Đụng phải sự sụp đổ của AI! Tối nay, một báo cáo việc làm phi nông nghiệp mạnh mẽ có thể giáng thêm một đòn nữa vào chứng khoán Mỹ

Báo cáo việc làm phi nông nghiệp của Mỹ tháng 10 sẽ được công bố vào thứ Sáu (ngày 6 tháng 11) lúc 8:30 sáng theo giờ miền Đông nước Mỹ. Thị trường nhìn chung dự báo số liệu này sẽ phục hồi sau mức thấp của tháng 9, nhưng thời điểm công bố lại cực kỳ nhạy cảm – ngay trước ngày dữ liệu ra mắt, cổ phiếu công nghệ bị bán tháo mạnh, chỉ số Nasdaq 100 giảm sốc 6,36% trong một ngày, ghi nhận phiên tồi tệ nhất kể từ tháng 3 năm 2020, giao dịch AI sụp đổ toàn diện.

Cú sốc dữ dội của thị trường vào thứ Năm đã tác động sâu sắc đến cách lý giải báo cáo việc làm lần này. Chỉ số S&P 500 giảm 4,36% trong ngày, chỉ số Philadelphia Semiconductor lao dốc 12%, chỉ số VIX tăng vọt 11,5 điểm lên 28, thanh khoản thị trường co lại nhanh chóng.Trong bối cảnh này, một báo cáo việc làm tốt hơn kỳ vọng không những không giúp cải thiện tâm lý thị trường mà còn có thể thổi bùng kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất vào tháng 12, đúng vào thời điểm tồi tệ nhất, khiến thị trường vốn đã mong manh lại thêm áp lực.

Phản ứng từ thị trường quyền chọn cho thấy nhà đầu tư đang chuẩn bị cho biến động lớn. Quyền chọn straddle chỉ số S&P 500 ngày thứ Sáu có mức biến động ẩn hàm lên tới 1,45%, là mức định giá trong ngày cao nhất kể từ tháng 3 năm nay — còn mức biến động thực tế của quyền chọn tương tự trong ngày thứ Năm đã cao gấp gần 8 lần mức định giá.

Thị trường nhìn chung dự báo số lượng việc làm phi nông nghiệp tháng 10 sẽ tăng mạnh so với mức 29.000 người của tháng 9. Khảo sát của Bloomberg cho thấy dự báo của Wall Street nằm trong khoảng từ 35.000 đến 131.000, với mức đồng thuận vào khoảng 65.000 người, tỷ lệ thất nghiệp dự kiến giữ nguyên ở 4,2%, mức tăng lương trung bình tháng dự kiến tăng 0,3%; tốc độ tăng hàng năm được kỳ vọng sẽ giảm xuống còn 2,9%, lần đầu tiên dưới 3% kể từ tháng 5/2021.

Goldman Sachs dự báo số việc làm phi nông nghiệp tăng 75.000, cao hơn mức dự đoán chung, đồng thời ước tính khu vực tư nhân có thể sẽ tăng 70.000 việc làm. Cơ sở dự báo của Goldman Sachs gồm: số đơn xin trợ cấp thất nghiệp ban đầu trong tuần khảo sát tháng 10 giảm còn 195.000 (thấp hơn mức 204.000 của tháng 9); dữ liệu JOLTS cho thấy số vị trí tuyển dụng tháng 9 tăng bất ngờ 333.000 lên 7,523 triệu, đạt mức cao mới trong giai đoạn này; ADP báo cáo tăng 86.000 công việc phi chính phủ, vượt kỳ vọng; số liệu sa thải theo Challenger cho biết số lượng sa thải tháng 10 là 43.994, giảm 71% so với cùng kỳ, mức thấp nhất kể từ năm 2023. Về yếu tố mùa vụ, Goldman Sachs còn lưu ý rằng khi kỳ nghỉ Labor Day rơi vào thời gian muộn trong tháng 9, số liệu việc làm thường phục hồi vào tháng 10 kế tiếp, với mức phục hồi trung bình lịch sử khoảng 50.000 việc làm.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng rủi ro giảm là hiện hữu. Theo dữ liệu theo dõi của nhà cung cấp dịch vụ dữ liệu Revelio, số việc làm mới trong tháng 10 chỉ là 26.000, thấp hơn nhiều so với mức đã điều chỉnh của tháng trước là 67.600, thuộc nhóm dự báo thấp nhất trong các tổ chức.

Chỉ số tỷ lệ thất nghiệp có thể sẽ trở thành biến số tác động đến thị trường mạnh hơn cả tổng số việc làm phi nông nghiệp vào thứ Sáu này.

Tỷ lệ thất nghiệp tháng 9 chưa làm tròn là 4,18%, nghĩa là chỉ cần một biến động nhỏ cũng sẽ khiến chỉ số nhích lên 4,1% hoặc 4,3%. Goldman Sachs, Turnleaf và Fed Chicago đều cho rằng tỷ lệ thất nghiệp có rủi ro giảm, có thể hội tụ về mức thấp hơn mà số người tiếp tục hưởng trợ cấp thất nghiệp hàm ý. Goldman Sachs cũng chỉ ra, chỉ số “theo dõi lỏng lẻo” tổng hợp 10 chỉ số lỏng lẻo lao động hiện ở mức 4,6%, "cho thấy thị trường lao động thực tế còn yếu hơn cả những gì tỷ lệ thất nghiệp đơn lẻ phản ánh".

Về mặt tiền lương, nếu kỳ vọng đồng thuận thành hiện thực, tốc độ tăng lương hàng năm sẽ lần đầu tiên xuống dưới 3% sau hơn bốn năm.

Chỉ số lương mở rộng tổng hợp nhiều chỉ tiêu của Goldman Sachs cho thấy tốc độ tăng trưởng lương quý III theo năm là 3,0%, còn tốc độ tăng theo năm vào mức 3,3%. Deutsche Bank ước đoán chỉ số đại diện tăng trưởng lương danh nghĩa sẽ giảm nhẹ còn 4,1%, họ cho rằng mức này “vẫn hỗ trợ tăng trưởng chi tiêu tiêu dùng vững chắc". Đáng chú ý, năng suất lao động quý III tăng 3,6% so với cùng kỳ, vượt xa kỳ vọng là 2,7%; chi phí lao động đơn vị lại bất ngờ giảm 0,7%.

Trong cuộc họp chính sách tháng 10, Fed không điều chỉnh lãi suất, nhưng có hai thành viên bỏ phiếu bất đồng.

Chủ tịch Fed Warsh phát tín hiệu lãi suất sẽ tăng với "bước đi kiềm chế". Ngay khi Nasdaq giảm mạnh vào thứ Năm, Hammack của Fed Cleveland vẫn cho rằng chính sách tiền tệ "cần chuyển sang lập trường thắt chặt", đồng thời nghiêng về "điều chỉnh thường xuyên hơn với biên độ nhỏ hơn"; Barkin của Fed Richmond lại dự báo sẽ còn tăng lãi suất thêm, nhưng chưa xác định được "biên độ và tốc độ".

Các nhà kinh tế của Goldman Sachs dự đoán Fed sẽ tiến hành lần tăng lãi suất thứ hai (cũng là cuối cùng) vào tháng 12, đưa biên độ mục tiêu lãi suất quỹ liên bang lên 4,00%-4,25%, sau đó giữ nguyên và sẽ bắt đầu hạ lãi suất trở lại vào cuối năm 2027 đến đầu năm 2028. Trước đầu tuần này, thị trường định giá ngầm khả năng tăng lãi suất tháng 12 ở mức khoảng 21 điểm cơ bản (xác suất khoảng 83%).

Sau cú sập của cổ phiếu AI trong ngày thứ Năm, định giá ngầm cho kỳ họp tháng 12 chỉ còn 17,25 điểm cơ bản (xác suất khoảng 70%), lợi suất trái phiếu kho bạc 2 năm giảm khoảng 12 điểm cơ bản theo xu thế bò dốc. Nhóm kinh doanh lãi suất của Goldman Sachs lưu ý hai rủi ro lớn với lãi suất ở đầu và giữa đường cong: Thứ nhất, Trump sẽ nối lại hành động quân sự với Iran sau bầu cử giữa kỳ, khơi lại kỳ vọng lạm phát; Thứ hai, cú sụp của AI gây sốc tiêu cực lên tăng trưởng. Theo Axios tối thứ Năm, Trump tuyên bố quyết định về chiến tranh Iran "sắp được đưa ra".

Tổng thể mà nói, trước kỳ công bố dữ liệu phi nông nghiệp này, nền tảng thị trường lao động thể hiện sức mạnh hiếm thấy trong nhiều năm gần đây: số đơn xin trợ cấp thất nghiệp ban đầu gần chạm đáy 57 năm qua, số sa thải tháng 10 là mức thấp nhất kể từ 2023, số vị trí tuyển dụng JOLTS tăng mạnh 333.000, dữ liệu ADP tích cực hơn kỳ vọng. Trong hoàn cảnh này, rủi ro số liệu việc làm vượt mức đồng thuận 65.000 người là khá cao, tỷ lệ thất nghiệp cũng có khả năng giảm.

Vấn đề nằm ở chính đây. Một báo cáo mạnh sẽ cung cấp cơ sở vững chắc cho Warsh, Hammack và Barkin tăng lãi suất vào tháng 12 — đúng khi Nasdaq vừa trải qua phiên giao dịch kinh hoàng nhất kể từ tháng 3/2020.

Nhóm kinh doanh lãi suất của Goldman Sachs cho rằng một số liệu đơn lẻ không thể loại bỏ hoàn toàn việc thị trường định giá Fed sẽ tăng lãi suất; kịch bản dễ xảy ra hơn là một số liệu đủ tốt sẽ khiến khả năng tăng lãi suất tháng 12 lại được cân nhắc, gia tăng thêm một rủi ro về lãi suất trên nền các vấn đề AI hiện hữu. Trong bối cảnh hiện nay — các chiến lược CTA đã bắt đầu bán ròng hợp đồng tương lai, các tổ chức ưa thích vị thế mua lại rơi vào thế bí — thì đây không phải là công thức cho phục hồi đáy. Mô hình của Goldman Sachs cho thấy nếu thị trường giảm thêm 2,5 độ lệch chuẩn nữa, quy mô bán tháo tiềm năng của hợp đồng tương lai S&P 500 trong tuần tới có thể lên tới 748 triệu USD.

Một điểm cần lưu ý là, đợt điều chỉnh dữ liệu tháng 9 cho tháng 8 (từ mức ban đầu giảm xuống còn 133.000 người rồi cuối cùng chỉ còn 29.000 người) cũng rất cần được thị trường chú ý — lần điều chỉnh trước đã tác động mạnh lên thị trường trái phiếu và định giá lãi suất, không kém gì con số tiêu đề gốc.