Thượng viện thay đổi quyền kiểm soát, Nhà Trắng không còn có thể cài đặt "người của mình", tính độc lập của Fed được bảo vệ?

Trong hai năm qua, tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã chịu áp lực hiếm thấy. Nhà Trắng từng cố gắng bãi nhiệm một thành viên đương nhiệm của Hội đồng Thống đốc Fed—đây là lần đầu tiên trong lịch sử Fed. Tuy nhiên, khi quyền kiểm soát Thượng viện thay đổi, đòn bẩy này đang nhanh chóng suy yếu.

Theo tin từ Truyfeng Trading Desk, nhà kinh tế trưởng của JPMorgan, Michael Feroli, chỉ ra trong báo cáo nghiên cứu công bố ngày 4/11 rằng việc chuyển giao quyền lực tại Thượng viện sẽ giảm đáng kể nguy cơ như đã nêu trên. Lý do rất đơn giản: việc bổ nhiệm thành viên Hội đồng Thống đốc Fed cần được Thượng viện phê chuẩn, và hiện tại, ứng viên do Nhà Trắng đề cử phải được các Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ chấp thuận, nếu không thì vị trí này sẽ để trống.

Di sản của Powell: Chỉ còn lại một ghế trống duy nhất

Trong hai năm tới, Hội đồng Thống đốc Fed chỉ có một ghế sẽ hết nhiệm kỳ—nhiệm kỳ Chủ tịch của Powell, sẽ kết thúc vào tháng 1 năm 2028.

Điều này đồng nghĩa rằng, dưới bối cảnh mới của Thượng viện, nếu Nhà Trắng muốn lấp đầy vị trí này thì không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đề cử một ứng viên được các Thượng nghị sĩ Dân chủ chấp nhận, hoặc đơn giản là để vị trí này trống.

Feroli viết trong báo cáo: “Kết quả bầu cử có nghĩa là, chính quyền hiện tại cần phải chọn một người được các Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ phê duyệt để thay thế Powell, nếu không thì ghế này buộc phải để trống.”

Wallstreetcn đề cập, truyền thông Mỹ cũng cho rằng việc Đảng Dân chủ tái kiểm soát Thượng viện, đặc biệt là Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, thực tế đã ngăn chặn khả năng Trump sắp xếp người thân tín vào Hội đồng Thống đốc Fed. Nữ Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ lâu năm bảo vệ tính độc lập của Fed, Elizabeth Warren, dự kiến sẽ đứng đầu Ủy ban Ngân hàng, khiến cho quá trình đề cử các quan chức Fed của Trump trong tương lai có thể bị giám sát chặt chẽ hơn, thậm chí bị đình chỉ. Điều này cũng có thể tạo điều kiện cho Fed và Chủ tịch Warsh có thêm không gian để sử dụng lãi suất nhằm kiểm soát lạm phát.

Bãi nhiệm Cook, ý nghĩa ra sao?

Nhà Trắng trước đó từng thúc đẩy việc bãi nhiệm thành viên Hội đồng Thống đốc Fed, Cook (Governor Cook). Tuy nhiên, sau khi Thượng viện chuyển giao quyền lực, động thái này đã giảm đáng kể ý nghĩa thực tế.

Báo cáo của Feroli nêu rõ logic này: Ngay cả khi việc bãi nhiệm thành công, vị trí trống cũng không rơi vào tay người mà chính quyền mong muốn. Nói cách khác, cái giá chính trị để bãi nhiệm Cook sẽ không đem lại lợi ích nhân sự tương đương.

Bên cạnh Hội đồng Thống đốc, việc lựa chọn Chủ tịch các Fed khu vực cũng bị ảnh hưởng gián tiếp.

Báo cáo đề cập rằng, nhiều phương tiện truyền thông trước đó đã đưa tin, Fed Atlanta khi tìm kiếm Chủ tịch mới đã từng tiếp xúc ít nhất một cựu quan chức chính quyền Trump. Feroli cho rằng diễn biến mới của chính trường Washington có thể sẽ thay đổi tiêu chí ưu tiên trong quá trình lựa chọn này.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là Fed từ nay có thể hoàn toàn yên tâm. Tổng thống vẫn nắm quyền đề cử ủy viên, và cơ quan hành pháp vẫn có thể tác động lên ngân hàng trung ương thông qua các biện pháp hành chính hoặc pháp lý khác. Việc Đảng Dân chủ kiểm soát Thượng viện có thể ngăn chặn một phần các quyết định nhân sự, nhưng không thể hoàn toàn hạn chế sức ép của Nhà Trắng đối với các viên chức Fed đương nhiệm.

Áp lực mới mà Warsh phải đối mặt

Nhiệm kỳ Chủ tịch hiện tại của Fed, Kevin Warsh, sẽ kết thúc vào tháng 5 năm 2030. Trước kỳ bầu cử tiếp theo, bối cảnh chính trị của Thượng viện nhiều khả năng vẫn do Đảng Dân chủ chi phối—điều này sẽ khiến con đường tái nhiệm của Warsh gặp thêm khó khăn.

Feroli viết trong báo cáo: “Trừ khi ông ấy chấp nhận chỉ giữ chức Chủ tịch một nhiệm kỳ, nếu không thì Warsh sẽ phải dành ít thời gian nhìn ra ngoài cửa sổ hơn và dành nhiều thời gian đi lại hành lang Quốc hội hơn.”

Câu nói này cũng gợi lại lời khuyên công khai mà Powell đã gửi tới người kế nhiệm trước khi rời nhiệm sở. Powell từng nói: “Quốc hội là cửa sổ kết nối chúng ta với yêu cầu chịu trách nhiệm trước nền dân chủ. Đến Quốc hội và giao tiếp không phải là gánh nặng bị động, mà là nghĩa vụ tích cực và thường xuyên.”