"Yüksək ABŞ dövlət istiqrazı gəlirliliyi və gücl ü dollar" inkişaf etməkdə olan bazarları sınağa çəkir
Morgan Stanley hesab edir ki, ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi təxminən 90 baza punkt artıb və güclü dollar yeni yaranan bazarların xarici şoklara qarşı həssaslığını 25%-dən 55-60% tarixi zirvəsinə yüksəldib. Hazırda suveren spred təxminən 200 baza punktdur və qiymətləndirmə tamponu tükənib, yerli pulda istiqrazlara kapital axını və gəlirlik arasındakı uyğunsuzluq 2013-dən bəri ən yüksək səviyyədədir. Əsas proqnoz gəlirliliyin zəif olacağı, nizamsız satış olmayacağıdır; fokus Zuid Afrika randı və Meksika pesosunu hedc etməkdir; Braziliya seçkilərinin nəticəsi isə əsas dəyişən ola bilər.
Morgan Stanley hesab edir ki, ABŞ dövlət borcu gəlirlərinin kəskin artması və dolların güclənməsi fonunda, inkişaf etməkdə olan bazarlar üzrə sabit gəlir və valyuta aktivləri təzyiq altında qalır, lakin bunların kəskin satış deyil, nizamlı düzəlişlərlə qarşılaşması ehtimal olunur; lakin spredlər artıq ucuz deyil, investorlar dəyər həddini aşdıqdan sonra mövqelərini artırmalıdırlar.
ABŞ dövlət borcu gəlirlərinin sürətli yüksəlməsi, Federal Reserve-in daha iki dəfə faiz artırma gözləntiləri, dolların güclənməsi, neft qiymətlərinin yüksək qalması – bu kombinasiyalar adətən inkişaf etməkdə olan bazar aktivlərinin böyük fərqlə geridə qalmasına səbəb olur. Lakin bu il vəziyyət gözlənilməzdir: gəlirlər zəifləsə də, düzəliş prosesləri son dərəcə nizamlıdır və inkişaf etməkdə olan bazar aktivləri bir neçə ölçüdə hələ də üstün çıxır.
Morgan Stanley-nin inkişaf etməkdə olan bazarlar üzrə valyuta strategiyası rəhbəri James Lord qeyd edir ki, hazırda neft qiyməti, ABŞ dövlət borcu gəliri və dollar üç amil birlikdə təxminən 55%-60% aralığında sərt valyuta (yəni dollar kimi beynəlxalq əsas valyutalarda qiymətlənən istiqrazlar) və milli valyuta (yəni öz valyutalarında qiymətlənən istiqrazlar) üzrə inkişaf etməkdə olan bazarlarda sabit gəlirlərin dəyişimi izah edir və İran münaqişəsindən əvvəl bu göstərici təxminən 25% idi. Bu isə, xarici şokların inkişaf etməkdə olan bazarlara ötürülmə həssaslığının xeyli artdığını göstərir.
Morgan Stanley-nin əsas mövqeyi: hazırkı vəziyyətdən inkişaf etməkdə olan bazarlar daha çox aşağı gəlir aralığına keçəcək, nəinki nizamlı olmayan satış halları yaşanacaq. Lakin spred buferləri tükəndikcə, qlobal risk hadisələri baş verərsə, bazarın həssaslığı gözardı edilə bilməz.
Milli valyutada istiqraz bazarı: Kifayət qədər vəsait axını, fərq son on il ərzində maksimum səviyyədə
Milli valyutada inkişaf etməkdə olan bazarlar üçün struktur problemlər yığılır. James Lord vurğulayır ki, hazırda inkişaf etməkdə olan bazar valyuta indeksinin spredi (carry) tarixi minimumda, amma milli valyutada istiqrazlara vəsait axını faktiki gəlirdən xeyli irəlidədir.
Verilənlərə görə, son üç ayda milli valyutada istiqrazların gəliri təxminən tarixi 45-ci percentildə, lakin vəsait axını isə 90-cı percentildədir; təbii illik bazada bu fərq 2013-dən bəri ən böyükdür.
Morgan Stanley hesab edir ki, vəsait axınının azalması demək olar ki, qaçılmazdır. Lakin indiyədək bazarın göstərdiyi dayanıqlıq onu göstərir ki, investorlar inkişaf etməkdə olan bazarların əsas fundamental göstəricilərinin yaxşılaşmasına hələ də inanır.
Dəyərləndirməni dəstəkləyən əsas faktoru pul siyasətinin nüfuzu təşkil edir. Hazırda bir neçə inkişaf etməkdə olan ölkə Mərkəzi Bankının real faizləri yüksəkdir, xüsusilə Braziliya, Kolumbiya və Türkiyə, bazara müəyyən bufer imkanları yaratmışdır. Bank hesab edir:
Misir və Nigeriyanın carry ticarəti, yüksək real faizlər, güclü fundamental göstəricilər və davam edən islahatlar səbəbilə hələ də cazibədardır və Morgan Stanley bu istiqamətdə optimist mövqe tutmaqda davam edir. Macarıstan üçün isə, uzunmüddətli struktur yaxşılaşma və Avrosonaya yaxınlaşma potensialına görə, gəlir faizlərinin azaldılması və avronun Macarıstan forintinə (EURHUF) qarşı ucuzlaşması gözlənilir.
Süveren kreditlər: Spred ucuz deyil, bufer azalır
Milli valyuta bazarı ilə müqayisədə, suveren kreditlərin performansı daha parlaqdır. İyun ayının sonundan bu yana ABŞ dövlət borcu gəlirləri təxminən 90 bənd artır, lakin inkişaf etməkdə olan bazarların suveren spredləri ildə demək olar ki, dəyişməyib. Tarixi məlumatlar göstərir ki, ABŞ dövlət borcu təxminən 50 bənddən çox satıldıqda, adətən inkişaf etməkdə olan bazarların spredləri də genişlənir – lakin bu dəfə bazar reaksiyası gecikib.
James Lord səbəbləri üçə bölür:
Birincisi, ötən riskdən qaçma dövrləri ilə müqayisədə hazırda inkişaf etməkdə olan bazarların əsas göstəriciləri daha möhkəmdir, cari hesab defisiti idarə olunur, siyasət əsas çərçivəyə bağlıdır;
İkincisi, son vaxtlar borcun ödənişində təzyiq 2022-ci ildəkindən daha asan idarə olunur;
Üçüncüsü, texniki amil dəstəyi verir – inkişaf etməkdə olan bazarların suveren istiqrazlarının təklifi nisbətən sakitdir, ABŞ şirkət istiqrazlarının kütləvi buraxılışı isə inkişaf etməkdə olan bazarlarda investorların mövqesinin cəmlənməsini azaltmışdır.
Amma hazırkı spred ucuz deyil. İnkişaf etməkdə olan bazarların suveren spredi təxminən 200 bənddir, Morgan Stanley-nin ilin sonu üçün baz göstəriciləri ilə üst-üstə düşür və orta səviyyəsi eyni reytinqli ABŞ korporativ kreditləri ilə demək olar, bərabərdir. Bu o deməkdir ki, qlobal şoklar yenidən baş versə, bazarın demək olar ki, əlavə təhlükəsizlik yastığı yoxdur.
Bu səbəbdən Morgan Stanley çətinliklərin artmasını etiraf etsə də, spred proqnozunu dəyişmir. Məntiq belədir: ABŞ dövlət borcu gəlirinin artımı qismən iqtisadi artımın möhkəmliyini bildirir, yalnız riskdən qaçma hissini deyil; inflyasiya hələ də azalır; daha yüksək istiqraz gəliri nəticədə tələbin geri dönməsinə səbəb olacaq; və neft qiyməti nəzərəçarpacaq dərəcədə azalarsa, həm inflyasiya təzyiqini, həm də Federal Reserve-in faiz artımı gözləntilərini yumşaldacaq.
Baz mövqe nisbətən yumşaqdır, lakin Morgan Stanley-nin strategiya tövsiyəsi hələ də müdafiə yönümlüdür.
James Lord qeyd edir ki, qlobal amillərə yüksək həssaslıq göstərən və spredləri aşağı olan valyuta cütləri üçün dolların daha da güclənməsinə qarşı taktiki hec mövqe tutmaq məntiqlidir; Cənubi Afrika randı (ZAR) və Meksika pesosu (MXN) xüsusilə diqqətə layiqdir.
Bundan əlavə, Morgan Stanley investorları Braziliya prezident seçkilərinin nəticələrinə diqqət yetirməyə çağırır. Bank hesab edir ki, bazar qiymətlərində pessimist ssenaridə uç nöqtə riskləri kifayət qədər əks etdirilməyib; seçkinin nəticəsi maliyyə konsolidasiya gözləntilərinə işarə edərsə, sabit gəlir və fond bazarı aktivləri üçün əhəmiyyətli artımlar ola bilər.
İmtina: Bu məqalənin məzmunu yalnız müəllifin fikrini əks etdirir və platformanı heç bir şəkildə təmsil etmir. Bu məqalə investisiya qərarları qəbul etmək üçün istinad kimi nəzərdə tutulmayıb.
Siz də bəyənə bilərsiniz
Əgər ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi davamlı olaraq yüksəlirsə, Vaşinqton bundan sonra hansı tədbiri görəcək?
Maliyyə Nazirliyi likvidliyi qorumaq üçün qısamüddətli xəzinə bonlarının buraxılışını artırmaq və kiçik həcmli geri alışlar həyata keçirməkdədir. Bəziləri borc yükünün həlli kimi xərclərin azaldılmasını təklif edir. Siyasi məhdudiyyətlər riskləri inflyasiyaya yönəldərək istiqraz sahiblərinin maraqlarına zərər vurur. Karen Brettell, Reuters, 5 oktyabr - ABŞ hökumətinin borclanma xərcləri artır və bu xərcləri idarə etmək üçün artıq sadə vasitələri tükənib. Uzunmüddətli dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi son 20 ildə ən yüksək səviyyəyə yaxınlaşıb və bu, müvəqqəti bir hal deyil. Washington büdcə kəsirini azaltmadan çoxlu dövlət istiqrazı buraxır. İnflyasiya aşağı sürətlə enir. Əmlak və avtomobil sektorları çətinlik çəkirsə də, süni intellekt investisiya bumu iqtisadiyyatı yetərincə güclü saxlayır və faiz dərəcələri düşmür. Nəticədə, 40 trilyon dollardan çox borc qarşılığında ildə təxminən 1 trilyon dollar yalnız faiz xərcləri kimi ödəyir. Washingtonun müxtəlif həll yolları var, daha çox qısamüddətli borclanmadan tutmuş ekstremal vəziyyətdə Federal Rezervin uzunmüddətli gəlirlərə limit qoymasına qədər. Amma bu vəsaitlərdən istifadə ediləcəkcə inflyasiya riski artır və istiqraz sahibləri daha çox zərər görə bilər. Apollo Global Management-in baş iqtisadçısı Torsten Slok qeyd edib ki, hökumət topladığı hər 5 dollar vergidən 1 dollarını dövlət borcunu ödəməyə xərcləyir – bu, “çox yüksək bir rəqəmdir və artmaqda davam edir.” ABŞ prezidenti Donald Trump, 28 sentyabrda Time jurnalına verdiyi müsahibədə borcun iqtisadi artım və ya inflyasiya yolu ilə ödənə biləcəyini bildirib. Bu yollar işləməsə də, Maliyyə Nazirliyi yumşaqdan radikaladək müxtəlif addımlar ata bilər. Hal-hazırda nazirlik daha çox qısamüddətli xəzinə bonları buraxır və köhnə borcun kiçik həcmli geri alışları ilə bazar likvidliyinə kömək edir. Daha pis səviyyədə, növbəti addım Federal Rezervin tədbiri olacaq. Bunlardan biri, 1961-ci ildə edilmiş "Operation Twist" kimi uzunmüddətli istiqrazları kütləvi şəkildə almaqdır; digəri isə, ABŞ-da İkinci Dünya Müharibəsindən bəri heç istifadə edilməyən bir tədbir – uzunmüddətli gəlirlərə birbaşa limit qoymaqdır. Alınan tədbirlər nə qədər radikal olsa, faiz dərəcələri bir o qədər aşağı olacaq, lakin inflyasiyanı şiddətləndirmək riski də artır. DoubleLine Capital-in CEO-su Jeffrey Gundlach yaxın zamanlarda keçirilən investisiya tədbirində “Hökumət, indiki faiz dərəcələri səviyyəsi ilə açıq şəkildə narahatdır”, deyib. Operation Twist Keçmiş təcrübəyə əsasən, ilk addım tammiqyaslı "Operation Twist" olacaq. 1961-ci ildə tətbiq edilən bu strategiya qısamüddətli borcların satılması və uzunmüddətli borcların alınması ilə gəlir əyrisini düzləşdirirdi. Məna kəsb edən "Operation Twist" üçün Federal Rezervin dəstəyi lazımdır, amma Federal Rezerv yalnız maliyyə böhranı olduğu halda bu addımı ata bilər. Slok qeyd edib ki, Federal Rezervin balansı olmasa, Maliyyə Nazirliyinin “faiz dərəcələrini azaltmaq üçün resursları çox məhduddur.” Federal Rezervin sədri Kevin Warsh da qeyd edib ki, Federal Rezervin çoxlu borc və digər qiymətli kağızlara sahib olması pul siyasəti ilə dövlət borcunun idarəsi arasındakı sərhədi pozur. O, yeni Maliyyə Nazirliyi və Federal Rezerv razılaşmasının əldə edilməsini təklif edib; bu razılaşmaya əsasən, Federal Rezerv sədri və Maliyyə Naziri, Federal Rezerv balansı və Maliyyə Nazirliyi borcu buraxılışı hədəflərini açıq şəkildə müzakirə edəcəklər. Gəlir əyrisi nəzarəti Əgər "Operation Twist" alınmazsa, növbəti addım konkret gəlir əyrisi nəzarətidir. Burada mərkəzi bank uzunmüddətli gəlirləri müəyyən bir limitdə saxlamaq üçün dövlət borcunu limitsiz şəkildə alacağını vəd edir. 1942-1951-ci illərdə Federal Rezerv uzunmüddətli dövlət istiqrazlarının gəlir limitini 2.5% olaraq təyin etdi və bununla həm müharibə, həm də sonrası iqtisadi artım üçün maliyyə təmin etdi. Yaponiyanın mərkəzi bankı bu siyasətin variantını 2016-2024-cü illərdə tətbiq edib. Faiz dərəcələrini süni şəkildə aşağı salmaqla gəlir əyrisi nəzarəti büdcə kəsiri üzrə siyasi təzyiqləri yumşaldır, lakin investorlar inflyasiya səbəbindən ödənən dolların dəyərsiz olacağından qorxmadıqca bu siyasət işləyir. İnvestor inamı itəndə, aşağı faiz üçün alım əməliyyatı əksinə, inflyasiyanı artırır. George Mason Universiteti Mercatus Mərkəzi baş tədqiqatçısı Veronique de Rugy qeyd edib ki, borc problemini həllin yeganə yolu xərclərin azaldılmasıdır: “Konqres maliyyə tənzimləməsi, yəni sığırma siyasəti həyata keçirməlidir. Federal Rezerv təkbaşına bu vəzifəni yerinə yetirə bilməz.” Yollar ayrılır Capital Economics-in baş məsləhətçisi John Higgins qeyd edib ki, İkinci Dünya Müharibəsindən bəri ABŞ borc-dövlətin ümumi daxili məhsulu (ÜDM) nisbətini yalnız iki dəfə əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb və hər birində istiqraz sahiblərinin durumu kəskin fərqlənib. Müharibədən sonra borc ÜDM-yə nisbəti 1946-cı ildə 106%-dən 1974-cü ildə 23%-ə enib, lakin 10 illik istiqraz gəliri 2.2%-dən 7.5%-ə yüksəlib. 1990-cı illərdə borc ÜDM-yə nisbəti 48%-dən 32%
