Từ đứa con bị bỏ rơi đến đứa con được cưng chiều! Sau làn sóng AI, thị trường chứng khoán châu Âu bất ngờ đảo ngược tình thế nhờ điều gì?

Ứng dụng tài chính Zhihong cho biết, khi các nhà đầu tư toàn cầu đang tìm cách giảm khả năng tiếp xúc với trí tuệ nhân tạo (AI), thị trường chứng khoán đa dạng của châu Âu bất ngờ trở thành một trong những lựa chọn giao dịch hấp dẫn nhất.

Chỉ cách đây không lâu, chỉ số Stoxx 600 châu Âu còn tụt hậu, thị trường lo ngại chỉ số này dễ bị ảnh hưởng bởi giá dầu tăng và thiếu vắng các cổ phiếu công nghệ đầu ngành trong làn sóng AI. Tuy nhiên, hiện nay, châu Âu hội tụ đầy đủ các cổ phiếu công nghiệp ổn định, ngân hàng và các đầu tàu phòng thủ, cùng với nhiều công ty hàng hóa lớn, đang thể hiện giá trị của mình.

Vào thứ Năm, chỉ số Stoxx 600 đã vượt qua đợt điều chỉnh sâu nhất kể từ tháng 4 năm 2025 của chỉ số S&P 500, và dự kiến sẽ ghi nhận mức lợi nhuận vượt trội theo quý mạnh nhất so với thị trường chứng khoán toàn cầu kể từ đầu năm ngoái (khi Đức lần đầu công bố kế hoạch kích thích tài chính quy mô lớn).

“Xét đến bế tắc ở cấp độ chính sách, việc bán tháo thị trường không phân biệt hiện đã bị phóng đại, tuy nhiên tâm lý thị trường cần thời gian để ổn định lại. Châu Âu có thể được hưởng lợi tương đối, đặc biệt là trong trường hợp rủi ro giá dầu giảm,” ông Emmanuel Cau, Giám đốc chiến lược cổ phiếu châu Âu và Châu Á Thái Bình Dương, nhận định.

Trên thực tế, ngay cả trước bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ của châu Âu đã có sự so sánh với các doanh nghiệp bên kia Đại Tây Dương, và càng làm tăng sức hấp dẫn của khu vực này. Nhưng khi Đảng Dân chủ càn quét Quốc hội càng khiến lo ngại về rủi ro giao dịch AI gia tăng, nhà đầu tư buộc phải thay đổi hướng đi. Châu Âu đã trở thành điểm đến số một của dòng tiền.

Làn sóng “xanh lam” mà cử tri Mỹ tạo ra đã thúc đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng, do thị trường đặt cược Đảng Dân chủ sẽ kiểm soát kế hoạch thuế và chi tiêu của chính quyền Trump. Điều này cũng khiến triển vọng cho nhiều cổ phiếu năng lượng sạch niêm yết tại châu Âu được cải thiện.

Việc chuyển sang các ngành phòng thủ từng là động lực chính, nhưng gần đây toàn bộ thị trường đều tăng trưởng. Điều này hoàn toàn trái ngược với đặc điểm thị trường trong năm năm qua, và tạo nền tảng cho sự tăng trưởng cuối năm 2026 của chỉ số này.

“Tháng 10, thị trường ưu tiên các tài sản thay thế trái phiếu có biến động thấp như y tế, thực phẩm và đồ uống, nhưng hiện tại nhà đầu tư đang theo đuổi các cổ phiếu chu kỳ nhạy cảm hơn với đà giảm lãi suất,” các chiến lược gia Kepler Cheuvreux do Arnaud Girod dẫn đầu cho biết, “Điều này có thể giúp tạo ra đợt tăng điểm cuối năm.”

Bầu cử giữa nhiệm kỳ đã dọn đường cho thị trường. Giá dầu giảm mạnh trong tuần này cho thấy, nhà đầu tư đã bắt đầu tính tới khả năng cao hơn về việc chiến tranh Iran sẽ sớm kết thúc. Các ngành bị chốt lời mạnh nhất trong những tháng gần đây như ngân hàng và khai thác mỏ, cũng như cổ phiếu tiêu dùng không thiết yếu kém nổi trong năm nay, đều đã có được khoảng thời gian thở phào.

Tuy nhiên, khu vực này vẫn còn tồn tại rủi ro. Việc lợi suất trái phiếu và chênh lệch tín dụng tăng vọt gần đây vẫn còn đọng lại trong tâm trí nhà đầu tư, trong khi bối cảnh chính trị của Pháp trước bầu cử tổng thống tháng Tư vẫn đang gây lo ngại. Đồng thời, nếu giá dầu tiếp tục giảm, mức tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng có thể bị đặt dấu hỏi.

Bên cạnh đó, tăng trưởng kinh tế của khu vực này trong năm tới có thể vẫn ảm đạm, ở mức 1,3%, thấp hơn Mỹ (2,2%) và toàn cầu (3,3%). Tuy nhiên, điều này có lẽ vẫn đủ để hỗ trợ sự tăng trưởng của thị trường.

“Chúng tôi nhận thấy sự ảnh hưởng của chu kỳ kinh tế toàn cầu quan trọng hơn so với tăng trưởng nội địa,” các chuyên gia chiến lược của Goldman Sachs, bao gồm Sharon Bell, cho biết, “Hơn một nửa doanh thu của chỉ số Stoxx 600 đến từ bên ngoài châu Âu.”

Tăng trưởng lợi nhuận là ngạc nhiên lớn nhất. Trước đây, thị trường dự báo lợi nhuận của châu Âu sẽ tăng đều và đến năm 2027 hoặc 2028 mới bắt kịp tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của Mỹ, vốn đang dần chậm lại. Nhưng tốc độ phục hồi của châu Âu giờ đã vượt xa mong đợi. Báo cáo quý III cho thấy lợi nhuận doanh nghiệp châu Âu phục hồi mạnh mẽ, đủ ngang bằng với các doanh nghiệp Mỹ. Tốc độ tăng trưởng EPS (lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu) của hai bên đều khoảng 32% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng mức vượt kỳ vọng ở châu Âu lên tới 9,2 điểm phần trăm, cao hơn con số 7,6 điểm phần trăm của Mỹ.

“Châu Âu lại có thêm một quý lợi nhuận mạnh mẽ, củng cố niềm tin của chúng tôi rằng sự phục hồi lợi nhuận của khu vực này vẫn đang trên đúng lộ trình,” Matthew Gilman, Giám đốc chiến lược cổ phiếu châu Âu thuộc Văn phòng Đầu tư Tài sản Toàn cầu UBS cho biết, “Tốc độ tăng trưởng doanh thu vẫn tiếp tục tăng, biên lợi nhuận tiếp tục được cải thiện, và mức điều chỉnh tăng lợi nhuận cao hơn mức mùa vụ thông thường.”

Ông Gilman cho biết mặc dù nhu cầu liên quan đến đầu tư vẫn là động lực tăng trưởng chính, được hỗ trợ bởi AI, điện khí hóa và chi tiêu quốc phòng, nhưng cải thiện lợi nhuận hiện đang lan sang các lĩnh vực khác. “Do đó, chúng tôi tin rằng triển vọng lợi nhuận hiện cân bằng hơn, không còn phụ thuộc quá mức vào một vài lĩnh vực riêng biệt.”

Đúng là cổ phiếu năng lượng chiếm phần lớn tăng trưởng quý trước, nhưng lợi nhuận của mọi ngành đều đang tăng lên. Hơn nữa, dù giá dầu giảm sẽ làm giảm EPS toàn chỉ số, tác động tích cực tới tâm lý thị trường có thể tiếp tục hỗ trợ giá cổ phiếu. Giá năng lượng thấp hơn cũng giúp giảm gánh nặng cho người tiêu dùng và có thể khiến ECB hay Ngân hàng Trung ương Anh giảm tốc độ tăng lãi suất.

Trong ngắn hạn, các tín hiệu quá nóng của thị trường đã xuất hiện, khi chín ngành đã đi vào vùng mua quá mức. Tuy nhiên, chỉ số thị trường chung vẫn chưa có tín hiệu tương tự và tỷ trọng dòng vốn ngoại vào châu Âu vẫn còn thấp. Khảo sát của Bank of America tháng trước cho thấy, các nhà đầu tư toàn cầu vẫn đang duy trì mức phân bổ thấp 8% ở châu Âu, đồng nghĩa còn dư địa để dòng vốn tiếp tục xoay vòng.

“Rõ ràng chúng tôi đã chuyển sang chế độ ưa thích rủi ro,” Florian Roger, Giám đốc Văn phòng Đầu tư của Ngân hàng Đầu tư và Doanh nghiệp BNP Paribas cho biết, “Chúng tôi đã tăng tỷ trọng cho châu Âu và tin rằng một số lĩnh vực có thể thúc đẩy đà tăng thêm nữa.”