SpaceX (SPCX.US) Starship lần đầu tiên lên quỹ đạo, phố Wall đồng loạt dự đoán tăng giá: Dịch vụ cho thuê sức mạnh tính toán mở ra không gian tưởng tượng về định giá

Ứng dụng tài chính Zhitong Finance APP cho biết, ngày 28/9, SpaceX (SPCX.US) đã thực hiện chuyến bay tích hợp Starship lần thứ 14 từ căn cứ Starport ở Texas, lần đầu tiên tiến vào quỹ đạo Trái đất và đã triển khai thành công 26 vệ tinh Starlink V3 thế hệ thứ ba thông qua bộ phận triển khai gọi là “máy phân phối kẹo” trên tàu. Điều thị trường quan tâm rõ ràng không chỉ là lần phóng này, mà các ngân hàng đầu tư Phố Wall đồng loạt tỏ ra lạc quan tăng giá.

TD Cowen bắt đầu theo dõi vào thứ Hai, đưa ra xếp hạng “Mua vào” và giá mục tiêu 200 USD; cùng với Ngân hàng Hoàng gia Canada (RBC), Clear Street và CLSA, bốn tổ chức đặt giá mục tiêu từ 200 đến 250 USD, tương ứng khoảng 37% đến 72% không gian tăng so với giá đóng cửa thứ Hai. Trong làn sóng lạc quan này, điều được nhắc đến nhiều nhất không phải là tên lửa, mà là thuê khả năng tính toán (compute leasing/power leasing).

Starship lần đầu tiến vào quỹ đạo: Triển khai toàn bộ vệ tinh, bay hai vòng rồi trở về

Theo báo cáo, lần này sử dụng booster B21 và tàu S41, đều thuộc hệ thống Starship thế hệ thứ 3; trong số sáu động cơ của tàu, một động cơ bị trục trặc, bình luận trực tiếp lúc đầu cho rằng không thể tiến vào quỹ đạo, tuy nhiên đội kỹ sư sau khi đánh giá lại xác nhận vẫn có thể thử kích hoạt để vào quỹ đạo. Khoảng 25 phút sau khi phóng, Starship đã vào quỹ đạo, sau đó mất khoảng nửa giờ để lần lượt thả từng vệ tinh và công ty đã thiết lập liên lạc với toàn bộ 26 vệ tinh, Musk xác nhận tất cả các vệ tinh đều hoạt động bình thường.

Chuyến bay không hoàn toàn hoàn hảo. Một động cơ tắt sớm trong giai đoạn bay lên, nhiệm vụ lẽ ra quay quanh Trái đất khoảng 6 vòng ở độ cao gần 275 km, tổng thời gian gần 10 tiếng, cuối cùng rút ngắn chỉ còn khoảng 3 tiếng và hoàn thành 2 vòng, động cơ còn lại trên tầng trên kéo dài thời gian đốt để bù đắp. Booster siêu trọng rơi xuống Vịnh Mexico, lần này không thử thu hồi bằng cánh tay cơ học của tháp phóng; sau khi rời quỹ đạo lần đầu tiên, tàu đã rơi xuống vùng biển dự kiến phía tây Chile trên Thái Bình Dương.

Chuyến bay lần này có ý nghĩa to lớn: Kể từ khi thử nghiệm tích hợp đầu tiên vào năm 2023, 13 lần bay thử trước đây đều chỉ dừng ở cận quỹ đạo, lần vào quỹ đạo này là ngưỡng cơ bản của tên lửa phóng tải. Kỹ sư hàng không vũ trụ Dean Slayden cho biết, việc đưa 26 vệ tinh V3 vào quỹ đạo mục tiêu là một “chiến thắng to lớn”, cũng đánh dấu chuyến bay thương mại tạo doanh thu đầu tiên của Starship – lô vệ tinh này trị giá hàng triệu USD. Chuyên gia phân tích cấp cao của Trung tâm Kỹ thuật An ninh và Công nghệ mới nổi Đại học Georgetown Kathryn Curley có cái nhìn thận trọng hơn: Dù nhiệm vụ đạt tiến bộ đáng kể nhưng không phải là “siêu thành công”, “dựa trên các chỉ tiêu và mục tiêu riêng của SpaceX, họ chưa hoàn thành chuyến bay 10 tiếng và động cơ thực sự gặp sự cố”.

Mỗi vệ tinh 1 Tbps: V3 tạo bước nhảy mạnh về dung lượng

Theo hồ sơ nộp cho cơ quan quản lý của SpaceX, thiết kế vệ tinh V3 có dung lượng downlink khoảng 1 Tbps, tương đương một vệ tinh có thể phục vụ cho khoảng 10.000 hộ gia đình đồng thời sử dụng băng thông 100 Mbps, uplink đạt 160 Gbps; so với V2, dowlink tăng khoảng 10 lần, uplink tăng khoảng 22 lần, anten hỗ trợ 2.048 chùm sóng lên/xuống (bản V2 là 192 beam xuống, 144 beam lên). Theo tài liệu kỹ thuật của SpaceX, mỗi lần phóng Starship có thể đưa lên chòm sao vệ tinh dung lượng gấp 20 lần so với Falcon 9 phóng vệ tinh V2.

Khối lượng cũng là rào cản: Mỗi V3 nặng khoảng 2.000 kg, gấp đôi thế hệ trước, Falcon 9 không thể phóng được. Các bình luận bên thứ ba còn lạc quan hơn (mặc dù chỉ mang tính cá nhân): Nhà sáng lập First Principles Group – Rob Mueller tuyên bố trên X rằng, “chỉ với lần phóng Starship hôm nay, dung lượng Starlink tăng thêm trong một tiếng qua còn nhiều hơn tổng dung lượng được phóng trong năm rưỡi đầu tiên của Starlink”; cựu lãnh đạo của Apple, hiện là giám đốc cấp cao của Rivian – Phil Bescelier cho rằng dung lượng phục vụ thiết kế của mỗi V3 là 1,16 Tbps và kết nối quang giữa các vệ tinh đạt 2,4 Tbps, những đường truyền này tương lai có thể tạo thành xương sống mạng có thể định tuyến nhiều lưu lượng hơn, thậm chí kéo tài nguyên tính toán ra không gian.

Musk hy vọng khi Starship đi vào vận hành thường xuyên có thể mỗi lần phóng 60 vệ tinh V3; tính toán sơ bộ, để dịch vụ Starlink cải thiện rõ rệt, cần khoảng 1.000 vệ tinh V3 trên quỹ đạo, tính theo tải tối đa thì còn ít nhất 17 lần phóng nữa. SpaceX đã xin phép FCC Mỹ vận hành tối đa 100.000 vệ tinh V3; đến tháng 9/2026, Starlink đã phóng tổng cộng khoảng 13.000 vệ tinh, còn hoạt động khoảng 11.000 vệ tinh, phục vụ hàng chục triệu người dùng ở hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Hỗ trợ giá của Phố Wall: Năng lực tính toán mới là động lực ngắn hạn

TD Cowen do nhà phân tích John Blackledge dẫn đầu bắt đầu theo dõi, đánh giá “Mua vào”, đặt giá mục tiêu 200 USD, cho rằng SpaceX có cơ hội rất lớn trong AI và không gian. Họ dự kiến, hoạt động cho thuê năng lực tính toán AI sẽ đóng góp khoảng 60% doanh thu vào năm 2027, tốc độ tăng trưởng lũy kế hàng năm từ 2026 đến 2031 là 62%, số lần phóng quỹ đạo thấp năm 2031 có khả năng đạt gần 1.000 lần.

TD Cowen cũng dự báo khoảng 35% doanh thu năm 2026 đến từ lĩnh vực liên quan đến năng lực tính toán, dự kiến mảng này sẽ vượt Starlink (viên ngọc vương miện) sớm nhất vào quý 1/2027, và năm 2028 sẽ chiếm tới 65% doanh thu toàn công ty, gần một nửa công suất tính toán được lên kế hoạch trong vài năm tới sẽ cho thuê cho các công ty bên ngoài. Nhà phân tích Edison Yu của Deutsche Bank xếp hạng “Mua vào”, đặt giá mục tiêu 235 USD, ước tính năm khách hàng đã ký hợp đồng đem lại mức doanh thu 54,5 tỷ USD theo tốc độ hiện tại, cho biết theo công suất đi vào hoạt động “dự kiến còn ít nhất vài hợp đồng lớn nữa sẽ hoàn tất”.

Các tổ chức khác cùng ngày: RBC nhấn mạnh lại đánh giá “Vượt trội thị trường” và giá mục tiêu 225 USD, cho rằng chuyến bay lần thứ 14 là cột mốc quan trọng về năng lực phóng của Starship và triển khai V3; Clear Street giữ nguyên đánh giá “Mua vào” và giá mục tiêu 217 USD, nhận định nhiệm vụ đã tăng cường khả năng mở rộng chòm sao vệ tinh dung lượng cao của công ty, nhưng vấn đề động cơ nhắc nhở vẫn còn rủi ro thực thi; CLSA lần đầu đánh giá “Tăng tỷ trọng”, giá mục tiêu 250 USD; Bernstein SocGen đánh giá “Mua vào”, giá mục tiêu 248 USD. Theo dữ liệu tổng hợp từ Tipranks, giá mục tiêu trung bình các nhà phân tích đưa ra là 233 USD.

Chi tiết các hợp đồng tính toán là chìa khóa để hiểu làn sóng dự báo lần này. Anthropic trả 1,25 tỷ USD/tháng để thuê năng lực tính toán tại trung tâm dữ liệu Colossus của SpaceX tại Memphis; thỏa thuận với Google Cloud là 920 triệu USD/tháng, có hiệu lực từ tháng tới; Reflection AI là 150 triệu USD/tháng; còn một khách hàng giấu tên trả 1,11 tỷ USD/tháng bắt đầu từ tháng 12 — tổng cộng sẽ vào khoảng 3,4 tỷ USD/tháng, tương đương annual run rate khoảng 40,8 tỷ USD nếu thực hiện đầy đủ. Tuy nhiên, trong số 5 khách hàng đã tiết lộ chỉ 3 có danh tính xác nhận, khách hàng thứ tư công bố tháng 7 được một số nhà phân tích phỏng đoán là Bộ Quốc phòng Mỹ; các hợp đồng này có điều khoản chấm dứt hợp đồng trong 90 ngày – được coi là cực kỳ ngắn, nên khách hàng khá dễ rút lui.

Kết quả kinh doanh của công ty mẹ tạo nền tảng vững chắc. Theo bản tóm tắt tài chính, SpaceX quý II (công bố ngày 4/8) doanh thu 7,8 tỷ USD, tăng 92% so với cùng kỳ, vượt dự báo của thị trường là 6,81 tỷ USD, EBITDA điều chỉnh là 3,5 tỷ USD, tăng 191%, lỗ ròng 541 triệu USD, trong đó AI đóng góp doanh thu 2,6 tỷ USD, tăng 247%. Giám đốc tài chính Brett Johnson cho biết công ty dự kiến đạt tốc độ doanh thu thường niên (ARR) 100 tỷ USD vào cuối năm 2026; lãnh đạo đặt mục tiêu cơ sở hạ tầng cho năng lực tính toán đạt 15-20 GW vào cuối năm 2027, Musk thì đẩy sớm mục tiêu 1 nghìn tỷ USD doanh thu năm từ năm 2031 lên năm 2030.

Câu chuyện về năng lực tính toán này bắt nguồn từ thương vụ sáp nhập hồi tháng 2 năm nay: SpaceX mua lại xAI bằng toàn bộ cổ phiếu (giá trị khoảng 250 tỷ USD, sau sáp nhập định giá khoảng 1,25 nghìn tỷ USD), tháng 7 bộ phận AI đổi tên chính thức thành SpaceXAI, trung tâm dữ liệu Colossus trở thành tài sản công ty niêm yết. Musk diễn giải lý do hợp nhất rất trực diện — trung tâm dữ liệu quỹ đạo: Công ty đã xin phép FCC vận hành tối đa 1 triệu vệ tinh quỹ đạo dùng cho năng lực tính toán AI, và lên kế hoạch bắt đầu phóng bằng Starship sớm nhất vào cuối năm sau.

Mặt còn lại: Giá trị vốn hóa gần 1,9 nghìn tỷ USD, P/S 20 lần và áp lực giải tỏa cổ phiếu

Bên kia của giá chứng khoán là định giá. Tính theo giá đóng cửa ngày 28/9, vốn hóa thị trường của SpaceX khoảng 1,92 nghìn tỷ USD; theo ngôn từ nguyên bản, giá cổ phiếu công ty trong năm đã giảm 10%, nhưng trong tháng vẫn tăng 1%. Ước tính, doanh thu năm 2025 của công ty khoảng 18,7 tỷ USD, vẫn đang thua lỗ, trong khi Phố Wall dự báo hai năm tới sẽ lần lượt tăng vọt lên 44,8 tỷ và 108,3 tỷ USD – kể cả khi đạt được tất cả, P/S kỳ vọng năm 2027 vẫn xấp xỉ 20 lần, với một công ty cực kỳ thâm dụng tài sản thì không rẻ, P/E kỳ vọng xa là xấp xỉ 204 lần.

“Big Short” Michael Burry đã nói ngay khi công ty niêm yết rằng, không có gì trong bản cáo bạch đủ cơ sở chứng minh định giá 1 nghìn tỷ USD, sau đó còn mô tả công ty là "một chút hoạt động không gian, một chút viễn thông ngách, một nền tảng mạng xã hội đang vật lộn, thêm một ‘bản CoreWeave nhẹ nhàng’”. Nguồn cung cổ phiếu là rắc rối gần hơn: Công ty phát hành chỉ khoảng 4% cổ phần trong IPO, thời gian khóa dần hết hạn – một đợt giải tỏa vào 24/9, ngày 9 và 24/10 sẽ lần lượt có tối đa 328,4 triệu cổ phiếu có thể lưu thông, sau báo cáo Q3 có thể có tới 1,3 tỷ cổ phiếu vào thị trường; Musk bị khóa đến tháng 6 năm sau, còn nhân viên và tổ chức đầu tư thì không.

Chi phí tài trợ cũng tăng lên: Theo cùng một báo cáo, công ty sau khi niêm yết không lâu đã phát hành 25 tỷ USD trái phiếu, lãi suất phiếu từ 5,35% đến 6,65%; trong bối cảnh Fed vừa tăng lãi suất và ám chỉ sẽ còn tăng tiếp, nếu tiếp tục phát hành trái phiếu để huy động cho vòng nâng cấp năng lực tính toán và xây dựng bãi phóng tiếp theo, con đường đến lợi nhuận sẽ càng khó khăn hơn.

Tâm lý nhà đầu tư nhỏ lẻ có dấu hiệu phục hồi. Trên nền tảng Stocktwits, chỉ số tâm lý nhà đầu tư nhỏ lẻ đối với SPCX tăng từ “bearish” hôm trước lên “trung lập”, số lượng tin nhắn trong 24h tăng 74%; có những người nắm giữ lâu năm bình luận “tiền sẽ đến, tất cả các nhà phân tích lớn đều xác nhận điều này”, cũng có người nhấn mạnh việc động cơ bốc cháy và bóng lửa rơi xuống nước “hoàn toàn bình thường trong giai đoạn thử nghiệm này”, cũng như nhận định chuyến bay lần thứ 14 là “một thành công lịch sử”.

Đối thủ tụt lại phía sau, và dự án đổ bộ Mặt Trăng của NASA đặt cược vào Starship

Tình cảnh của các đối thủ càng làm nổi bật vị trí của SpaceX. “New Glenn” của Blue Origin cất cánh lần đầu tiên vào tháng 1 năm nay, nhưng gặp trục trặc động cơ khi hạ cánh bằng lực đẩy trong một nhiệm vụ tháng 5, tên lửa bị phá hủy và duy nhất bệ phóng bị phá hủy cùng lúc, mục tiêu thử lại đặt ra vào cuối năm; “Vulcan” của United Launch Alliance bị ngưng hoạt động kể từ tháng 2 do trục trặc booster. Chòm sao vệ tinh Leo của Amazon lần triển khai thành công gần nhất là ngày 2/7, tổng cộng phóng được 396 vệ tinh, so với hơn 11.000 vệ tinh Starlink còn hoạt động thì là khoảng cách rõ rệt và mục tiêu thương mại hóa giữa năm 2026 đã hết hiệu lực.

Quan trọng hơn là phụ thuộc của NASA. Theo trang chuyên ngành, Starship là hệ thống duy nhất dùng trong kế hoạch Artemis của NASA để đổ bộ lên Mặt Trăng, nhiệm vụ này cần từ 10 đến 20 chuyến bay “Starship tiếp nhiên liệu”, chuyển khí methane hóa lỏng và oxy hóa lỏng trên quỹ đạo, quá trình này chưa có tiền lệ; SpaceX đã hai lần hoãn trình diễn chuyển tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo, mục tiêu mới nhất là “không sớm hơn cuối năm 2026”, trong khi Artemis III dự kiến sử dụng tàu đổ bộ không người lái trình diễn trên quỹ đạo Trái đất vào cuối năm 2027, Artemis IV lần đầu đổ bộ Mặt Trăng có người phi hành vào đầu năm 2028, cả hai đều phụ thuộc vào thành công của trình diễn nói trên.

Trở lại với lịch trình của Musk: Chủ nhật ông viết, “Starship sẽ mất thêm 2 đến 3 năm nữa để đạt tần suất một chuyến mỗi giờ"; mục tiêu dài hạn là đến năm 2030 đạt 10.000 lần phóng mỗi năm – tham khảo, Falcon 9 năm 2025 bay 165 lần, là kỷ lục của công ty và chiếm khoảng một nửa số phóng quỹ đạo toàn cầu năm đó. Dự báo của TD Cowen cho Starship năm 2031 gần 1.000 lần phóng ở quỹ đạo thấp, trung bình là “chưa đến 3 chuyến mỗi ngày". Kết quả điều tra lỗi động cơ sẽ quyết định liệu chuyến bay lần thứ 15 có thể thử nghiệm thu hồi tàu bằng cánh tay cơ học của tháp phóng như dự kiến hay không.