Sự thịnh vượng của thị trường chứng khoán đang thúc đẩy "buổi tiệc nghỉ hưu"! Người lao động trên 55 tuổi rời khỏi thị trường lao động ngày càng nhanh, thị trường bò AI trở thành động lực chính.

Theo ứng dụng tài chính Zhihui (智通财经APP), sự thịnh vượng của thị trường chứng khoán dường như đang thúc đẩy một làn sóng nghỉ hưu sớm. Dữ liệu từ chính phủ cho thấy, lực lượng lao động từ 55 tuổi trở lên đang nhanh chóng rời khỏi thị trường lao động, và xu hướng này xuất hiện đồng thời với sự bùng nổ tài sản nhờ cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy thị trường cổ phiếu tăng mạnh. Các nhà kinh tế của Bank of America trong một báo cáo nghiên cứu vào tháng trước đã gọi hiện tượng này là "bữa tiệc nghỉ hưu được châm ngòi bởi thị trường chứng khoán".

Các nhà kinh tế cho biết, làn sóng nghỉ hưu gia tăng trong nhóm lao động này một phần là do "hiệu ứng giàu có": người lao động gần độ tuổi nghỉ hưu truyền thống nhìn thấy danh mục đầu tư chứng khoán của mình tăng vọt, cảm thấy mình đủ giàu có để cuối cùng có thể rời khỏi công việc từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều.

"Tỷ lệ tham gia lao động của người lao động lớn tuổi đang sụp đổ," các nhà kinh tế Stephen Juneau và Aditya Bhave viết, "chúng tôi tin rằng sức mạnh của thị trường chứng khoán là một trong những nguyên nhân."

Các nhà kinh tế cho biết, việc người lao động lớn tuổi rút khỏi lực lượng lao động trong những năm gần đây đã giúp duy trì tỷ lệ thất nghiệp ở mức tương đối thấp. Họ nhận định, việc họ rút lui đã tạo không gian cho những người tìm việc mới và những người mới gia nhập thị trường lao động, đây là yếu tố quan trọng trong một thị trường lao động từng đóng băng.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế lưu ý, nếu sự lạc quan về AI giảm nhiệt và thị trường chứng khoán xấu đi, điều đó có thể mang lại tin xấu cho những người vừa mới nghỉ hưu, thị trường lao động Mỹ và cả nền kinh tế.

Tình hình tài chính "thuận lợi"

Lực lượng lao động bao gồm những người đang làm việc cũng như những người thất nghiệp đang tìm việc. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động là tỷ lệ giữa lực lượng lao động với tổng dân số. Tỷ lệ tham gia của người lao động từ 55 tuổi trở lên đã giảm mạnh vào đầu đại dịch COVID-19, và điều này cũng đúng với tổng số lao động nói chung.

Nhưng các nhà kinh tế của Bank of America viết rằng, sau đại dịch, tỷ lệ tham gia lao động của người lao động lớn tuổi "chưa bao giờ phục hồi". Họ cho biết, chỉ số này đã dao động trong "khoảng trạng thái" cho đến mùa hè năm 2024, nhưng "sau đó lại giảm mạnh một lần nữa".

Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ, từ tháng 8 năm 2024 đến nay, tỷ lệ tham gia lao động của người từ 55 tuổi trở lên đã giảm từ 38.6% xuống còn 37.2%.

Trong khi đó, theo dữ liệu của Giáo sư Tài chính Aswath Damodaran của Đại học New York, chỉ số S&P 500 đã mang lại chuỗi lợi suất hai con số cho nhà đầu tư trong những năm gần đây: tính cả tái đầu tư cổ tức, tăng 26% năm 2023, tăng 25% năm 2024 và tăng 18% năm 2025.

Tính đến sáng thứ Hai, chỉ số này đã tăng khoảng 16% từ đầu năm 2026.

Nhà kinh tế học Bắc Mỹ của Capital Economics, Thomas Ryan, chỉ ra rằng sự gia tăng tài sản này - bao gồm cả các tài khoản hưu trí như 401(k) - có thể đã giúp nhiều người dễ dàng lựa chọn nghỉ hưu hơn.

Theo dữ liệu của Fed, trong quý II năm 2026, tổng tài sản ròng của các hộ gia đình và các tổ chức phi lợi nhuận tăng thêm 12.8 nghìn tỷ USD, đạt 195.9 nghìn tỷ USD, chủ yếu nhờ lợi nhuận mạnh mẽ của thị trường chứng khoán. Theo phân tích của CNBC dựa trên dữ liệu Fed, đây là mức tăng trưởng tài sản hàng quý lớn nhất kể từ khi Fed bắt đầu theo dõi số liệu này vào năm 2000.

"Sự gia tăng tài sản này cho phép nhiều người có thể nghỉ hưu sớm do hoàn cảnh tài chính thuận lợi của họ," Ryan nhận định.

Tất nhiên, những người gần đến tuổi nghỉ hưu khó có thể đầu tư toàn bộ vào cổ phiếu. Các cố vấn tài chính thường khuyến nghị chuyển sang các cấu trúc tài sản an toàn hơn trước và sau khi nghỉ hưu để tránh rủi ro danh mục hưu trí bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường chứng khoán.

Tuy vậy, một người điển hình ở độ tuổi 65 vẫn có thể nắm giữ tỷ trọng cổ phiếu tương đối cao - ví dụ khoảng 50%, phần còn lại là trái phiếu và tài sản tiền mặt. Cổ phiếu là động lực tăng trưởng truyền thống của danh mục đầu tư và có thể chống lại sự gia tăng chi phí sinh hoạt trong suốt giai đoạn nghỉ hưu có thể kéo dài hàng thập kỷ.

"Nếu mọi người không đủ tự tin vào khả năng chi trả cho việc nghỉ hưu, họ sẽ không nghỉ hưu - và dữ liệu sẽ kể một câu chuyện hoàn toàn khác," Giám đốc kinh tế Hoa Kỳ của Ngân hàng Hoàng gia Canada, Michael Reid nói.

Hiệu ứng giàu có khuếch đại xu hướng dân số

Tuy nhiên, hiệu ứng giàu có không phải là yếu tố duy nhất kéo giảm tỷ lệ tham gia lao động của người lớn tuổi. Các nhà kinh tế cho rằng hiệu ứng này đã khuếch đại các xu hướng dân số rộng hơn. Số người đến độ tuổi nghỉ hưu truyền thống hiện ở mức kỷ lục: từ năm 2024 đến 2027, mỗi năm dự kiến có trên 4 triệu người thuộc thế hệ bùng nổ trẻ sơ sinh (baby boomer) sẽ bước sang tuổi 65.

Ông Reid chỉ ra rằng xu hướng tỷ lệ tham gia lao động cũng có thể một phần là do các chương trình nghỉ hưu sớm, bao gồm các chương trình do Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) cung cấp cho nhân viên liên bang, cũng như các công ty như Microsoft - trong năm nay, Microsoft lần đầu tiên giới thiệu kế hoạch nghỉ hưu cho nhân viên Mỹ.

Nếu thị trường chứng khoán giảm thì thế nào? Các nhà kinh tế chỉ ra rằng, nếu thị trường bắt đầu suy yếu, người lao động lớn tuổi có thể không muốn rút khỏi lực lượng lao động, thậm chí có thể tìm cách "trở lại làm việc".

"Nếu chúng ta chứng kiến sự điều chỉnh thị trường chứng khoán mà đã được mong đợi từ lâu, hoặc nếu hiện tại là bong bóng AI rồi đảo chiều tại một thời điểm nào đó, điều gì sẽ xảy ra?" Ryan nói, "Bạn có thể sẽ thấy một số nhóm người ở rìa, những người ở tuổi 56, 57 có tài khoản 401(k) khá ổn, lại quay trở lại lực lượng lao động."

Tất nhiên, kết quả này không phải là điều chắc chắn. Ngay cả khi đối mặt với những khó khăn như chiến tranh ở Iran, thị trường chứng khoán vẫn bất chấp mọi lực cản.

Theo Giám đốc Đầu tư Quản lý Tài sản của Morgan Stanley, Lisa Shalett, trong báo cáo hôm thứ Tư, AI luôn là "động lực mạnh mẽ vì các doanh nghiệp đổ tiền vào năng lực tính toán, trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng, thúc đẩy các lĩnh vực công nghệ, sản xuất, năng lượng và công nghiệp".

Bà Shalett viết, dù thị trường chứng khoán vẫn còn dư địa tăng trưởng, nhưng sang năm 2027 sẽ đối mặt với áp lực từ lợi suất trái phiếu tăng, giá dầu cao, chính sách bất ổn và người tiêu dùng thu nhập thấp bị đè nặng. "Các rủi ro ngày càng khó có thể bỏ qua," bà khẳng định.

Việc thị trường chứng khoán sụt giảm sẽ là rủi ro đối với người nghỉ hưu - đặc biệt là những người ở giai đoạn đầu nghỉ hưu và phải rút tiền từ danh mục cổ phiếu làm thu nhập. Đây gọi là "rủi ro trình tự rút tiền": khi bạn bán đầu tư, thứ tự xuất hiện của các khoản lãi hoặc lỗ theo thời gian sẽ rất quan trọng.

Việc rút tiền từ các cổ phiếu bị giảm giá sẽ làm giảm dư địa tăng trưởng của danh mục đầu tư khi thị trường phục hồi, khiến người nghỉ hưu dễ đối mặt với rủi ro tiêu hết tiền về già.

Theo các cố vấn tài chính, người đã nghỉ hưu thường có thể rút thu nhập từ trái phiếu hoặc các tài sản như tiền mặt trong thời kỳ cổ phiếu giảm mạnh, nhằm tránh nguy hiểm này. "Nếu bạn lập kế hoạch và sắp xếp hợp lý, chuyện này sẽ không phải là nỗi lo quá lớn," Reid nhận định.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng, nếu bữa tiệc nghỉ hưu do thị trường bùng nổ kết thúc, điều này có thể gây rủi ro cho thị trường lao động và toàn nền kinh tế.

Các nhà kinh tế nhận định, nếu người lao động lớn tuổi hoãn nghỉ hưu do ảnh hưởng tài sản tiêu cực, sự dịch chuyển nhân lực trên thị trường sẽ giảm, khiến những người thất nghiệp và các ứng viên khác khó tìm việc hơn.

Họ cho rằng, điều này có thể tạo áp lực đẩy tỷ lệ thất nghiệp tăng lên - hiện tại tỷ lệ thất nghiệp là 4.1%, vẫn ở mức tương đối thấp nếu nhìn từ góc độ lịch sử.