“Bình lặng” trở thành trạng thái bình thường mới của thị trường ngoại hối: bán biến động, thực hiện giao dịch chênh lệch lãi suất, nhưng các tổ chức cảnh báo “quả bom hẹn giờ” có thể đã được đặt sẵn

Ứng dụng tài chính thông minh (Smart Finance APP) cho biết, tại hội nghị thường niên TradeTech FX 2026 diễn ra ở Amsterdam, sự trì trệ kéo dài của biến động tỷ giá lần thứ hai liên tiếp trở thành chủ đề chính. Các nhà đầu tư tham dự mô tả một thị trường trái phiếu, dầu thô và địa chính trị biến động dữ dội, nhưng vẫn không thể đẩy mạnh sự biến động bền vững của tỷ giá.

“Chúng tôi than vãn về xu hướng giảm kéo dài của biến động tỷ giá,” ông Harish Neelakandan, đồng giám đốc đầu tư của AlphaEngine Global Investment Solutions chuyên theo dõi xu hướng hệ thống hóa, nói. “Đó là những gì chúng tôi có trong tay. Chúng tôi chỉ có thể học cách thích nghi với điều đó.”

Đối với một thị trường với khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày lên tới 9,6 nghìn tỷ USD, sự vắng mặt của biến động đang trở thành bài toán khó cho các nhà giao dịch năm này qua năm khác — những người vốn kỳ vọng sẽ kiếm lời từ những đợt chuyển động lớn. Tuy nhiên, môi trường yên ắng này lại là tin tốt đối với các công ty quản lý tài sản và doanh nghiệp thực muốn phòng ngừa rủi ro tỷ giá của mình.

Theo thông tin trên trang web của ban tổ chức, hội nghị diễn ra từ ngày 15 đến 17 tháng 9 tại khách sạn Mövenpick ở Amsterdam, với hơn 800 người tham dự, trong đó số lượng đại diện bên mua và doanh nghiệp thực vượt quá 300 người.

Ngân hàng trung ương phối hợp kiềm chế biến động, xung lực chỉ còn là những đợt dao động ngắn

Ông Neelakandan cho rằng, sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các ngân hàng trung ương đã giúp kiềm chế sự biến động tỷ giá, khiến các cú sốc địa chính trị chỉ tạo ra một số “xung động ngắn ngủi”. Nếu bối cảnh này không có thay đổi căn bản nào, giới giao dịch có khả năng tiếp tục coi những đợt xung lực như vậy là cơ hội để tiếp tục bán khống biến động.

“Chúng tôi đang chứng kiến những giao dịch theo kiểu ‘không có gì xảy ra’, mọi người chỉ liên tục bán ra biến động,” ông Thomas Carreau, quản lý danh mục tiền tệ của CN Investment Division chuyên quản lý quỹ hưu trí Đường sắt quốc gia Canada cho biết.

Ông Carreau nói thêm, ngay cả diễn biến gần đây của đồng yên cũng vẫn khá dè dặt. Trong vài tháng gần đây, đồng yên liên tục là tâm điểm của thị trường: đầu tiên giảm sâu xuống mức yếu nhất trong bốn mươi năm, sau đó là chuỗi nhảy vọt nhờ sự can thiệp phối hợp giữa Mỹ và Nhật Bản. Tuy vậy, mức độ biến động của nó vẫn đang ở mức thấp kỷ lục trong lịch sử.

Vào cuối tháng 7, đồng yên từng rớt xuống dưới 160, áp sát mức 1 USD đổi 164 yên, mức thấp nhất kể từ năm 1986; ngày 30 tháng 7 Bộ Tài chính Nhật Bản và ngày 31 tháng 7 Bộ Tài chính Hoa Kỳ lần lượt thông qua Cục Dự trữ Liên bang New York bán ra USD, mua vào yên, ngày 3 tháng 8, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Katsuyama Satsuki và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Besent xác nhận đây là lần đầu tiên Mỹ và Nhật Bản mua vào yên chung kể từ năm 1998.

Theo số liệu của Bộ Tài chính Nhật Bản, từ ngày 30 tháng 7 đến 26 tháng 8, chính phủ nước này đã chi tổng cộng 15,4 nghìn tỷ yên (tương đương khoảng 96,4 tỷ USD) để can thiệp, lập kỷ lục mới về quy mô can thiệp trong một tháng. Hiệu quả can thiệp ban đầu rõ rệt, đồng yên bật từ gần vùng 164 lên mạnh, ngày 3 tháng 8 từng có lúc chạm 155,20, song hiệu ứng nâng giá không duy trì lâu – ngày 31 tháng 8 yên lại rớt dưới 160, tới ngày 8 tháng 9 mới trở lại mạnh lên vùng 152, cùng ngày cuối phiên tại New York tỷ giá USD/JPY dừng ở mức 156. Một đợt can thiệp phối hợp quy mô gần 100 tỷ USD, cuối cùng cũng chỉ khiến tỷ giá quay lại gần điểm xuất phát.

Ngoài ra, sự tiến bộ của giao dịch điện tử và giao dịch thuật toán cũng được một số thành phần thị trường cho rằng đang khiến biến động giảm đi, có người cảnh báo rằng sự thiếu các biến động lớn sẽ khiến các nhà tạo lập thị trường rút lui do khó có lãi.

“Giao dịch kiếm lời vẫn lên ngôi”

Ông Carreau cho rằng, giao dịch kiếm lời — tức nhà đầu tư vay mượn tiền từ các đồng tiền có lợi suất thấp và mua vào tài sản có lợi suất cao — vẫn đang hoạt động tốt. Ông này có xu hướng duy trì trạng thái trung tính với USD trong các cấu trúc giao dịch kiểu này, vì các bài đăng trên mạng xã hội của Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn có thể gây ra một số biến động nhỏ đối với USD trong ngày. Đây là một chiến lược đặc biệt hiệu quả trong môi trường biến động thấp.

“Kiếm lời vẫn là vua,” ông nhấn mạnh.

Quan điểm của ông phù hợp với bức tranh chung trên thị trường FX năm nay. Gần đây, mức biến động của nhiều loại tài sản thấp hơn nhiều dự đoán, khiến dòng vốn đổ mạnh vào chiến lược kiếm lời, giúp nó trở thành kèo cá cược lâu dài hiệu quả nhất trên thị trường FX trong nhiều thập kỷ qua; số liệu thống kê cho thấy chiến lược “vay euro, mua rổ tiền tệ Brazil Real, Peso Colombia và Lira Thổ Nhĩ Kỳ” do các chiến lược gia các tổ chức như Citigroup đề xuất, đến giữa tháng 7 đã tăng khoảng 18% so với đầu năm, mức tăng theo năm lớn nhất kể từ 2005.

Biến động thấp còn mang về lợi nhuận trên diện rộng cho các nhà giao dịch kiếm lời: đầu năm nay, chỉ số biến động của JPMorgan cho thấy biên độ dao động của tiền tệ tại các thị trường mới nổi đã duy trì ở mức thấp hơn nhóm tiền tệ G7 gần 200 ngày liên tiếp, lập kỷ lục từ năm 2008 tới nay.

Bán cũng quy đổi trạng thái biến động thấp thành chiến lược. Vào tháng 5, nhóm chiến lược FX của Deutsche Bank do George Saravelos dẫn đầu khuyến nghị nhà giao dịch nên dịch chuyển trọng tâm khỏi USD, tập trung vào chiến lược giá trị tương đối trên các cặp chéo; nhóm nghiên cứu của Wells Fargo do Alvaro Vivanco đề xuất mua ZAR, bán Peso Mexico; các chuyên gia chiến lược của JPMorgan nhận định, trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế toàn cầu chịu được áp lực từ giá năng lượng, chiến lược nắm giữ vị thế mua lên kiểu kiếm lời vẫn là một trong những chiến lược FX đáng tin cậy nhất của họ.

Doanh nghiệp đang thích nghi

Biến động thấp không hẳn là tin xấu với tất cả mọi người. Nó có thể phản ánh một thị trường nhiều thanh khoản, vận hành hiệu quả, có khả năng hấp thụ tốt các cú sốc trong môi trường hỗn loạn. “Thế giới có thể không đáng tin, nhưng thị trường ngoại hối thì đáng tin,” ông Allan Guild, chủ tịch hội nghị, thành viên ban giám đốc Hilltop Walk Consulting nói.

Doanh nghiệp đang điều chỉnh chiến lược. Ông Georgios Velissariou, trưởng bộ phận quản lý rủi ro tài chính – phòng quỹ của Hitachi Energy Group nói, biến động thấp khiến quyền chọn ngoại tệ trở thành giải pháp phòng ngừa tỷ giá hấp dẫn hơn với một số loại tiền tệ. Ông cũng là một trong những diễn giả tại hội nghị.

Trong khi đó, với một số ngân hàng, bối cảnh này đang buộc họ phải suy nghĩ lại một phần hoạt động kinh doanh. Ông Karel Sanders, trưởng bộ phận quản lý sản phẩm FX của Rand Merchant Bank (Nam Phi), cho biết biến động USD/ZAR đang ở mức thấp nhất trong hai thập kỷ, buộc ngân hàng này phải cân nhắc lại cách vận hành mảng quyền chọn ngoại hối.

“Chúng tôi nên tiếp tục làm nhà tạo lập thị trường cho biến động ngoại hối, hay chuyển sang làm đại lý? Chúng tôi nghiêng về làm đại lý nhiều hơn,” ông chia sẻ.

Dấu hiệu tại hội trường cũng cho thấy các trader đang tìm kiếm cơ hội ngoài giao dịch ngoại tệ truyền thống. Tại một quầy giới thiệu, người tham dự bị thu hút bởi bánh waffle xi-rô Hà Lan, đồng thời tham gia bình chọn cặp tỷ giá có biến động mạnh nhất trong ngày – kết quả là vàng bạc (XAG/USD) thắng.

“Bom nổ chậm”?

Một số sự kiện lẽ ra có thể khuấy động thị trường FX trong cùng thời điểm vẫn không làm được. FED ngày 16/9 nâng 25 điểm cơ bản, đưa biên độ mục tiêu lãi suất liên bang lên 3,75%-4,00%, lần tăng đầu tiên từ tháng 7/2023; chỉ số USD tăng 0,70% lên 100,33, EUR/USD giảm 0,67% về 1,1464, lợi suất kỳ hạn 10 năm của trái phiếu Kho bạc Mỹ ở mức 5,021%, 30 năm là 5,361%, hợp đồng Brent chủ chốt duy trì trên 105 USD/thùng.

Ngày hôm sau lợi suất trái phiếu Mỹ toàn kỳ hạn giảm, 10 năm lùi 9,1 điểm cơ bản còn 4,934%, chỉ số USD khép phiên tại 100,248, EUR/USD đạt 1,1475, USD/JPY là 156,04. Nói cách khác, sau một nhịp tăng lãi suất, lợi suất TPCP Mỹ kỳ hạn 10 năm dao động quanh mốc 5%, Brent lình xình quanh mốc 100 USD, xung đột Trung Đông chưa dứt, cuối cùng EUR/USD chỉ dịch chuyển chưa tới 0,1% trong hai phiên giao dịch.

Vấn đề là, thị trường không thiếu các chất xúc tác tiềm năng để làm bùng nổ biến động. Theo dữ liệu công khai, dot plot của FED cho thấy có 16 quan chức kỳ vọng năm 2026 sẽ còn phải nâng lãi suất thêm. KKR dự báo FED sẽ tăng tiếp vào tháng 12 và tháng 3 năm sau, sau đó giữ nguyên đến đầu năm 2029, còn bà Diane Swonk — chuyên gia kinh tế trưởng của KPMG Mỹ cho rằng lần tăng này "chưa phải cuối cùng", mức cần thiết thực sự có thể vượt ước tính chính thức.

Một thị trường ngày càng dựa vào trạng thái biến động thấp, nếu có biến động mạnh bất thường, chống đỡ sẽ rất yếu. Một số người cho rằng, không có lý do gì để chuẩn bị trước.

“Thị trường giờ ở trong trạng thái như vậy: Chúng tôi không biết chất xúc tác nào sẽ là lần bùng phát tiếp theo, cũng không ai chuẩn bị vị thế từ sớm, vì nếu bạn vào sớm, bạn sẽ sai,” ông Carreau nói.

Sự bình yên kéo dài thực sự mang lại rủi ro. Ông Harel Jacobson, phó giám đốc đầu tư quỹ phòng hộ Capstone Investment Advisors cho biết, biến động thấp buộc giới đầu tư phải mở vị thế lớn hơn để đạt lợi nhuận kỳ vọng như trước, và khi bùng nổ mạnh bất thường, mức độ rủi ro của danh mục cũng lớn hơn.

“Cuối cùng danh mục của bạn lại có một quả bom nổ chậm phát ra tiếng tích tắc,” ông Jacobson nói. Quỹ ông này thường xuyên mua các công cụ phòng hộ giá rẻ để bảo vệ danh mục trước các đợt biến động cực lớn, đơn cử cú tăng mạnh của TWD năm ngoái là mẫu hình họ muốn phòng ngừa — hai phiên 2/5 và 5/5/2025, TWD tăng giá 1,872 đồng so với USD tương đương lên 6,21%, giữa phiên ngày 5/5 từng chạm 29,59 đổi 1 USD, cao nhất trong gần ba năm. Theo thông tin, các công ty bảo hiểm lớn ở Đài Loan có khoảng 700 tỷ USD đầu tư ở nước ngoài, trong đó hơn 200 tỷ USD không hề phòng ngừa rủi ro tỷ giá.