Giá cổ phiếu Intel giảm 45% trong một tháng, PC vẫn chiếm khoảng một nửa doanh thu của công ty, lòng tin của khách hàng gia công bị lung lay

Vào ngày giao dịch cuối cùng của tháng 10, giá cổ phiếu Intel giảm mạnh 29% chỉ trong một ngày, đánh dấu mức giảm ‘thê thảm’ nhất kể từ thập niên 1970. Suốt tháng 10, cổ phiếu đã giảm tổng cộng 45%—theo dữ liệu từ FactSet, đây là hiệu suất tồi tệ nhất trong lịch sử của Intel cho một tháng. Bước sang ngày giao dịch đầu tiên của tháng 11, giá cổ phiếu tiếp tục giảm thêm 8%.

Nguyên nhân khởi đầu là báo cáo doanh thu khiến Wall Street thất vọng. Intel cảnh báo doanh thu quý này sẽ thấp hơn dự đoán của các nhà phân tích từ 1 tới 2 tỷ USD. Lý do chính nằm ở thị trường PC: Giá thành RAM và các linh kiện khác vẫn cao, người tiêu dùng ngày càng ít muốn nâng cấp máy tính. Hiện tại, hoạt động kinh doanh PC vẫn đóng góp cho Intel gần một nửa doanh thu nên điểm yếu này đã bị phơi bày hoàn toàn.

Chỉ vài tháng trước, Intel còn là “con cưng” của thị trường. Tháng 8 năm 2025, chính phủ Mỹ đã đầu tư 10% vào Intel; ngay sau đó Nvidia cũng đầu tư 5 tỷ USD. Nhờ động lực này, giá cổ phiếu Intel đã tăng gấp sáu lần trong vòng 10 tháng, đạt đỉnh vào tháng 6 năm nay. Khi đó, thị trường đặt kỳ vọng lớn vào vai trò của Intel trong làn sóng AI—sản phẩm CPU của Intel được sử dụng để vận hành các máy ảo cần thiết cho ứng dụng Agentic AI như Muse thuộc Meta, tạo sự phân hóa với GPU của Nvidia và AMD.

Giờ đây, câu chuyện này đã bị gián đoạn bởi một dự báo quý đầy cảnh báo.

Trung tâm dữ liệu trở thành hy vọng mới, nhưng năng lực sản xuất đã rơi vào tình trạng nguy cấp

CEO Intel, Lip-Bu Tan không phải không có nước đi. Ông cho biết thị trường chip xử lý máy chủ toàn cầu có thể tăng gấp năm lần trong năm năm tới, đạt khoảng 200 tỷ USD. Quý III năm nay, doanh thu mảng trung tâm dữ liệu của Intel tăng 78% so với cùng kỳ năm trước, đạt 7,3 tỷ USD, tăng trưởng mạnh mẽ.

Nhưng vẫn còn vấn đề: Intel nói rằng họ không thể sản xuất đủ chip để đáp ứng nhu cầu.

Intel cho rằng nguyên nhân là do tình trạng thiếu nguồn cung chip, bo mạch và RAM trên toàn ngành—chính là những yếu tố đã kéo giảm doanh số PC.

Để “tăng năng lực” cho mảng trung tâm dữ liệu, Tan đã đưa ra quyết định gây nhiều tranh cãi: chuyển một phần công suất của nhà máy tại Oregon từ quy trình tiên tiến 18A sang quy trình cũ hơn Intel 3, nhằm sản xuất nhiều chip CPU máy chủ hơn.

Đại chuyển năng lực 18A, khách hàng gia công nghĩ gì?

Quyết định này ảnh hưởng trực tiếp đến mảng gia công.

18A là công nghệ cốt lõi giúp Intel thu hút khách hàng bên ngoài. Việc chuyển phần công suất này sẽ làm giảm mạnh năng lực cung ứng mà Intel có thể chứng minh cho khách hàng tiềm năng.

David Yoffie, giáo sư Harvard Business School và từng là thành viên hội đồng quản trị Intel gần ba mươi năm, nói thẳng: “Họ lo ngại nếu Intel không có năng lực dư sau khi đáp ứng nhu cầu nội bộ thì không thể là nhà cung ứng đáng tin cậy.”

Yoffie còn cảnh báo thêm: “Nếu (Intel) không tìm được khách hàng gia công lớn trong vòng một năm thì áp lực lên nền tảng kinh doanh sẽ ngày càng rõ rệt.”

Về điều này, phát ngôn viên Intel phản hồi: “Niềm tin của khách hàng đối với mảng gia công của Intel dựa vào năng lực thực thi. Chúng tôi đang thực hiện theo lộ trình công nghệ, 18A có hiệu suất mạnh mẽ và 14A cũng đang tiến triển vững chắc. Chúng tôi duy trì tương tác sâu với khách hàng và tập trung vào thực thi liên tục để giành được đơn hàng.”

Khó khăn của ‘đối thủ cũng là khách hàng’

Mảng gia công còn gặp phải một trở ngại cấu trúc khác.

Nhà phân tích Jordan Klein từ Mizuho Securities chỉ ra, Intel là một trong số ít công ty có thể tự sản xuất và đóng gói chip tiên tiến, nên "nắm vận mệnh trong tay" hơn phần lớn các hãng chip khác. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: "Nếu không đủ năng lực, thì sẽ bỏ lỡ doanh thu và lợi nhuận."

Yoffie chỉ ra mâu thuẫn sâu xa hơn: các công ty thiết kế chip như Broadcom và Qualcomm có thể không muốn giao chip cho một hãng cũng cạnh tranh với họ về sản phẩm. Giải pháp ông đề xuất chỉ có một: “Tách mảng gia công thành một đơn vị riêng, đó không chỉ là giải pháp tốt nhất mà thậm chí là giải pháp duy nhất.”

Klein bổ sung, AMD có lẽ là hãng chip lớn duy nhất chủ động không cân nhắc gia công tại Intel vì hai bên cạnh tranh trực tiếp trên thị trường CPU, liên quan đến “vấn đề cạnh tranh, bảo mật và quyền riêng tư”.

Châu Mỹ lo lắng cho bán dẫn chiến lược

Tác động của khủng hoảng này vượt ra ngoài phạm vi của Intel.

Yoffie cảnh báo từ góc độ chiến lược quốc gia: “Cuối cùng, năng lực mà TSMC xây dựng tại Mỹ chỉ chiếm nhiều nhất 20%-25% năng lực toàn cầu của họ, và cũng cần vài năm nữa mới hoàn thành. Nếu Mỹ không có nhà máy gia công chip trong nước, chỉ cần gặp vấn đề địa chính trị hay khủng hoảng chuỗi cung ứng như đại dịch, thì đó là thảm họa cho cả quốc gia lẫn ngành bán dẫn Mỹ.”

Hiện tại, chip 18A của Intel đã bước vào giai đoạn sản xuất hàng loạt tại nhà máy ở Arizona, nhà máy thứ hai đang xây dựng; nhà máy mới ở Ohio vừa hoàn thành việc lắp giàn khung đầu tiên nhưng toàn bộ dự án đã chậm gần năm năm so với kế hoạch ban đầu.

Tan cho biết sẽ công bố “nhiều khách hàng” trong hai quý tới. Cam kết này có thực hiện được hay không sẽ là dấu hiệu then chốt cho việc Intel chuyển mình trong gia công có vượt qua thời điểm đen tối nhất hay không.