ý

Quyết định lãi suất của Fed vào thứ Tư hiện là nguồn bất định lớn nhất của thị trường. Định giá của giới đầu tư hiện cho thấy, khả năng tăng lãi suất đã trên 90%.

Chiến lược gia của BMO Capital Markets, Vail Hartman, cho biết, "Nếu tuần này Fed giữ nguyên lãi suất, sẽ rất khó tránh khỏi việc uy tín của họ về kiểm soát lạm phát bị tổn hại. Thị trường không chỉ sẽ nhạy cảm với khả năng Fed đứng yên, mà còn mong manh với 'tăng lãi suất theo hướng bồ câu'—tức là qua dot plot hoặc họp báo phát tín hiệu kiên nhẫn hơn."

Chuyên gia kinh tế trưởng quản lý tài sản Pictet, Xiao Cui, nêu trong báo cáo nghiên cứu rằng Chủ tịch Fed Warsh đã hạ thấp ngưỡng tăng lãi suất tại hội nghị Jackson Hole, nếu lần này không nâng lãi suất sẽ làm tổn hại niềm tin và tiếp tục đẩy lợi suất kỳ hạn dài đi lên.

"Do đó, chúng tôi dự đoán Warsh sẽ phát tín hiệu diều hâu trong buổi họp báo — mục đích không phải vượt mức thị trường dự đoán về đường đi lãi suất, mà là củng cố cam kết giữ ổn định giá cả của Fed và tạo neo lợi suất kỳ hạn dài."

Trưởng bộ phận chiến lược đầu tư cấp cao và vĩ mô của CreditSights, Zach Griffiths, nhận định rằng, "Hiện tại có rất nhiều nhân tố nền tảng đang hỗ trợ xu hướng lợi suất tăng, đây là hướng có lực cản thấp nhất." Ông dự kiến lợi suất kỳ hạn 10 năm có thể tiếp tục tăng lên 5,5%.