Tối nay, "tăng lãi suất nhưng giữ thái độ ôn hòa"?

Phố Wall đang nín thở chờ đợi quyết định lãi suất của Fed vào thứ Tư. Citi và Goldman Sachs hiếm khi có sự đồng thuận cao như vậy trong nhận định cốt lõi: đợt tăng lãi suất lần này gần như đã được định đoạt, nhưng đây sẽ là một đợt “tăng lãi suất ôn hòa” – bản thân việc tăng lãi không phải trọng điểm, điều quan trọng là Fed sẽ nói gì, hoặc không nói gì, sau đợt tăng này.

Theo tin từ Bàn Giao Dịch Chớp, Citi trong báo cáo nghiên cứu mới nhất ngày 15/9 chỉ ra rằng, Dự báo nền tảng cho thấy Fed sẽ định nghĩa lần tăng lãi suất này là một “điều chỉnh nhẹ (calibration)”, và ám chỉ không có tính tất yếu cho các đợt tăng lãi tiếp theo trong tương lai. Goldman Sachs thì trong báo cáo ngày 13/9 nhận định, Đêm nay sẽ là một đợt “tăng lãi không tín hiệu”, đồng thời khẳng định không cho rằng đợt tăng lãi lần này có đủ cơ sở kinh tế, phần lạm phát vượt mục tiêu 2% hoàn toàn có thể quy cho các yếu tố nhất thời, kinh tế không bị quá nóng.

Cả Citi và Goldman Sachs đều dự đoán, biểu đồ chấm trung vị sẽ thể hiện chỉ còn một đợt tăng lãi bổ sung vào năm 2026, việc cắt giảm lãi suất sẽ nối lại vào năm 2027. Dự báo chỉ số PCE lõi sẽ được điều chỉnh xuống do sửa đổi phương pháp luận, cung cấp cơ sở dữ liệu cho việc dừng tăng lãi.

Dù kịch bản cơ sở thiên về ôn hòa, họp báo của Waller vẫn là ẩn số lớn nhất với thị trường. Citi cho rằng, nếu Chủ tịch Fed Waller từ chối đưa ra chỉ dẫn rõ ràng về tương lai, chỉ nhấn mạnh "vẫn còn việc phải làm", thị trường có thể sẽ định giá lại khả năng tăng lãi liên tiếp vào tháng 10 và 12, gây ra biến động mạnh về giá tài sản. Goldman Sachs cho rằng, Waller cần nhấn mạnh tại cuộc họp báo rằng Ủy ban sẽ “đánh giá kỹ lưỡng” các dữ liệu sắp công bố, ám chỉ đợt tăng lãi sẽ chờ đợi thêm nhiều thông tin hơn, từ đó hướng thị trường giảm niềm tin thái quá vào việc tăng lãi vào tháng 10.

Các nhà phân tích cho rằng, điều then chốt của đêm nay không phải là "có tăng hay không", mà là "nói gì sau khi tăng". Mỗi lời của Waller sẽ bị thị trường soi kỹ dưới kính lúp.

Hiện tại, giá trên thị trường đã buộc Fed phải lựa chọn. Goldman Sachs nhận định, sau khi dữ liệu CPI tháng 8 được công bố, xác suất thị trường đặt cược vào việc tăng lãi đã gần chạm 90%, Fed buộc phải tăng 25 điểm cơ bản lần này để tránh cú sốc mạnh không tăng lãi có thể gây ra.

Nhưng đây sẽ là một hành động ôn hòa đến tận gốc rễ. Dự báo cơ sở của Citi cho thấy, chỉ dẫn về tương lai đi kèm đợt tăng lãi sẽ không còn định hướng tới việc tăng thêm lãi suất chính sách.

Rất có khả năng Chủ tịch Fed Waller sẽ chỉ xem sự tăng lên của lãi suất như một “điều chỉnh nhẹ (slight adjustment)” hoặc “điều chỉnh (calibration)” và ám chỉ với thị trường rằng, nếu lạm phát thể hiện dấu hiệu hạ nhiệt về mục tiêu, có thể sẽ không cần tăng lãi suất thêm.

Goldman Sachs cũng dự báo, Fed sẽ chỉ sửa đổi các diễn đạt ở mức cần thiết tối thiểu trong tuyên bố, tránh đưa ra bất kỳ chỉ dẫn nào về lộ trình tiếp theo, tức là chỉ thể hiện một đợt “tăng lãi không tín hiệu”.

Đáng chú ý, Goldman Sachs dự đoán Thống đốc Fed Waller sẽ bỏ phiếu phản đối. Lý do là, tốc độ lạm phát PCE lõi bình quân năm hóa cho 3 tháng gần đây (bao gồm ảnh hưởng từ sửa đổi phương pháp luận dự báo) đã giảm xuống khoảng 2,5%, thấp hơn so với ngưỡng “giữ nguyên” 2,8% mà Waller từng đưa ra công khai trước đây.

Khác với góc phân tích chiến lược của Citi, nhóm nghiên cứu kinh tế của Goldman Sachs xuất phát từ nền tảng cơ bản, chỉ rõ không thấy có lý do kinh tế hợp lý nào cho việc tăng lãi suất liên bang lần này.

Luận điểm cốt lõi của Goldman Sachs là: phần lạm phát vượt mục tiêu 2% hoàn toàn có thể quy cho các yếu tố nhất thời sẽ sớm tan biến, bao gồm tác động thuế quan, ảnh hưởng từ năng lượng/xung đột Iran, tác động giá phần mềm và phụ kiện, cũng như hiệu ứng quản lý danh mục đầu tư. Goldman Sachs nhận định, việc lạm phát PCE lõi cải thiện xuống tốc độ bình quân năm hóa khoảng 2,5% từ tháng 6 đến tháng 8 (kể cả ảnh hưởng sửa đổi phương pháp luận kỳ vọng) chính là dấu hiệu sớm của việc các cú sốc nhất thời này phai nhạt.

Về vấn đề phạm vi lạm phát, Goldman Sachs cũng có ý kiến khác biệt. Dù gần đây có nhiều mặt hàng tăng giá hơn 3%/năm, nhưng Goldman Sachs chỉ ra rằng một khi loại bỏ yếu tố thuế quan, phạm vi lạm phát về cơ bản tương đương với thời kỳ lạm phát 2% trong quá khứ – mà cú sốc thuế quan rất có thể đã thể hiện gần hết tác động.

Ngoài ra, chỉ số “Theo Dõi Tắc Nghẽn (Bottlenecks Tracker)” của Goldman Sachs cho thấy, các rào cản công suất ở cấp độ ngành hiện thậm chí còn thấp hơn cả thời điểm trước dịch bệnh, và chủ yếu tập trung vào một số ngành liên quan sát sao đến cơn sốt AI. Kinh tế không bị quá nóng – điều mà thông thường là lý do chính cho việc tăng lãi suất.

Bằng chứng vĩ mô cũng cho thấy, tăng lãi ở mức độ hạn chế khó có thể bù đắp hiệu quả tác động lạm phát lớn hơn do cú sốc nguồn cung. Điều này có nghĩa là, dù Fed có tăng lãi hay không, logic chính sách cốt lõi vẫn là chờ đợi hiệu ứng của các cú sốc dần trôi qua theo thời gian.

Chính vì vậy, Goldman Sachs cho rằng một số thành viên FOMC có quan điểm rất sát với nhận định về lạm phát của họ, nên toàn FOMC không muốn gửi tín hiệu nào về việc tăng lãi suất tiếp tại cuộc họp lần này.

Nhiều cấu phần trong Dự báo Kinh tế Tổng hợp (SEP) sẽ củng cố ấn tượng ôn hòa này.

Citi cho biết, biểu đồ chấm trung vị sẽ thể hiện năm nay chỉ có một đợt tăng lãi bổ sung, việc giảm lãi sẽ bắt đầu từ năm 2027. Lộ trình này phù hợp với logic nội bộ hiện tại của Fed: lãi suất chính sách khoảng 4% đã là “hơi mang tính kiềm chế”, khi lạm phát trở về mục tiêu thì mức kiềm chế này nên dần được gỡ bỏ.

Goldman Sachs cũng nhận định về phân bổ biểu đồ chấm một cách cụ thể, chính xác: dự đoán sẽ có đa số mong manh 10 so với 8 thể hiện năm 2026 chỉ tăng lãi một lần (trong đó Waller và có thể là các thành viên khác sẽ bỏ phiếu cho phương án không tăng thêm). Goldman Sachs đưa ra đánh giá này vì: Một số thành viên còn mâu thuẫn về đợt tăng lãi lần này, một số thì không muốn thị trường nâng kỳ vọng cho những đợt tăng lãi bổ sung.

Tuy nhiên, Goldman Sachs cũng nhấn mạnh rủi ro ở biên: nếu nhiều thành viên coi đợt tăng lần này là phản ứng bình thường với giá dầu tăng và nhu cầu về AI, và coi đây là sự khởi đầu của chuỗi tăng lãi, thì rủi ro xuất hiện đa số ủng hộ hai lần tăng lãi là không thể bỏ qua.

Về dự báo lạm phát, cả hai tổ chức đều nhận định dự báo PCE lõi sẽ điều chỉnh giảm do sửa đổi phương pháp luận. Goldman Sachs dự báo rằng trong SEP tháng 9, dự báo trung vị PCE lõi năm 2026 sẽ giảm nhẹ từ 3,3% (tháng 6) xuống còn 3,2%, cung cấp dữ liệu hậu thuẫn cho việc dừng tăng lãi.

Dù kịch bản cơ sở thiên về ôn hòa, Citi cảnh báo yếu tố then chốt nhất và khó dự đoán nhất quyết định tông chung là Waller sẽ nói gì về đợt tăng lãi này. Phong cách cá nhân của Waller thiên về việc đưa ra ít chỉ dẫn về tương lai, điều này tạo ra dư địa lớn cho thị trường định giá chính sách diều hâu hơn.

Citi cho rằng, Nếu Waller chỉ nhấn mạnh “vẫn còn việc phải làm (more work to do)” mà không chỉ dẫn gì về lãi suất ngắn hạn, điều đó có thể bị thị trường xem là tín hiệu nguy hiểm. Trong kịch bản diều hâu này, thị trường có thể kỳ vọng cả kỳ họp FOMC tháng 10 và 12 đều tăng lãi suất, thậm chí sẽ mở rộng kỳ vọng rủi ro tăng tiếp tới tận năm 2027.

Goldman Sachs đánh giá kịch bản này cụ thể hơn: FOMC có thể muốn định hướng thị trường giảm tự tin vào việc tăng lãi vào tháng 10 (hiện đã gần 50%), nhưng không đề cập thẳng trong thông cáo. Thay vào đó, Waller có thể sẽ phát biểu tại họp báo rằng trước khi quyết định hành động tiếp theo, FOMC sẽ “đánh giá kỹ lưỡng (carefully assess)” các dữ liệu sắp công bố, hoặc muốn thấy nhiều báo cáo lạm phát sắp công bố (plural), hoặc theo dõi xu hướng lạm phát tiềm năng phát triển ra sao – bất cứ cách diễn đạt nào như vậy đều ám chỉ Ủy ban mong muốn thu thập thêm dữ liệu một thời gian trước khi hành động.

Goldman Sachs còn bổ sung, do nhiều nhà đầu tư đã xem bầu cử giữa kỳ đầu tháng 11 là rào cản chính trị với việc tăng lãi suất tháng 10, nên không khó để ngăn thị trường xem việc tăng lãi tháng 10 là “kịch bản cơ sở đương nhiên”.

Goldman Sachs đặt ra ba kịch bản:

• Kịch bản cơ sở (xác suất 50%): chỉ tăng lãi một lần (kỳ này), giảm lãi vào tháng 9 và 12 năm 2027, lãi cuối cùng là 3,25%-3,5%;
• Kịch bản tăng lãi nhiều lần (xác suất 35%): cuối cùng tăng lãi 2-3 lần, lãi suất cao hơn;
• Kịch bản suy thoái (xác suất 15%): kinh tế giảm tốc, chính sách tiền tệ đảo chiều.

Ngay cả khi tính tới rủi ro biên của nhiều lần tăng lãi, dự báo lãi suất liên bang trung bình theo xác suất của Goldman Sachs vẫn ôn hòa hơn nhiều so với định giá thị trường hiện nay. Goldman Sachs cũng nâng dự báo lãi suất cuối kỳ từ 3%-3,25% lên 3,25%-3,5%, đồng thời lùi thời gian giảm lãi lần đầu trong năm 2027 từ tháng 6 sang tháng 9.

Citi đặc biệt chỉ ra, gần đây WTI dầu thô và giá xăng trung bình tại Mỹ biến động mạnh, khiến viễn cảnh lạm phát và lộ trình chính sách của Fed thêm phức tạp. Nếu giá năng lượng duy trì cao, Fed có thể sẽ lung lay nhận định “lạm phát đã hướng về mục tiêu”, từ đó củng cố lập trường của các thành viên diều hâu.