Đường cong lợi suất trái phiếu Mỹ sắp đảo ngược! Thị trường trái phiếu nghi ngờ triển vọng kinh tế Mỹ?

Đường cong lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ đang tiến gần điểm tới hạn đảo ngược, thị trường trái phiếu bắt đầu phát đi tín hiệu cảnh báo về khả năng việc Fed tiếp tục tăng lãi suất có thể kéo lùi nền kinh tế.

Tuần trước, chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm và 2 năm đã thu hẹp xuống còn 17 điểm cơ bản, mức chênh lệch nhỏ nhất kể từ đầu năm 2025, xu hướng làm phẳng đường cong trở nên rõ nét hơn. Động thái này diễn ra sau khi Fed hoàn thành đợt tăng lãi suất đầu tiên trong ba năm vào tháng này và ám chỉ sẽ tiếp tục siết chặt chính sách trong thời gian tới. Hiện tại, thị trường đã định giá kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất ít nhất ba lần với mức 25 điểm cơ bản trong vòng một năm tới.

Lịch sử cho thấy, đảo ngược đường cong lợi suất từng xuất hiện trước mỗi lần suy thoái kể từ những năm 1960, nếu thành hiện thực, sẽ gây tác động lan rộng đến thị trường chứng khoán Mỹ gần mức đỉnh lịch sử và nhóm cổ phiếu ngân hàng. Trong khi đó, chỉ số KBW ngân hàng tuần trước đã giảm hơn 10% so với đỉnh gần đây, rơi vào vùng điều chỉnh kỹ thuật.

Đường cong làm phẳng nhanh, rủi ro đảo ngược tăng cao

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm hiện vào khoảng 5,2%, kỳ hạn 2 năm khoảng 4,9%, chênh lệch hai kỳ hạn chỉ dao động quanh vùng 30 điểm cơ bản – mức hẹp nhất trong nhiều năm trở lại đây. Lợi suất 10 năm đang ở gần mức cao nhất từ năm 2007.

Sau khi Fed tăng lãi suất trong tháng này, lợi suất ngắn hạn tăng nhanh hơn rõ rệt so với dài hạn, khiến đường cong tiếp tục làm phẳng. Diễn biến này khiến những nhà đầu tư trái phiếu đặt cược vào kịch bản đường cong dốc đầu năm phải chịu thua lỗ nặng.

Zach Griffiths, Trưởng bộ phận Chiến lược Vĩ mô & Đầu tư trái phiếu cấp đầu tư tại CreditSights chia sẻ: “Việc thấy đường cong 2 năm - 10 năm đảo ngược hoặc làm phẳng nhanh có thể khiến thị trường nghi ngờ đánh giá kinh tế đang rất mạnh mẽ, điều mà thị trường trái phiếu hiện nay đã phản ánh vào giá.”

Tín hiệu đảo ngược từng cảnh báo sớm, nhưng uy tín gần đây bị xói mòn

Đảo ngược đường cong lợi suất được xem là hành động chung của các nhà đầu tư trái phiếu đối với việc Fed tăng lãi suất quá mức và triển vọng kinh tế đi xuống. Theo dữ liệu của Bloomberg, kể từ năm 1978, đường cong 2 năm - 10 năm trung bình đảo ngược khoảng 15 tháng trước khi suy thoái bắt đầu, độ trễ từ 6 tháng đến 2 năm.

Tuy nhiên, sức mạnh dự báo của chỉ báo này ngày càng bị nghi ngờ những năm gần đây. Năm 2022, nhiều đường cong lợi suất tại Mỹ lần lượt đảo ngược, đa số các nhà kinh tế dự báo suy thoái sẽ diễn ra trong 12 tháng tới, nhưng điều đó vẫn chưa xảy ra – kinh tế Mỹ dù trải qua giai đoạn Fed thắt chặt mạnh năm 2022-2023, các cuộc khủng hoảng ngân hàng khu vực, chiến tranh thương mại toàn cầu và giá năng lượng tăng vọt năm nay, vẫn cho thấy sự vững vàng.

Đáng chú ý, các nhà hoạch định chính sách quan tâm nhiều hơn đến tín hiệu suy thoái từ chênh lệch lợi suất 3 tháng - 10 năm, mà hiện tại vẫn còn khá dốc, chưa phát đi cảnh báo rõ ràng.

Đảo ngược có thực sự cận kề?

Thị trường đang có sự chia rẽ rõ nét về việc liệu đường cong có tiếp tục tiến về đảo ngược hay không.

Gennadiy Goldberg, Trưởng bộ phận Chiến lược Lãi suất Mỹ của TD Securities cho rằng, thị trường đã phản ánh phần lớn kỳ vọng tăng lãi suất, biên độ tăng tiếp theo ở đầu ngắn hạn là khá hạn chế, dự báo chênh lệch lợi suất 2 năm - 10 năm sẽ có xu hướng dốc hơn trong vài tuần tới. Ông nhận định: “Thị trường đã phản ánh hoàn toàn kỳ vọng tăng lãi suất mạnh, khiến đường cong đi ngang nhanh trong những tuần gần đây, chúng tôi cho rằng đường cong 2-10 có thể đảo chiều dốc trở lại thời gian tới.”

Bên cạnh đó, các kinh tế gia của Bloomberg vừa nâng dự báo tăng trưởng GDP quý III của Mỹ, số liệu nhu cầu mạnh mẽ cũng khiến kịch bản kinh tế yếu đi đáng kể trở nên khó tưởng tượng.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, Ed Al-Hussainy, nhà quản lý danh mục đầu tư của Columbia Threadneedle, cho biết ông đang xây dựng vị thế cho kịch bản đường cong lợi suất 2-10 năm và 5-30 năm đảo ngược trong 6 tháng tới. “Chỉ báo tốt nhất về siết chặt chính sách tiền tệ chính là hiện tượng đường cong làm phẳng hoặc đảo ngược,” ông nói.

Cổ phiếu ngân hàng chịu áp lực, hiệu ứng lan tỏa ra thị trường

Việc đường cong lợi suất làm phẳng đã bắt đầu lan sang thị trường cổ phiếu, nhóm ngân hàng là đối tượng bị ảnh hưởng đầu tiên. Nguyên nhân do ngân hàng thường huy động vốn với lãi suất ngắn hạn và cho vay với lãi suất dài hạn, biên lợi nhuận thu hẹp sẽ trực tiếp bào mòn lợi nhuận.

Chỉ số KBW nhóm cổ phiếu ngân hàng lớn tuần trước đã rơi vào vùng điều chỉnh kỹ thuật, giảm hơn 10% so với đỉnh gần đây.

Jamie Patton, đồng Giám đốc toàn cầu bộ phận Lãi suất của TCW Group xếp hiện tượng đảo ngược tiềm tàng này là tín hiệu của chính sách sai lầm. " Điều này đồng nghĩa Fed đã siết lãi suất quá mạnh và buộc sẽ phải hạ lãi suất mạnh trong tương lai. Với chúng tôi, đảo ngược đường cong lợi suất không phải là tín hiệu kinh tế vĩ mô lành mạnh,” ông nhận định.

Đợt làm phẳng đường cong lần này phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong câu chuyện kinh tế Mỹ kể từ khi chiến tranh Mỹ-Iran nổ ra vào tháng 2 năm nay — khi đó thị trường vẫn cược vào kịch bản hàng loạt đợt giảm lãi suất đẩy lợi suất ngắn hạn xuống, còn giờ đã chuẩn bị cho kịch bản tăng lãi suất kéo dài.