Cơn sốt đầu tư AI chuẩn bị bùng nổ trở lại? Fed đã tăng lãi suất, thời khắc "đau nhất" của trái phiếu Mỹ đón làn sóng mua vào ngược chiều

Theo thông tin từ Ứng dụng Tài chính Thông minh, trong bối cảnh giá dầu tăng cao thúc đẩy lợi suất trái phiếu quốc gia kỳ hạn dài 10 năm trở lên tăng vọt cùng với động thái Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thực hiện lãi suất tăng lần đầu kể từ năm 2023, bộ phận quản lý tài sản của tập đoàn ngân hàng thương mại lớn nhất Phố Wall - JPMorgan Chase - đã quay trở lại mua trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài của Mỹ, Nhật Bản và Australia.

Lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài (premium kỳ hạn) tăng lên khi các ngân hàng trung ương lớn toàn cầu, bao gồm cả Fed, thắt chặt lại chính sách tiền tệ và thâm hụt tài khóa tiếp tục leo thang, đang cùng nhau thử thách xu hướng lợi suất trái phiếu quốc gia Mỹ kỳ hạn 10 năm - còn được xem là “mỏ neo định giá tài sản toàn cầu”, đồng thời thu hút dòng vốn đảo chiều từ Phố Wall, giúp làm dịu đáng kể nỗi lo bán tháo trái phiếu kỳ hạn dài và lợi suất tăng vọt trên thị trường.

Nếu lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn dài từ 10 năm trở lên đi theo kịch bản “chạm đỉnh rồi điều chỉnh ổn định như năm 2023”, thì rất có khả năng sẽ góp phần thúc đẩy thị trường chứng khoán toàn cầu nối tiếp đà tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ do chủ đề AI và sức mạnh tính toán dẫn dắt, hướng đến chu kỳ tăng giá (bull market) tiếp theo.

Trong bối cảnh thị trường tăng giá toàn cầu nhờ cơn sóng AI về sức mạnh tính toán và ứng dụng AI, việc “mỏ neo định giá tài sản toàn cầu” vượt ngưỡng 5% trở thành lực cản lớn về mặt định giá và tâm lý đầu tư. Nếu JPMorgan Chase dẫn đầu làn sóng đảo chiều mua vào trái phiếu Mỹ trong thời điểm thị trường trái phiếu “đau đớn nhất”, kéo đường cong lợi suất đi xuống, thì đây rõ ràng là yếu tố giúp làm suy yếu đáng kể lực cản này đối với bull market của AI.

Nói cách khác, nếu dòng đảo chiều mua vào của những tổ chức đầu tư lớn ở Phố Wall như JPMorgan Asset Management kéo lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn dài giảm xuống, trong khi kỳ vọng lợi nhuận của các doanh nghiệp AI vẫn duy trì tăng trưởng mạnh, cùng với premium rủi ro cổ phiếu không đáng kể, thì sẽ giúp giảm đi lực cản lãi suất lên định giá và tâm lý đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho bull market AI tiếp diễn, nhưng không đồng nghĩa lực cản đã hoàn toàn biến mất hay thị trường cổ phiếu chắc chắn sẽ tăng mạnh.

Giám đốc đầu tư kiêm người phụ trách mảng thu nhập cố định toàn cầu của đơn vị quản lý tài sản này, ông Bob Michele, cho biết quan điểm chủ đạo của ông không phải là “ngân hàng trung ương sắp chuyển sang nới lỏng”, mà chính các động thái thắt chặt của Ngân hàng Trung ương châu Âu, Fed và sau đó là Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ giúp khôi phục uy tín phòng chống lạm phát, qua đó hạ nhiệt kỳ vọng lạm phát dài hạn, ổn định lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài; nếu tình hình Trung Đông ổn định thêm, lợi suất kỳ hạn dài có thể sẽ chạm đỉnh rồi điều chỉnh.

Ra tay lúc thị trường “đau đớn nhất”! JPMorgan Chase mua vào trái phiếu Mỹ kỳ hạn dài sau khi thị trường phá đáy đau thương nhất

Ông Bob Michele từ bộ phận quản lý tài sản của JPMorgan Chase cho biết, nhóm của ông đã bắt đầu mua vào trái phiếu quốc gia kỳ hạn dài của Mỹ, Nhật Bản và Australia, cho rằng giá hiện tại “rẻ quá mức” và tuyên bố thị trường trái phiếu đã đi tới “thời khắc đau đớn nhất”.

“Hiệu ứng domino đã bắt đầu,” ông Michele nói trong cuộc trả lời phỏng vấn báo chí theo giờ miền Đông Mỹ vào Thứ Tư. Ông nhận định, chuỗi động thái của các ngân hàng trung ương - bắt đầu từ Ngân hàng trung ương châu Âu tăng lãi suất tuần trước, tiếp đó là Fed và đến thứ Sáu có thể đến lượt Ngân hàng trung ương Nhật Bản - chính việc các quyết định tăng lãi suất này được thực thi và uy tín chống lạm phát là động lực then chốt nâng đỡ thị trường trái phiếu. Một yếu tố quan trọng khác là, khi bầu cử giữa kỳ đến gần, tình hình Trung Đông có thể ổn định hơn.

Giám đốc đầu tư kiêm phụ trách thu nhập cố định toàn cầu của JPMorgan Asset Management, ông Michele, nhấn mạnh, nếu chính sách tiền tệ thắt chặt đồng thời tình hình địa chính trị Trung Đông lắng dịu, sẽ phát tín hiệu rằng lợi suất đã chạm đỉnh.

Gần đây, trái phiếu quốc gia Mỹ liên tục bị bán tháo mạnh, trước khi Fed vào tối thứ Tư (giờ Mỹ) thực hiện nâng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023, đã khiến lợi suất trái phiếu 10 năm và 30 năm tăng lên các mức cao kỷ lục. Tuy nhiên, ông Michele cho rằng, sau động thái tăng lãi suất, bán tháo ở kỳ hạn dài đã đi quá đà.

Ông Michele nhận định, kế hoạch mua lại trái phiếu kỳ hạn dài mà Bộ trưởng Tài chính Mỹ, ông Scott Besant, phát động tháng trước, là lực lượng then chốt giúp thị trường ổn định; ông còn bổ sung rằng, Besant “có đủ đạn dược để tiếp tục can thiệp mạnh hơn khi cần thiết”.

Ông còn cảnh báo, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm trở lên tăng vọt “làm nổi bật cảm giác thị trường hiện cho rằng Fed đã mất kiểm soát”, và cho rằng, việc tăng lãi suất lần này là cần thiết để các nhà làm chính sách Fed khẳng định họ vẫn kiểm soát tình hình.

Bão giá dầu đẩy lợi suất tăng vọt, lực cầu đảo chiều xuất hiện dưới lợi suất 5% của trái phiếu Mỹ, bull market AI sắp trở lại?

Vận chuyển năng lượng ở Trung Đông bị cản trở liên tục và xuất khẩu năng lượng rơi vào tình thế nguy cấp ngày càng tăng chính là đòn bẩy quan trọng trong chu kỳ định giá lại trái phiếu dài hạn toàn cầu lần này. Lực lượng Houthi sau khi chiếm giữ cảng Mocha và đảo Perim đã kiểm soát thêm các quần đảo Hanísh lớn nhỏ, gia tăng nguy cơ đối với vận chuyển trên eo biển Bab-el-Mandeb và Biển Đỏ; Ả-rập Xê-út tiếp tục không kích Yemen, đồng thời tuyến ống dầu đông-tây vận chuyển tránh eo Hormuz cũng bị tấn công và ngừng hoạt động.

Vào ngày 15/9, lưu lượng tàu qua eo Hormuz chỉ ghi nhận bốn chiếc, việc tạm dừng bốc xăng dầu tại cảng Yanbu cũng tiếp tục thu hẹp đầu ra của Ả-rập Xê-út. Tuy nhiên, bên cạnh đó, thông tin Ả-rập Xê-út tăng cung qua Oman phần nào làm dịu lo ngại về nguồn cung: ngày 16/9, giá hợp đồng tương lai dầu Brent và WTI cùng giảm lần lượt 2,7% và 3,2%, đóng cửa ở 105,83 USD và 102,43 USD một thùng. Cú sốc năng lượng vẫn còn, nhưng yếu tố quyết định giao dịch lạm phát có giảm nhiệt hay không lại là việc nguồn cung và vận chuyển có phục hồi thực tế hay không, chứ không chỉ dựa vào tin xung đột có căng hay lắng dịu.

Ngày 16/9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ nâng phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75%—4,00%, thực hiện lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ năm 2023. Một ngày trước đó, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm trong phiên từng chạm mức 5,041%, cao nhất kể từ 2007; lợi suất trái phiếu Nhật Bản kỳ hạn 10 năm cũng đạt mức đỉnh 3,04% trong vòng 30 năm, còn trái phiếu kỳ hạn 30 năm Nhật Bản từ 1/9 đã giao dịch quanh mức đỉnh 4,18%. Chính sách tiền tệ thắt chặt trở lại cùng premium rủi ro trái phiếu tăng lên tiếp tục thử thách “mỏ neo định giá tài sản toàn cầu”, đồng thời hấp dẫn dòng vốn đảo chiều. Trong bối cảnh đó, ông Bob Michele của JPMorgan Asset Management đã bắt đầu mua vào các trái phiếu dài hạn của Mỹ, Nhật Bản và Australia.

Xét từ điểm xuất phát lợi suất danh nghĩa của dòng tiền mới, sức hấp dẫn của danh mục trái phiếu Mỹ kỳ hạn từ 10 năm trở lên và lợi suất quanh 5% thực sự tăng rõ rệt, nhưng “khóa dòng tiền” và “kỳ vọng lợi suất giảm mang về lợi nhuận giao dịch” là hai logic khác biệt.

Với nhà đầu tư mua và nắm giữ trái phiếu trả lãi suất cố định duy nhất đến ngày đáo hạn, trong điều kiện lãi và gốc được thanh toán đúng hạn, lãi suất coupon và giá trị hoàn trả gốc lúc đáo hạn đều đã xác định rõ: ví dụ, mua trái phiếu với giá bằng mệnh giá, lãi suất coupon 5%, thì mỗi năm nhận mức lãi cố định tương đương 5% vốn gốc ban đầu, việc lợi suất thị trường tăng trong quá trình giữ không làm giảm phần lãi này; nhưng lợi suất đáo hạn 5% do thị trường niêm yết không có nghĩa là coupon của toàn bộ trái phiếu đều là 5%.

Với nhà đầu tư chủ động, sức hấp dẫn còn nằm ở tiềm năng lãi vốn khi lợi suất giảm. Theo ước tính tuyến tính dựa trên modified duration, giả sử danh mục có duration 8 năm, khi lợi suất kỳ vọng giảm 50 điểm cơ bản thì giá sẽ tăng khoảng 4%; nếu lợi suất tăng ngược 50 điểm cơ bản giá sẽ giảm xấp xỉ 4%, chưa kể lãi coupon, convexity cùng các yếu tố khác. Lợi suất xuất phát cao cho phép điều kiện nhận lãi tốt hơn, nhưng không xóa rủi ro biến động giá trị, hay rủi ro sức mua bị bào mòn do lạm phát; do đó, theo một số chiến lược gia, dù hiện tại ghi nhận giá trị của trái phiếu dài hạn không thể kết luận lợi suất trên 10 năm đã lập đỉnh.

Lợi suất danh nghĩa dài hạn có thể được hiểu gần với trung bình lãi suất ngắn hạn kỳ vọng trong tương lai, cộng thêm premium kỳ hạn (Term Premium); khi chính sách tiền tệ thắt chặt củng cố niềm tin lạm phát sẽ được kiểm soát, ngay cả khi lãi suất ngắn hạn tăng trước mắt, thì yêu cầu về lãi suất xa hơn và premium rủi ro giữ trái phiếu vẫn có thể giảm - đây chính là cơ chế mà giao dịch đảo chiều của Michele có thể phát huy. “Tăng lãi suất có thể tốt cho trái phiếu kỳ hạn dài” là nhờ cung/cầu lãi suất và premium kỳ hạn được định giá lại trong tương lai, chứ không phải lãi suất tăng tự động làm giảm lợi suất dài hạn. Kế hoạch mua lại trái phiếu của Besant có thể hỗ trợ thông qua cải thiện thanh khoản của trái phiếu cũ, nhưng mua lại của Bộ Tài chính không đồng nghĩa với chính sách nới lỏng định lượng của ngân hàng trung ương, cũng không thể độc lập loại bỏ áp lực tài trợ ngân sách; mức ảnh hưởng thực tới nguồn cung ròng dài hạn trên thị trường còn tùy vào kế hoạch phát hành trái phiếu mới đi kèm.

Đối với sóng đầu tư AI dẫn dắt bull market cổ phiếu toàn cầu kể từ năm 2023 đến nay, “giá trị trái phiếu dài hạn xuất hiện—áp lực lợi suất giảm nhẹ—chủ đề AI và sức mạnh tính toán thúc đẩy bùng nổ lợi nhuận chỉ số, nới rộng không gian định giá” chính là chuỗi truyền dẫn kinh điển cho bữa tiệc bull market AI, nhưng tất cả đều có điều kiện hỗ trợ.

Theo lý thuyết định giá, nếu lợi suất dài hạn giảm chủ yếu nhờ phục hồi nguồn cung năng lượng, rủi ro lạm phát và premium kỳ hạn được làm dịu, cùng với mức chênh lệch tín dụng ổn định, kỳ vọng lợi nhuận không xấu đi thì sẽ giúp giảm áp lực chiết khấu dòng tiền và chi phí huy động vốn cho doanh nghiệp; ngược lại, nếu trái phiếu tăng giá chủ yếu phản ánh lo ngại suy thoái, cổ phiếu vừa phải đối mặt với hạ dự phóng dòng tiền, vừa phải tăng premium rủi ro, thì chưa chắc đã đi lên cùng chiều. Lợi suất cao đang hấp dẫn dòng đối ứng mua vào trái phiếu kỳ hạn dài, nếu mua vào này cộng hưởng cùng rủi ro lạm phát dịu lại, hoàn toàn có thể giúp bull market siêu lợi nhuận AI kéo dài. Trái phiếu kỳ hạn dài ổn định là chất xúc tác tiềm năng, còn bản lĩnh hiện thực hóa lợi nhuận và kỷ luật định giá mới quyết định bull market AI kéo dài bao lâu.

Báo cáo nghiên cứu của Goldman Sachs cuối tuần qua đưa ra luận điểm tăng giá “lợi nhuận vượt lên trên tất cả” giúp bull market dài hạn của Phố Wall được củng cố mạnh mẽ kể từ 2022 khi ChatGPT nổi tiếng toàn cầu - dự báo lợi nhuận/doanh thu trên cổ phiếu S&P 500 năm 2026 sẽ đạt 340 USD, tăng trưởng hơn 24% so với mức cao của năm trước, và năm 2027 có thể tăng tiếp lên 385 USD, tăng 13% so với năm trước.

Cùng lúc đó, P/E kỳ vọng đã giảm từ 22x đầu năm xuống còn 19x, cho thấy lực cản lãi suất về cơ bản đã phản ánh qua việc compress định giá. Dữ liệu lịch sử cho thấy, ba tháng sau mỗi chu kỳ bắt đầu tăng lãi suất, chỉ số S&P 500 trung bình giảm 2%, nhưng sau 12 tháng lại tăng trung bình 9%. Tuy số liệu chưa thể khẳng định “Fed tăng lãi suất là dấu chấm hết cho thị trường tăng giá”, nhưng cũng chưa thể khẳng định lợi nhuận tương lai sẽ lặp lại quá khứ. Goldman Sachs nhấn mạnh, cốt lõi là xu thế thực hóa lợi nhuận có đủ sức bù lại cho việc định giá giảm hay không.

Trong chuỗi hạ tầng sức mạnh tính toán của trung tâm dữ liệu AI, nhu cầu mạnh mẽ từ AI agent về sức mạnh tính toán còn lan tỏa nhanh sang GPU/ASIC, bộ nhớ HBM, máy chủ DRAM, SSD doanh nghiệp, thiết bị kết nối quang học tốc độ cao trong trung tâm dữ liệu, cùng CPU và các hạng mục cấp nguồn. Trong khi đó, chuỗi giá trị AI đã có yếu tố lợi nhuận rõ ràng: báo cáo quý II năm tài chính 2027 của Nvidia cho biết doanh thu trung tâm dữ liệu đạt tới 89 tỷ USD, tăng 117%, EPS điều chỉnh đạt 2,22 USD, tăng 120% so với cùng kỳ; cho thấy tăng trưởng không chỉ dừng lại ở yếu tố chi tiêu tài sản, mà thực tế đã được thực hiện hóa lợi nhuận. Nhu cầu sức mạnh tính toán AI mạnh mẽ này còn được thể hiện rõ ở kim ngạch xuất khẩu bán dẫn của Hàn Quốc liên tục lập kỷ lục và hợp đồng năng lực dài hạn. Theo số liệu Hải quan Hàn Quốc, từ 1-10/9 năm nay xuất khẩu bán dẫn đã đạt 16,5 tỷ USD, tăng 270% so với cùng kỳ, riêng tháng 8 là 46,65 tỷ USD, tăng 209% theo năm.

Một ông lớn Phố Wall khác là Jefferies gần đây nhận xét, với “cỗ máy kép” là sóng đầu tư AI và lợi nhuận vượt kỳ vọng của doanh nghiệp AI, chỉ số S&P 500 có thể sẽ đạt 8.000 điểm vào cuối 2026 và tiếp tục lên 9.000 điểm trong năm 2027. Lý do cốt lõi của Jefferies là: trong chu kỳ lợi nhuận vượt hơn hai lần trung bình lịch sử do AI dẫn dắt, đi ngược với xu thế lợi nhuận là cực kỳ nguy hiểm. Dự báo cơ sở cho S&P 500 đạt 8.000 điểm vào 2026 là EPS sẽ đạt 373 USD (tăng 35% yoy, cao hơn nhiều so với mức đồng thuận thị trường là 29%) cùng mức P/E 21,5x.