Dưới sự áp đặt thuế quan của Trump, EU đề xuất Canada trở thành "quốc gia thành viên chuẩn" đầu tiên để cùng nhau vượt qua khó khăn.

Theo tin từ ứng dụng tài chính Zhihui, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã đề xuất Canada trở thành “quốc gia thành viên liên kết” đầu tiên của EU. Von der Leyen đã đưa ra lời mời này trong một bài phát biểu tại Strasbourg, Pháp vào thứ Tư, với sự tham dự của Thủ tướng Canada Mark Carney. Von der Leyen nói: “Trong thế giới mới này, chúng ta phải khẩn trương tái kiến tạo mối quan hệ đối tác của mình và xây dựng các liên minh toàn cầu để tăng cường sức bền bỉ và bảo vệ thể chế dân chủ của chúng ta. Tôi mong muốn hợp tác với ông nhằm mở cánh cửa để Canada trở thành quốc gia thành viên liên kết đầu tiên của EU.”

Bằng cách thiết lập một danh phận riêng cho Canada, EU với tư cách là một khối thương mại đang gửi đi tín hiệu mạnh mẽ rằng, sau khi Brexit khiến một nền kinh tế lớn rời khỏi liên minh, EU vẫn có thể mở rộng biên giới và tái định hình chính mình.

Tuy nhiên, việc đề xuất này thực tế sẽ mang ý nghĩa gì vẫn còn là một câu hỏi, và quá trình đàm phán có thể kéo dài nhiều năm. Đáng chú ý, điều này cũng mở ra một con đường để Anh quốc hàn gắn lại mối quan hệ với EU, tuy nhiên, Canada sẽ đi trước Anh trong việc xác định ý nghĩa cụ thể của “quốc gia thành viên liên kết”.

Việc trở thành thành viên chính thức của EU đòi hỏi phải trải qua một quy trình xét duyệt kéo dài, đồng thời đi kèm với hàng loạt quyền lợi như tiếp cận thị trường chung, cũng như các nghĩa vụ về tài chính, thuế và pháp lý. Hiện tại chưa có tiền lệ nào về quốc gia thành viên liên kết. Trước đó vào đầu năm, đề xuất dành cho Ukraine “quy chế thành viên nhẹ” đã bị nhiều nước thành viên phản đối mạnh mẽ.

Tuy nhiên, một số quốc gia như Iceland, Na Uy, Liechtenstein và Thụy Sĩ đã xây dựng các thỏa thuận đặc biệt với EU về tự do lưu thông hàng hóa và con người. Hai tuần trước, Iceland đã từ chối nối lại đàm phán với EU về quy trình gia nhập đầy đủ.

Đầu năm nay, Carney cảnh báo rằng “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ” thực chất đã kết thúc, và nhiều lần kêu gọi các cường quốc tầm trung liên kết lại để chống lại các áp lực và biện pháp đe dọa từ những nền kinh tế lớn trên thế giới. Trước đó, đã có thông tin cho biết các đồng minh xuyên Đại Tây Dương này đang đàm phán thành lập một liên minh mới để đảm bảo an ninh cho nhau.

Von der Leyen cũng thảo luận về việc tăng cường hợp tác với Canada trong các lĩnh vực sản xuất, công nghệ, quốc phòng và năng lượng, đồng thời gọi khu vực Bắc Cực là “dự án hợp tác hàng đầu” giữa hai bên.

Sau khi bị ảnh hưởng kinh tế bởi cuộc chiến thương mại với Mỹ, chính phủ Canada đã xác định việc làm sâu sắc quan hệ với EU cũng như các đối tác khác là ưu tiên hàng đầu. Sau khi hai nước kết thúc đàm phán vào tháng trước, Tổng thống Mỹ Trump đã áp mức thuế tăng 50% với hàng hóa nhập khẩu từ Canada trị giá 20 tỷ USD, Thủ tướng Canada Carney lập tức đáp trả bằng các mức thuế tương đương đối với sản phẩm sản xuất từ Mỹ. Trước đó, Mỹ cũng từng áp dụng “gậy thuế quan” với EU, mặc dù hai bên đã đạt một thỏa thuận thương mại vào tháng 7 năm ngoái, nhưng thỏa thuận này bị đánh giá là thiên về lợi ích Mỹ.

Theo nguồn tin, hiện tại ưu tiên của Canada là hoàn tất quy trình phê chuẩn Thỏa thuận toàn diện về Kinh tế và Thương mại EU-Canada (CETA). Thỏa thuận này đã hoàn thành đàm phán cách đây 10 năm, tuy nhiên, theo những người quen thuộc với thảo luận, vẫn còn 10 quốc gia châu Âu chưa phê chuẩn chính thức hiệp định này.

Những vấn đề còn tồn tại giữa Canada và EU bao gồm việc phối hợp về công cụ định giá carbon cho hàng hóa nhập khẩu vào EU, quy định chống phá rừng của EU cũng như các quy định về thuốc bảo vệ thực vật.

Trước đó từng có thông tin các quan chức EU cho rằng thiết lập quan hệ với Canada chặt chẽ hơn so với Anh quốc mang nhiều tiềm năng. EU nhận định Canada đang thành công thực hiện cái gọi là “chương trình nghị sự chủ quyền” về kinh tế và quốc phòng — động thái này có thể cung cấp bài học cho EU trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào nước ngoài. Hơn nữa, Canada không vướng “gánh nặng” hậu Brexit như Anh quốc.

Khác với Anh quốc, Canada đã được phép tham gia chương trình SAFE. Đây là dự án cho vay quốc phòng của EU trị giá 150 tỷ euro (173 tỷ USD).

Nguồn tin cho biết, Canada và EU dự kiến sẽ đạt được tiến triển trước thềm hội nghị thượng đỉnh tổ chức vào tháng 10 tại Montreal. Hai bên có thể ký một thỏa thuận thương mại điện tử đang trong quá trình chuẩn bị. Von der Leyen nói: “Châu Âu và Canada đều tin tưởng vào dân chủ. Quyền lực không thuộc về những người mạnh nhất, giàu nhất hoặc nói to nhất.”