Nhà Trắng "dùng mọi biện pháp", gây áp lực mạnh mẽ lên Apple, Nvidia để hỗ trợ Intel

Trong năm vừa qua, chính quyền Trump đã liên tục can thiệp sâu vào hoạt động kinh doanh và mở rộng khách hàng của Intel bằng cách gây áp lực lên các ông lớn công nghệ như Apple, Nvidia…, từ đó giúp Intel thiết lập một loạt các hợp tác quan trọng. Theo báo cáo ngày 10 tháng 7 của Tạp chí Phố Wall, đây là một trong những trường hợp hiếm hoi gần đây chính phủ Mỹ can thiệp trực tiếp vào doanh nghiệp công nghệ tư nhân.

Giá cổ phiếu Intel đã tăng hơn bốn lần kể từ khi CEO Lip Bu Tan nhậm chức vào tháng 3 năm 2025. Doanh nghiệp có nhiều cải thiện rõ rệt, tuy nhiên thách thức vẫn rất lớn— trong bốn quý vừa qua, mảng foundry của Intel lỗ tích lũy tới 10,4 tỷ USD.

Đàm phán thuế quan trở thành “con bài”, Apple được thúc đẩy hợp tác với Intel

Mùa hè năm ngoái, CEO Apple Tim Cook đã tới Washington vận động hành lang với mục tiêu khiến chính quyền Trump từ bỏ kế hoạch đánh thuế 100% đối với tất cả chất bán dẫn nhập khẩu. Nếu được thông qua, loại thuế này sẽ trực tiếp làm tăng chi phí của các sản phẩm cốt lõi Apple.

Cuối cùng Apple đã nhận được miễn trừ, đổi lại là cam kết đầu tư thêm hàng trăm tỷ USD tại Mỹ. Tuy nhiên, theo Tạp chí Phố Wall dẫn lời một số quan chức chính phủ, trong cuộc gặp với Cook, Trump và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick còn đưa ra một yêu cầu khác: hy vọng Apple sẽ sử dụng nhà máy của Intel để sản xuất một phần chip.

Sau đó, Trump đã thông báo trên Truth Social rằng Apple sẽ bắt đầu sử dụng chip do Intel sản xuất. Ông viết: “Tôi quyết định giúp Intel bởi chúng ta cần sản xuất và thiết kế chip tại Mỹ.”

Theo một nguồn tin, Apple dự kiến để Intel sản xuất chip cho cả Macbook và iPhone. Bài báo chỉ rõ, mối liên hệ giữa đàm phán thuế quan và khả năng hợp tác giữa Apple - Intel trước đây chưa từng được công bố.

Chính phủ trở thành cổ đông lớn, xúc tiến Nvidia, SpaceX lần lượt tham gia

Song song với đàm phán cùng Apple, chính phủ Mỹ đã thực hiện bước đi quyết đoán hơn— chuyển 9 tỷ USD trợ cấp liên bang thành 10% cổ phần Intel, trở thành cổ đông lớn nhất của hãng.

Động thái này lập tức tạo hiệu ứng lan tỏa.

Tháng 9 năm ngoái, Nvidia thông báo đầu tư 5 tỷ USD vào Intel và mua chip dữ liệu trung tâm tùy chỉnh của hãng. CEO Nvidia Jensen Huang nhận định đây là một hợp tác “lịch sử”.

Tháng 4 năm nay, SpaceX của Elon Musk cũng công bố Intel sẽ tham gia vào dự án sản xuất “Terafab”, hỗ trợ “thiết kế, sản xuất và đóng gói hàng loạt các chip hiệu suất cực cao”.

Tập đoàn SoftBank của Nhật Bản cũng đầu tư thêm 2 tỷ USD vào Intel vào tháng 8 năm ngoái.

Các nguồn vốn này ý nghĩa rất lớn. Ban lãnh đạo Intel cho biết nếu không có việc chuyển đổi cổ phần của chính phủ mang lại vốn cấp tốc cùng với đầu tư của Nvidia, SoftBank, công ty sẽ buộc phải cắt giảm mạnh đầu tư vốn trong năm qua.

Bộ Thương mại giám sát sát sao tiến độ mảng foundry

Can thiệp từ Nhà Trắng không chỉ dừng lại ở vai trò trung gian thương thảo mà còn thâm nhập cả khâu vận hành hàng ngày.

Báo cáo cho biết, Lip Bu Tan gần như mỗi tháng đều tới Washington để gặp quan chức Bộ Thương mại và thường xuyên gọi điện với Bộ trưởng Lutnick để báo cáo về tình hình khách hàng, tiến độ kinh doanh.

“Sa hoàng chất bán dẫn” của Bộ Thương mại, nhà đầu tư ngân hàng bán dẫn kỳ cựu Bill Frauenhofer còn giám sát sát hơn nữa— mỗi quý lại đích thân nghe báo cáo của Giám đốc Tài chính David Zinsner của Intel, trong khi thành viên nhóm của ông này cũng định kỳ gặp ban lãnh đạo Intel tại Washington, trụ sở Santa Clara - California để theo dõi tiến độ công nghệ sản xuất mới.

Quan chức Bộ Thương mại nhấn mạnh mong muốn giữ nhiều hơn hoạt động sản xuất chip tại Mỹ thay vì Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản. Họ đặc biệt chú ý tới mảng foundry của Intel và đang thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng công suất đóng gói tiên tiến tại nhà máy ở New Mexico.

Cả Intel và phía chính phủ đều cho rằng đóng gói tiên tiến là điểm tựa tốt nhất để cạnh tranh với TSMC. CFO Zinsner của Intel chia sẻ trong cuộc họp báo cáo tài chính tháng 1 năm nay rằng mảng foundry có triển vọng đạt được doanh thu hàng tỷ đô la từ mảng đóng gói tiên tiến trong ngắn hạn, "điều này còn thú vị hơn cả kỳ vọng của tôi".

Cải cách nội bộ của Lip Bu Tan: Cắt giảm chi tiêu, tái cơ cấu, tuyển dụng nhân sự từ đối thủ

Bên cạnh sự hậu thuẫn của chính phủ, bản thân Lip Bu Tan cũng thúc đẩy cải cách sâu rộng nội bộ.

Tháng 9 năm ngoái, ông đã tái cơ cấu hệ thống báo cáo của Intel, thành lập “Nhóm Kỹ thuật Trung tâm” mới, chiêu mộ kỹ sư chip hàng đầu Srinivasan Iyengar từ Cadence, tích hợp thiết kế chip tùy chỉnh về một đội.

Ông còn tuyển dụng nhiều lãnh đạo từ các đối thủ như Samsung, SK Hynix và trao quyền lớn hơn cho kỹ sư Naga Chandrasekaran— người có nền tảng công nghệ bán dẫn sâu rộng, hiện là lãnh đạo kinh doanh chính mảng foundry.

Về chiến lược đầu tư, Lip Bu Tan chuyển trọng tâm từ xây dựng nhà máy mới sang đầu tư thiết bị sản xuất tiên tiến nhằm nâng cao năng lực sản xuất các sản phẩm bán chạy như CPU cho laptop, trung tâm dữ liệu.

Hiệu quả ban đầu đã rõ nét. Tháng 4 năm nay, Intel báo cáo doanh thu mảng trung tâm dữ liệu tăng 22% so với cùng kỳ lên 5,1 tỷ USD, Google Cloud cũng thông báo đặt hàng lớn CPU Xeon của Intel phục vụ cho các tác vụ AI. Phó Chủ tịch Google Cloud phụ trách AI và cơ sở hạ tầng tính toán Mark Lohmeyer cho biết: "Khi họ nghe ý kiến phản hồi và thực hiện chúng, chúng tôi càng kỳ vọng vào việc hợp tác với họ hơn."

Tuy nhiên, Intel vẫn ghi nhận khoản lỗ ròng 3,7 tỷ USD trong quý đó.

Sự “chỉ định” của chính phủ Mỹ sẽ kéo dài được bao lâu?

Chính sách hỗ trợ ngành do chính phủ dẫn dắt này không phải không có ý kiến trái chiều.

Luật sư Scott Lincicome từ Viện Cato chuyên về chính sách thương mại và công nghiệp cảnh báo: sự can thiệp mạnh mẽ của Nhà Trắng đối với quyết sách kinh doanh của các công ty như Apple, Nvidia có thể tạo tiền lệ xấu, "đặc biệt là nếu Intel cuối cùng không thể vực dậy mảng foundry".

Ông nói thẳng: "Trở thành “con cưng” của chính phủ chỉ có tác dụng khi bạn làm tốt nhiệm vụ. Đối với Lip Bu Tan, rủi ro là— một khi mọi việc trở nên tồi tệ, các chính trị gia thường chỉ suy nghĩ ngắn hạn”.

Chuyên gia phân tích cao cấp Jacob Feldgoise từ Trung tâm An ninh và Công nghệ mới nổi Đại học Georgetown lại lạc quan hơn: “Xét về mặt công nghệ, Intel dường như ngày càng giành được sự tín nhiệm, tự tin hơn. Mỗi cam kết mới từ khách hàng, mỗi công nghệ sản xuất mới được công bố đều là những tín hiệu tích cực.”

Liệu Intel có thể chuyển hóa được sự hậu thuẫn của chính phủ thành năng lực cạnh tranh lâu dài hay không, vẫn là câu hỏi lớn nhất của thị trường.