40 nghìn tỷ USD nợ đè nặng, Mỹ chuẩn bị dùng lạm phát để “quỵt nợ”? Jim Rickards: Vàng mới là vũ khí phản công của người gửi tiết kiệm

Huitong ngày 2 tháng 10—— Tác giả của "Chiến tranh tiền tệ", Jim Rickards cho rằng khoản nợ hơn 40 nghìn tỷ đô la Mỹ của Hoa Kỳ sẽ không bao giờ được thực sự trả hết mà sẽ bị xói mòn bởi lạm phát và những người nắm giữ USD sẽ phải gánh chịu tổn thất. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ và chi phí lãi vay tăng cao đang làm giảm áp lực lên các nhà tiết kiệm và người về hưu; việc Nga bị đóng băng dự trữ đã làm nổi bật giá trị của vàng, hoạt động mua vào từ ngân hàng trung ương đã tạo đáy cho giá vàng, biến vàng thành công cụ phản kháng. Chỉ số PCE lõi giảm cũng không thể nói là lạm phát đã được nới lỏng.

Khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đạt mức cao nhất kể từ năm 2002, cuộc thảo luận về việc khoản nợ của Mỹ sẽ kết thúc như thế nào lại được hâm nóng trở lại. Jim Rickards, tác giả “Chiến tranh tiền tệ”, đưa ra nhận định khá thẳng thắn: Washington sẽ không thực sự trả khoản nợ hơn 40 nghìn tỷ đô này, và cũng sẽ không giải quyết vấn đề bằng cách cắt giảm chi tiêu một cách nghiêm túc, mà cuối cùng nhiều khả năng sẽ làm xói mòn khoản nợ này qua lạm phát. Với những người nắm giữ USD, đây là một quá trình mất sức mua chậm và âm thầm; còn với những người nắm giữ vàng, đây có thể là một cách phản kháng. Rickards cho rằng vàng đã chỉ ra hướng trú ẩn cho người gửi tiết kiệm. Dưới đây sẽ bàn từ sáu khía cạnh: logic nợ công, kinh nghiệm lịch sử, áp lực hộ gia đình, ví dụ từ Nga, chiến lược với vàng và số liệu lạm phát, và cuối cùng quay trở lại cùng một kết luận.

1. Nợ công sẽ không được trả mà sẽ bị xóa nhòa qua lạm phát

Nợ công của chính phủ Mỹ đã vượt 40 nghìn tỷ đô la, chỉ riêng chi phí lãi vay mỗi năm đã vào khoảng 1 nghìn tỷ đô. Rickards không tin rằng bất kỳ ai ở Washington thực sự định trả hết món nợ này. Ông cho rằng, nợ quốc gia không nhất thiết phải trả hết và sẽ không được trả hết, điều cần thiết là liên tục nối hạn với lãi suất hợp lý. Tuy nhiên, việc nối hạn này đang ngày càng trở nên khó khăn hơn. Vào thứ Năm, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đạt 5,34%, mức cao nhất kể từ năm 2002, kéo theo làn sóng bán tháo trái phiếu trên toàn cầu. Lợi suất trái phiếu 30 năm của Anh lần đầu tiên kể từ năm 1998 vượt ngưỡng 6%, chỉ số trái phiếu chính phủ của Bloomberg vừa trải qua quý tệ nhất kể từ năm 2024. Lợi suất mỗi khi tăng một điểm, chi phí nối hạn nợ của Washington lại cao hơn. Văn phòng Ngân sách Quốc hội đã dự đoán chi phí lãi ròng năm tài khóa này vào khoảng 1 nghìn tỷ đô.

Rickards là luật sư kiêm tác giả, từng tư vấn cho cộng đồng tình báo Mỹ về các mối đe dọa tài chính. Ông cho rằng lối thoát thực sự không phải trả nợ cũng không phải cắt giảm chi tiêu mà chính là lạm phát. Và cuối cùng người phải trả giá cho lạm phát này chính là những người nắm giữ USD. Giải pháp của ông là tài sản cứng, và chỉ ra rằng vàng của Nga đã chứng minh được hiệu quả của chiến lược này.

2. Bài học sau Thế chiến II: GDP danh nghĩa giúp giảm nợ như thế nào

Rickards nhìn lại sau Thế chiến II. Theo dữ liệu của Fed St. Louis, nợ liên bang đạt đỉnh khoảng 118% GDP vào năm 1946, nhưng đến năm 1981 chỉ còn khoảng 31%. Bản thân nợ không hề giảm, điều thực sự thay đổi là quy mô kinh tế được tính theo USD hiện tại – và phần lớn sự tăng trưởng này đến từ việc giá cả tăng lên. Rickards nói rằng vấn đề không nằm ở nợ vì nợ đã tăng gấp ba; không phải ở thâm hụt vì GDP đã tăng. Nhưng khi nói về nợ, không thể chỉ nhìn vào GDP thực mà phải là GDP danh nghĩa. GDP danh nghĩa bằng GDP thực cộng với lạm phát.

Đối với những con nợ lớn như chính phủ Mỹ, đây là điểm then chốt. Rickards nói, lạm phát có lợi cho con nợ. Nếu bạn là con nợ, bạn thích lạm phát vì số tiền USD bạn nợ vẫn vậy, nhưng giá trị thực của nó đã giảm. Giống như ai đó nói với bạn: “Đây là một nghìn tỷ đô la của bạn, chúc bạn mua được một ổ bánh mì.” Ai là con nợ lớn nhất thế giới? Chính là Hoa Kỳ. Về phía Fed, họ cho rằng mình đang chống lại lạm phát chứ không phải chào đón nó. Tháng 9 vừa qua, Fed đã tăng lãi suất lần đầu kể từ năm 2023, Chủ tịch Kevin Walsh nói lạm phát “quá cao... kéo dài quá lâu”. Nhưng theo Rickards, nhìn trong dài hạn, logic toán học của nợ sẽ chiến thắng các cam kết chính trị.

3. Người gửi tiết kiệm đã cảm nhận được áp lực

Sức ép này có thể được thấy rõ qua các số liệu hộ gia đình. Tháng 8, người Mỹ tăng chi tiêu điều chỉnh theo lạm phát lên 0,6%, mức tăng lớn nhất kể từ tháng 3/2025. Nhưng thu nhập điều chỉnh theo lạm phát của họ không tăng, tỷ lệ tiết kiệm giảm xuống 4,1%, thấp nhất kể từ năm 2022, theo Cục Phân tích Kinh tế. Rickards cho rằng, lạm phát không cần phải tăng mạnh cũng có thể gây tổn hại thực sự. Ông nói 3% lạm phát sẽ khiến USD mất một nửa giá trị sau khoảng 24 năm. Nếu quá trình này kéo dài suốt 48 năm làm việc thì ba phần tư sức mua sẽ bị mất. Nếu lạm phát lên 4% hoặc 5%, tình hình còn tồi tệ hơn, đồng USD trong tay bạn tan chảy như những viên đá lạnh.

Ông nói, những người về hưu là nhóm chịu thiệt hại nặng nhất vì lương tăng của họ luôn đến sau khi giá đã thay đổi. Bảo hiểm xã hội điều chỉnh hàng năm nhưng đó là điều chỉnh sau sự kiện. Ví dụ, năm 2027 bất cứ thay đổi tăng nào cũng sẽ căn cứ vào lạm phát năm 2026. Vì vậy người về hưu luôn bị tụt lại phía sau. Rickards cho rằng nạn nhân là những người không có tài sản hoặc những nhóm người thu nhập cố định, những người không thể điều chỉnh kịp.

4. Bài học vàng cho người đầu tư vàng từ việc Nga bị đóng băng dự trữ

Với Rickards, ví dụ thuyết phục nhất về giá trị của vàng đến từ năm 2022. Khi các chính phủ phương Tây đóng băng khoảng 300 tỷ đô la dự trữ của Nga ở nước ngoài, vàng mà Moscow cất giữ ở trong nước là loại tài sản duy nhất không thể bị đụng tới. Rickards nói, Nga đã thu lãi định giá theo thị trường hơn 150 tỷ đô la từ vàng. Một mặt, Mỹ không thể động vào số vàng này; mặt khác, giá vàng lại tăng lên vì người ta lo ngại Bộ Tài chính Mỹ có thể tịch thu trái phiếu chính phủ. Nga đã thu được lợi nhuận đáng kể từ vàng, nên vàng thực sự đã phát huy vai trò của mình.

Dữ liệu cũng ủng hộ nhận định của ông. Theo Kitco News, đến ngày 1 tháng 8, ngân hàng trung ương Nga nắm giữ khoảng 73,2 triệu ounce vàng. Tính theo giá khoảng 1.900 USD/ounce đầu năm 2022 và giá hiện tại khoảng 4.160 USD/ounce, giá trị số vàng này đã tăng khoảng 165 tỷ USD. Vàng đạt mức kỷ lục 5.589,38 USD/ounce vào ngày 28 tháng 1, giá giao dịch ngày thứ năm xấp xỉ 4.158 USD, vẫn cao hơn mức khoảng 3.866 USD một năm trước. Rickards không cho rằng ngân hàng trung ương sẽ là động lực cho đợt tăng tiếp theo, nhưng ông tin các ngân hàng trung ương sẽ là rào cản cho đà giảm. Ông nói, việc ngân hàng trung ương mua vào không làm giá tăng vọt, nhưng nó tạo ra một mức đáy. Đây là một kiểu giao dịch bất đối xứng, bạn không có nhiều rủi ro giảm giá, bởi các ngân hàng trung ương luôn mua vào và đặt ra ranh giới sàn. Tuy nhiên, ông lưu ý bạn phải đảm bảo mình sở hữu vàng thật. Nếu bạn sở hữu hợp đồng tương lai vàng, hợp đồng không phân bổ, quyền chọn vàng hoặc ETF vàng thì đó không phải là thực sự sở hữu vàng, chỉ là bạn có một hợp đồng mà thôi.

5. Dữ liệu lạm phát có dấu hiệu dịu đi, nhưng chưa thể gọi là nới lỏng

Phố Wall tuần này nhận được một số tin tốt. Core PCE là chỉ số lạm phát ưa thích của Fed, tháng 8 tăng 0,2%, so với cùng kỳ tăng 3,0%, thấp hơn dự đoán của các nhà kinh tế là 3,3%. Theo CME FedWatch, xác suất Fed tăng lãi suất vào tháng 10 đã giảm từ 70,9% một tuần trước xuống còn 25% vào thứ tư. Rickards dự đoán FED sẽ giữ nguyên chính sách tại cuộc họp ngày 27-28 tháng 10. Còn về tháng 12 thì là câu chuyện khác, ông cho rằng Fed có thể tăng lãi suất vào thời điểm đó.

Ông cũng không đồng ý với ý kiến cho rằng lạm phát đã bị đánh bại. Rickards nói, nếu lạm phát từ 3,7% xuống 3,4%, "The New York Times" sẽ nói là lạm phát giảm, nhưng thực tế giá cả không hề giảm, chỉ là tốc độ tăng đã chậm lại mà thôi. Giá cả vẫn cao hơn nhiều so với trước đợt tăng vọt năm 2022, khi đó lạm phát hàng năm đạt đỉnh 9,1% theo dữ liệu của Cục Thống kê Lao động.

Kết luận: Rủi ro thực sự không phải là vỡ nợ mà là sức mua của USD bị bào mòn dần dần

Kết hợp logic của Rickards cho thấy một chuỗi rõ ràng: Nợ công của Mỹ vượt quá 40 nghìn tỷ USD, mỗi năm phải trả lãi chừng 1 nghìn tỷ, khi lợi suất trái phiếu 10 năm lên 5,34% chi phí nối hạn nợ càng tăng. Khả năng trả nợ hay cắt giảm chi tiêu mạnh là cực kỳ khó về mặt chính trị và kinh tế, vì vậy lạm phát trở thành giải pháp thực tế nhất. Cái giá phải trả sẽ không đến bất ngờ dưới hình thức “vỡ nợ”, mà sẽ là sự xói mòn dần sức mua của USD trong dài hạn, đổ lên đầu những người giữ tiền mặt, người có thu nhập cố định và người về hưu. Trường hợp dự trữ bị đóng băng của Nga chứng minh rằng vàng có giá trị đặc biệt trong môi trường trừng phạt và tài chính bị vũ khí hóa; còn các ngân hàng trung ương mua vàng có thể tạo đáy giá vàng. Nhận định cốt lõi của Rickards không phải dự đoán về một lần tăng hay giảm lãi suất sắp tới, mà là cảnh báo mọi người: nợ sẽ không biến mất, chỉ bị định giá lại. Vàng chưa chắc giúp bạn siêu giàu, nhưng trong thời kỳ Washington có thể xóa nợ bằng lạm phát, vàng giống như một cách phản kháng cho người gửi tiết kiệm trước sự mất giá của tiền tệ.

Giờ Đông 8, 11:09, giá vàng giao ngay hiện là 4.168,17 USD/ounce.