Cục Dự trữ Liên bang bắt đầu tăng lãi suất, tín dụng tư nhân gặp khó khăn thêm

Một đợt tăng lãi suất mới của Fed đang đẩy ngành quỹ đầu tư tư nhân vốn đã chìm trong khó khăn vào vùng nguy hiểm hơn. Kỷ lục 349 tỷ USD vốn bị mắc kẹt trong các "quỹ xác sống", kênh thoái vốn tiếp tục bế tắc, quy mô huy động vốn giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm—mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng này đang gia tăng theo đường cong lãi suất đi lên.

Hôm thứ Tư tuần này, Fed tuyên bố tăng lãi suất, trực tiếp giáng một đòn mạnh lên kỳ vọng phục hồi thị trường của ngành quỹ đầu tư tư nhân kể từ đầu năm. Trước đó, ngành này vốn kỳ vọng vị chủ tịch Fed mới do Trump bổ nhiệm là Walsh sẽ thúc đẩy hạ lãi suất, khiến hoạt động giao dịch từng có lúc ấm lên. Tuy nhiên, lãi suất không những không giảm mà còn tăng cao hơn, khoảng 500 tỷ USD nằm trong các quỹ đầu tư tư nhân có thời gian tồn tại từ 7 đến 10 năm đối mặt nguy cơ không thể thoái vốn đúng hạn, quy mô "quỹ xác sống" có khả năng tiếp tục mở rộng.

Theo tờ The Wall Street Journal ngày 17 tháng 9, tác động của việc tăng lãi suất diễn ra trên nhiều phương diện: chi phí vay vốn của doanh nghiệp danh mục đầu tư tăng lên, việc bán tài sản trở nên khó khăn hơn, đầu tư vào lĩnh vực phần mềm bị tác động bởi AI, hoạt động tín dụng tư nhân cũng trở nên biến động. Giá cổ phiếu của các tổ chức quản lý tài sản phi truyền thống hàng đầu như Apollo, Blackstone, KKR đã giảm rõ rệt trong tháng này khi thị trường kỳ vọng Fed tiếp tục tăng lãi suất. Đồng chủ tịch Apollo, Scott Kleinman, thẳng thắn thừa nhận một số nhà quản lý đã mở rộng nhanh chóng trong thập kỷ qua sẽ buộc phải thu hẹp quy mô.

Quy mô quỹ xác sống đạt kỷ lục, tắc nghẽn thoái vốn trở thành vòng luẩn quẩn

Cơn ác mộng về "quỹ xác sống" của ngành quỹ đầu tư tư nhân còn lâu mới kết thúc. Bài báo dẫn dữ liệu của PitchBook cho biết, tài sản bị mắc kẹt trong các quỹ xác sống—tức các quỹ có thời hạn tồn tại trên 10 năm vẫn chưa thoái vốn—đã tăng khoảng 65% từ cuối năm 2021 đến cuối năm 2025, số vốn mà nhà đầu tư nôn nóng muốn rút đã đạt kỷ lục 349 tỷ USD.

Mô hình kinh doanh của quỹ đầu tư tư nhân dựa vào việc hoàn thành chu trình "mua—tăng giá trị—thoái vốn" trong khoảng 10 năm: các nhà quản lý quỹ sử dụng vốn tự có làm nền tảng, huy động từ các tổ chức như quỹ lương hưu, công ty bảo hiểm, sau đó mua doanh nghiệp và cộng hưởng khoản vay có đòn bẩy của phía bị mua, cuối cùng bán ra thu lợi, hoàn trả khoản vay và phí quản lý cho nhà đầu tư.

Lãi suất tăng đã trực tiếp phá vỡ chuỗi logic này. Chi phí vay vốn lãi suất thả nổi của các doanh nghiệp danh mục tăng đồng bộ với lãi suất cơ bản, bên mua tiềm năng không muốn trả mức định giá như kỳ vọng của quỹ đầu tư tư nhân khi chi phí tài chính quá cao, khiến giao dịch bế tắc. Kể từ khi Fed tăng lãi suất năm 2022, hoạt động thoái vốn các doanh nghiệp trong danh mục quỹ đầu tư tư nhân đã chững lại đáng kể; đợt tăng lãi suất này sẽ đẩy nhiều quỹ hơn vào "vùng xác sống".

Ông Mitchell Mansfield, giám đốc điều hành của Kroll, cho biết:

“Chúng ta sẽ chứng kiến nhiều quỹ rơi vào trạng thái xác sống hơn. Quỹ tồn tại càng lâu thì lợi nhuận vốn của nhà đầu tư càng trì trệ rồi dần suy giảm.”

Mùa đông gọi vốn trở nên khắc nghiệt, nhà quản lý đối diện áp lực thanh lọc

Tắc nghẽn thoái vốn truyền thẳng sang khâu gọi vốn. Quy mô huy động vốn của quỹ đầu tư tư nhân năm nay đang hướng tới mức thấp nhất ít nhất kể từ 2020. Theo dữ liệu của PitchBook, đến ngày 11 tháng 9, ngành này đã huy động được 211,9 tỷ USD; tổng huy động năm 2025 là 334,4 tỷ USD, thấp hơn mức 376,9 tỷ USD của năm trước, xu hướng giảm rõ rệt.

Các nhà đầu tư tổ chức đang thắt chặt cam kết. Bà Angela Rodell, cựu CEO Alaska Permanent Fund, hiện là cố vấn cấp cao của Star Mountain Capital, cho biết, trong tương lai nhà đầu tư "chỉ gia hạn với một số đối tác mà họ thực sự tin tưởng, và sẽ có thêm nhiều quỹ đầu tư tư nhân buộc phải đóng cửa".

Lợi nhuận bình quân quỹ đầu tư tư nhân năm 2025 chỉ khoảng 7%, yếu nhất kể từ 2011, bất chấp nền kinh tế Mỹ cùng giai đoạn vẫn tăng trưởng mạnh. Lợi nhuận giảm khiến quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và quỹ tài trợ càng khó đạt được mục tiêu vốn, trong khi tiền bị khóa trong quỹ không thể rút ra để tái đầu tư, càng khiến tình cảnh thêm khốn đốn.

Tại hội nghị phân tích viên hôm thứ Hai, đồng chủ tịch Apollo, Scott Kleinman khẳng định: "Tôi thực sự cho rằng số lượng các nhà quản lý sẽ giảm, một số nhà quản lý từng mở rộng nhanh chóng trước đây sẽ buộc phải thu hẹp." Ông cũng cho biết Apollo vẫn thu hút tốt dòng vốn nhờ hiệu suất quỹ vượt mức bình quân ngành thời gian gần đây.

Đầu tư phần mềm chịu tổn thất nặng, áp lực AI chồng thêm lãi suất cao

Bên cạnh việc tăng lãi suất, quỹ đầu tư tư nhân còn đối diện một áp lực khác: trong một thập kỷ qua đặt cược rất lớn vào ngành phần mềm khi lãi suất thấp, nay đang đối mặt cú sốc từ AI. Theo dữ liệu của PitchBook, trung bình các quỹ đầu tư tư nhân rót khoảng 14% tài sản vào các công ty phần mềm, trong đó nhiều thương vụ tập trung giai đoạn đáy lãi suất 2020–2021.

Khi các khoản vay hỗ trợ cho những thương vụ này lần lượt đến kỳ đáo hạn, bất ổn về vỡ nợ dự kiến sẽ bùng nổ mạnh vào năm sau và 2028. Theo bài báo, Thoma Bravo đã mất 5 tỷ USD đầu tư tại công ty phần mềm chăm sóc khách hàng Medallia năm nay—công ty này vỡ nợ và bị chủ nợ tiếp quản. Thoma Bravo hiện đang đàm phán với các nhà đầu tư nợ để gia hạn khoản vay cho các công ty phần mềm khác trong danh mục, bao gồm công ty bảo mật Sophos.

Clearlake Capital cũng trong tình thế tương tự. Công ty trụ sở tại Santa Monica, California này nhờ thế mạnh đầu tư công nghệ đã mở rộng quy mô quản lý từ khoảng 8 tỷ USD năm 2017 lên 185 tỷ USD, song một số khoản đầu tư phần mềm cũng đã gặp sóng gió.

Theo hồ sơ giám sát quỹ tín dụng tư nhân, các nhà cho vay đã hạ giá trị khoản cho vay 2,1 tỷ USD cho công ty phần mềm nhân sự Cornerstone OnDemand và khoảng 1,5 tỷ USD cho công ty phần mềm y tế Symplr Software hơn 30% mỗi khoản. Clearlake đang đàm phán giải pháp với các chủ sở hữu khoản vay này.

Quản lý danh mục đầu tư của Benefit Street Partners, ông Anant Kumar nhận định: “Xét về lâu dài, nếu lãi suất cao kéo dài, các công ty này sẽ chịu áp lực dòng tiền lớn hơn và tần suất vỡ nợ sẽ nhiều hơn.”

Mảng tín dụng tư nhân rơi vào áp lực đồng bộ, hệ sinh thái ngành sắp được tái định hình

Một lĩnh vực cốt lõi khác của nhà quản lý quỹ đầu tư tư nhân—tín dụng tư nhân—cũng không thoát khỏi vòng xoáy tăng lãi suất này. Lãi suất liên tục leo thang sẽ khiến thị trường tín dụng tư nhân trở nên bất ổn, tiếp tục bào mòn nguồn thu tổng thể của nhà quản lý.

Hiện tại, các quỹ đầu tư tư nhân kiểm soát khối tài sản trên 2.000 tỷ USD tại Mỹ, áp lực mà ngành đang chịu đã lan tỏa ra hệ thống tài chính rộng lớn, tác động tới các quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm phụ thuộc vào lợi nhuận thoái vốn từ các quỹ này.

Luật sư Sara Werner của hãng luật Lowenstein Sandler cho biết: “Cho rằng thời kỳ hoàng kim của quỹ đầu tư tư nhân sẽ không bao giờ quay lại là phi lý vì thị trường luôn có tính chu kỳ, vấn đề là những quỹ này có thể chờ được bao lâu để đạt được mức định giá mong muốn.”

Giới phân tích nhận định, quy mô quỹ xác sống mở rộng → huy động vốn ngày càng khó khăn → thu nhập từ phí quản lý sụt giảm → ngành tăng tốc tái cấu trúc, chuỗi logic bóp nghẹt theo kiểu xoắn ốc này đang ngày càng hiện rõ khi lãi suất tiếp tục đi lên.