Babala ng pagbaba ng MSCI nagpapalakas ng pangamba sa pag-alis ng dayuhang kapital! Indonesia nakakaranas ng tatlong sunod-sunod na pagbagsak sa stock, bonds, at currency; pinakamalalang pagbaba ng stock market sa halos 30 taon

Naibalita ng APP ng Pinansyal na Balita ng Tuso na matapos ang pahayag ng kompanyang tagagawa ng index na MSCI ukol sa pag-iisip na ibaba ang rating ng stock market ng Indonesia at tanggalin ito sa pandaigdigang index, lumitaw ang pangamba ng malawakang pag-alis ng pondo, dahilan upang sabay-sabay na bumagsak ang stock, bond, at currency market ng Indonesia.

Naranasan ng stock market ng Indonesia ang pinakamalalang pagbagsak sa halos 30 taon—bumaba agad ng 8% ang Jakarta Composite Index sa pagbubukas nitong Biyernes, dahilan para umandar ang circuit breaker at huminto ang trading ng 30 minuto. Pagkatapos muling buksan ang trading, lalong lumalim ang pagbaba at nagtapos sa higit 11% na pababa. Pati ang foreign exchange at pamilihan ng utang ay naapektuhan. Sa oras ng ulat, bumaba ng 0.42% ang halaga ng Indonesian rupiah kontra dolyar, naging 18,007 rupiah kada $1; halos hindi gumalaw ang yield ng 10-taong government bond ng Indonesia, ngunit tumaas ang yield ng mas maikling-buhay na government bonds (kasama ang 3-year at 5-year bonds).

Noong Enero pa lang ngayong taon, nagbabala na ang MSCI na maaaring ilipat ang Indonesia mula sa kategoryang “umuunlad na merkado” patungong “pausbong na merkado”. Ilang buwan nang hinihikayat ng institusyon, parehong publikong at pribadong pamamaraan, ang mga opisyal ng Indonesia na tugunan ang mga alalahanin tungkol sa pagmamanipula sa merkado at kakulangan sa pagbubunyag ng impormasyon.

Ngunit tila naubos na ngayon ang pasensya ng MSCI at nagbabalak nang gumawa ng mas ekstremong aksyon. Kasalukuyang kinokonsulta ng MSCI ang panukalang gawing “independent market” ulit ang Indonesia. Sinabi ng MSCI na ang pagbagsak sa frontier market ay hindi sapat na sumasalamin sa tindi ng mga problema sa merkado ng bansa. Maliban kung nakita ng malinaw na patunay ng makabuluhang pagbuti sa pamamahala at operasyon ng merkado, inaasahan ng MSCI na ipapatupad ang pagbabagong ito. Tatagal ang konsultasyon hanggang Abril 30, 2027, at inaasahan ang pinal na desisyon bago Hunyo 30, 2027.

Simula nang inilunsad ng MSCI ang Emerging Market Index noong 1989, nananatili ang status ng Indonesia bilang umuunlad na merkado. Sa paglawak ng ekonomiya at pamilihan nito, nakatulong ang pagiging bahagi ng index na ito upang mapagtibay ang posisyon ng Indonesia sa pandaigdigang investment portfolio.

Kapag naisama sa independent market, tuluyang matatanggal ang Indonesia sa mga pangunahing pandaigdigang index ng MSCI—ang mga passive fund na sumusubaybay sa MSCI Emerging Market Index ay maaaring mapilitang ibenta ang mga hawak nilang stocks sa Indonesia, at pati ang mga aktibong fund manager na gumagamit ng mga index na ito bilang benchmark ay maaaring bawasan ang exposure. Sa pagkawala ng pagiging bahagi ng parehong emerging at frontier market benchmark, lalo pang humihina ang demand ng mga dayuhang mamumuhunan, dadagdag sa presyon sa stock prices at liquidity.

Ayon sa pahayag ng MSCI nitong Huwebes, bagaman inanunsyo na ng mga awtoridad sa Indonesia ang sunod-sunod na reporma, nananatiling malaki ang pangamba tungkol sa mga kakulangan sa merkado. Itinayong mga investor na posibleng may tuloy-tuloy na collaborative trading local at walang sapat na ebidensya kung epektibong naparusahan ang mga nilabag na regulasyon.

Posibleng lumala pa ang pagbagsak ng stock market ng Indonesia

Mula Enero hanggang kalagitnaan ng Oktubre, umabot na sa halos $5 bilyon ang inilabas ng mga international fund mula sa stock market ng Indonesia. Sa ganitong takbo, maaaring maging pinakamalaki ang buong taong pag-alis ng kapital sa kasaysayan, dahilan para maging pinaka-mahinang stock market ng mundo ang Indonesia sa 2026. Kapag ganap nang itinalaga ng MSCI ang Indonesia bilang independent market, posibleng lumaki pa ang pagkawala ng pondo at lumala ang nakababahalang performance ng stock market.

Kahit ilipat lang sa frontier market status, maaaring lumikha ito ng malawakang pag-alis ng foreign capital. Tinataya ng mga analyst ng Goldman Sachs na sa pinakamatinding senaryo, hanggang $13 bilyon ang aalis na passive funds. Ito ay dahil maraming global funds ang mahigpit na sumusunod sa benchmark index sa paglalagak ng kapital, at kung tatanggalin ang Indonesia sa emerging market index, mapipilitang bawasan o lubusang ibenta ng ilang fund ang kanilang holdings sa Indonesia.

Samantala, ayon sa mga analyst ng Citi, kung ibababa pa ang Indonesia sa independent market—na nangangahulugang tuluyang tatanggalin sa pangunahing global index ng MSCI—mas masahol ang magiging epekto. Ang ganitong laki ng pag-alis ng foreign capital ay magdadala ng pressure sa pagbagsak ng rupiah, magtataas ng gastos sa financing, at mapapadikit ang Indonesia sa lokal na savings at mga pondo ng pamahalaan. Pinakamalaki ang tama nito sa mga malalaking stocks na maraming foreign holding at mataas ang liquidity, lalo na mga bangko at iba pang kumpanyang may mahalagang tsansa sa benchmark index. Kapag tuluyang naubos ang foreign capital, mapipigil nito ang pautang ng bangko, gastusin sa imprastraktura, at business investment—na sa huli ay magpapabagal sa paglago ng ekonomiya at hadlangan ang paglikha ng trabaho.

Mahigpit na pinarusahan ng regulator ng Indonesia ang tatlong kaso ng market manipulation

Ngayon, ang nakabinbing tanong ukol sa $565 bilyon na pamilihan: Mapipilitan kaya ang mga taga-Indonesia na seryosohin na ang problema at gumawa ng hakbang para maalis ang pangamba ng MSCI, at makaiwas sa pagbabagong magaganap sa Hunyo sa susunod na taon?

Noong Biyernes, unang umaksyon ang market regulator ng Indonesia, pinagmulta ng halos $117 milyon ang tatlong kumpanya dahil sa market manipulation, bilang tugon sa mga nabanggit na pangamba. Ayon sa Financial Services Authority ng Indonesia, napatunayan sa imbestigasyon na ang kumpanyang pangmina ng karbon na PT Dian Swastatika Sentosa ay may stock market manipulation, kasama ang coordinated trading sa mga broker. Sa dalawang iba pang kaso, nadiskubre rin na ang PT Barito Renewables Energy at PT Petrindo Jaya Kreasi ay may stock allocation manipulation sa panahon ng IPO. Sabi ng regulator, may mga kaalyadong partido ng controlling shareholder na nagtago ng kanilang pagkakakilanlan para makakuha ng malaking share allocation na nagresulta sa masyadong concentrated na pag-aari, at nilimitahan ang mga stocks na maaaring i-trade sa merkado.

Ang kabuuang multa kaugnay kay Dian Swastatika ay 1.5 trillion rupiah ($83.2 milyon). Kasama ang kumpanya sa Sinar Mas Group na pagmamay-ari ng Indonesian tycoon na si Franky Widjaja. Ang multa para kina Barito Renewables at Petrindo Jaya Kreasi ay 500 bilyon at 100 bilyong rupiah, ayon sa pagkakabanggit. Parehong may kaugnayan ang dalawang kumpanyang ito sa bilyonaryong si Prajogo Pangestu.

Ayon sa Financial Services Authority ng Indonesia, matagal nang iniimbestigahan ang mga kasong ito at hindi inilunsad dahil lang sa pahayag ng MSCI. Ang tatlong kumpanya ay kabilang din sa anim na naalis mula sa MSCI Indonesia Index nitong Mayo.

Ayon sa isang insider, nakatakda sanang mag-usap si Indonesian President Prabowo Subianto kasama ang mga mataas na opisyal tungkol sa isyu sa MSCI, kasama ang mga pangunahing ministro at pamunuan ng Danantara. Ang Danantara ay institusyong namamahala sa government holdings sa mga state-owned enterprise. Sabi ng source, kabado ang mga opisyal at natatakot na maaaring umabot sa mas mataas na antas ang epekto ng sitwasyon.

Ngunit hindi pa tiyak kung sapat na mabilis ang magiging aksyon ng gobyerno para mabago ang desisyon ng MSCI. Batay sa mga kausap sa usaping ito, ilang buwang mahigpit ang naging komunikasyon sa pagitan ng MSCI at mga opisyal ng Indonesia, kung saan paulit-ulit na nagbabala ang MSCI na maaaring bumalik ang “masasamang aktor” sa malalaking stocks at kinukuwestyon kung sapat ba ang paglilinis ng merkado.

Lumalakas ang pusta sa pagtaas ng interest rate ng central bank ng Indonesia

Dahil sa panganib na mawala ang emerging market status, lumalaki ang pressure sa rupiah dulot ng pangambang aalis ang foreign capital. Ayon sa data, bumaba na ng 7% ang rupiah ngayong taon, dahilan upang maging pinakamahinang currency sa Asia. Kaya, malaki ang pressure sa central bank ng Indonesia na magtaas ng interest rate sa susunod na linggo.

Inaasahan ng Citi na magtataas ang central bank ng Indonesia ng 50 basis points sa benchmark rate sa Oktubre 21, para maging 6.25%, na kabaligtaran sa naunang forecast na walang galaw sa rate. Ayon sa economist ng Citi na si Helmi Arman sa ulat nitong Biyernes, maaaring makatulong ito upang mapigilan ang lalong pagkalat ng pag-alis ng foreign capital sa stock market papunta sa bond market at domestic investors.

Samantala, naniniwala sina OCBC economist Lavanya Venkateswaran at Ahmad Anwar na posibleng magtaas ng 25 basis points ang central bank ng Indonesia sa susunod na linggo, na dati ay inaasahang sa Disyembre pa gagalaw ang rate.

Habang papalapit sa upper limit ng target range ng central bank ng Indonesia ang inflation, kailangan nitong timbangin kung magtataas ng interest rate o magpapanatili. Noong Setyembre, umakyat sa 3.28% ang inflation ng Indonesia, pinakamataas sa tatlong buwan. Sa isang ulat ng OCBC: “Bagaman nasa loob pa rin ng target ang inflation, maaaring pahirapin ng tumitinding kawalang-katiyakan sa merkado at pressure sa presyo ang pagbalanse ng central bank sa pagpapanatili ng stable na exchange rate, pagkontrol sa inflation, at pagpapalago ng ekonomiya.”

Gayunman, ayon kay Joshua Pardede, Chief Economist ng PT Bank Permata, kailangan ng central bank ng Indonesia na “panatilihing maagap ang policy stance at unahin ang stability ng rupiah, hindi agad-agad magtaas ng interest rate dahil lang sa pressure sa stock market.” Aniya, kung maisasakatuparan ang reclassification, maaaring umabot sa $3 bilyon hanggang $5 bilyon ang bentahan ng Indonesian stocks ng foreign investors, depende sa dami ng naibenta na dati pa.

Inaasahan pa rin ni Pardede na mananatili sa 5.75% ang policy rate ng central bank ngayong buwan at gagamitin ang foreign exchange intervention at iba pang hakbang para panatilihing stable ang rupiah. Pero, kung magpapatuloy ang pag-alis ng pondo, lalong hihina ang rupiah, at magpapatuloy ang inflation dahil sa mga global event, lalaki ang tiyansa ng 25 basis points na rate hike sa quarter na ito. “Hindi maaaring walang hanggan ang pagdepensa ng foreign exchange reserve laban sa currency depreciation na dulot ng mahihinang batayan,” dagdag niya.

Dagdag pa ni Pardede: “Sa huli, panandaliang kaluwagan lang sa epekto ng pangamba sa merkado ang kayang gawin ng monetary policy.” Aniya, para maibalik ang tiwala ng mga mamumuhunan, kailangang magpakita ng aktuwal na pagbabago ang Financial Services Authority at Indonesia Stock Exchange sa transparency, supervision, at pagpapatupad ng mga batas sa capital market.

Dagdag pa rito, sinabi ni economist Ilman Faiz ng PT Bank Danamon na maaaring magdulot ng demand para sa mas mataas na risk premium para sa Indonesian assets, kabilang ang government bonds, ang pangamba tungkol sa governance ng market. “Hindi lang ako nababahala sa posibleng paglabas ng existing foreign capital, kundi pati sa nawalang potensyal na pagpasok ng bagong foreign capital mula sa structural standpoint,” sabi niya. Sinabi niyang kung mababawasan ang daluyan ng pondo mula sa mga global institutional investor, maaaring tumaas ang financing cost ng mga negosyo at malimitahan ang investment. Tingin ni Faiz, kailangang paghusayin ng Indonesia bago ang pinal na pasya ng MSCI sa Hunyo 2027 ang transparency ng ownership structure, pagpapahayag ng free float shares, at pagpapatupad ng regulasyon upang mapanumbalik ang tiwala sa merkado.