Ngân hàng Trung ương Anh dự kiến sẽ tăng lãi suất vào thứ Năm, sẽ tăng bao nhiêu lần nữa? Sự khác biệt rõ ràng giữa thị trường và các nhà kinh tế học.

VietnamFin News APP nhận được tin, khi tỷ lệ lạm phát Anh tiến gần mức 4% và cuộc chiến tại Iran vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc, Ngân hàng Trung ương Anh gần như chắc chắn sẽ tăng lãi suất vào thứ Năm. Tuy nhiên, số lần tăng lãi suất tiếp theo của Ngân hàng Trung ương Anh vẫn còn tranh cãi giữa các nhà kinh tế và nhà đầu tư.

Trong kịch bản đầu tiên, Ngân hàng Trung ương Anh sẽ tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023 trong tuần này và sẽ tiếp tục tăng thêm ba lần nữa trước mùa hè năm tới. Tăng trưởng kinh tế Anh vẫn vững vàng, thị trường lao động ổn định, cùng với việc cú sốc năng lượng tiếp tục diễn biến xấu hơn trong những tuần gần đây, buộc Ủy ban Chính sách Tiền tệ phải nâng lãi suất ngân hàng lên ít nhất 4.75%—kết quả này đã được các thị trường tiền tệ định giá từ đầu tháng 9.

Kịch bản khác—cũng là đồng thuận của các nhà kinh tế—chỉ ra rằng lần tăng lãi suất lên 4% sẽ diễn ra trong tuần này, sau đó khả năng tiếp tục tăng lãi suất lần nữa vào quý đầu năm 2027 chỉ ở mức 50%. Cơ sở cho nhận định này là: có dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng bắt đầu thắt chặt chi tiêu, và hiện tại gần như không có bằng chứng cho việc cú sốc năng lượng làm phát sinh vòng phản ứng giá cả.

Nếu các nhà hoạch định chính sách phản đối chính sách thắt lưng buộc bụng dài hạn, trái phiếu chính phủ Anh có thể tăng giá, đặc biệt là các sản phẩm kỳ hạn ngắn đã đạt mức lợi suất cao nhất trong ba năm. Một khả năng khác là Ngân hàng Trung ương Anh sẽ để các nhà đầu tư chờ đợi tín hiệu rõ ràng hơn về lãi suất trong tương lai, vì định giá thị trường hiện tại đang giúp đối phó với lạm phát thông qua việc làm tăng chi phí vay vốn cho các hộ gia đình và doanh nghiệp.

Định giá thị trường và dự báo của các nhà kinh tế có sự khác biệt rõ rệt

"Mọi người đều kỳ vọng giá năng lượng sẽ giảm và căn cứ vào đó để dự báo lạm phát và lãi suất ngân hàng," Paul Dales, chuyên gia kinh tế trưởng tại Capital Economics Anh, cho biết. "Đó là lý do tại sao các nhà kinh tế nhìn chung không dự đoán nhiều lần tăng lãi suất và kỳ vọng lãi suất sẽ giảm. Nhưng môi trường hiện tại là nếu giá năng lượng duy trì ở mức này khoảng sáu tháng nữa, lãi suất có thể sẽ còn cao hơn."

Các chiến lược gia ngân hàng Mỹ chỉ ra rằng có khoảng cách 0.55 điểm phần trăm giữa định giá thị trường và dự báo lãi suất của các chuyên gia kinh tế của họ - thuộc loại chênh lệch lớn nhất trong các nền kinh tế trọng điểm.

Ngân hàng Trung ương Anh từng cho biết, các nhà đầu tư yêu cầu bù đắp cho rủi ro về triển vọng lãi suất tăng, một phần lý giải sự quyết liệt của đường cong thị trường. Tuy nhiên, ngay cả một trong số các nhà hoạch định chính sách diều hâu nhất của Ngân hàng Trung ương Anh, chuyên gia kinh tế trưởng Huw Pill, cũng cảnh báo rằng ông tỏ ra "hoài nghi" về việc cần tăng lãi suất bốn lần.

Các chiến lược gia lãi suất tại Bank of America và Citi cho rằng sự chênh lệch này xuất phát từ những rủi ro: giá năng lượng tiếp tục tăng, cuộc chiến tại Iran chưa kết thúc và kinh tế Anh mạnh hơn dự đoán. GDP tháng 8 tăng liên tiếp ba tháng bất ngờ, báo hiệu tăng trưởng quý III vượt xa dự báo 0.1% của Ngân hàng Trung ương Anh hồi tháng 7.

Elias Haddad, Giám đốc chiến lược toàn cầu thị trường của Brown Brothers Harriman, cho biết, điều này khiến việc Ngân hàng Trung ương Anh truyền đạt quanh định giá thị trường cũng như dự báo lạm phát và kinh tế Anh trở thành "chìa khóa đánh giá khả năng tăng lãi suất sau tuần này."

Các chiến lược gia Bank of America như Mark Capleton cho biết, nếu phản pháo định giá thị trường "quá mức", đường cong trái phiếu Anh có thể sẽ "bò dốc"—tức là lợi suất trái phiếu ngắn hạn giảm nhiều hơn so với dài hạn.

Một quyết định "không bất ngờ"

Sau khi ngân sách đầu tiên của Bộ trưởng Tài chính Anh John Healey tuần trước đã cơ bản được thị trường hấp thụ, Ngân hàng Trung ương Anh cũng kỳ vọng quyết định lần này không gây bất ngờ. Do thị trường kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Anh sẽ tăng lãi suất nhiều lần, điều kiện tài chính dần thắt chặt, tạo điều kiện cho Ngân hàng Trung ương Anh không vội hành động, các chính sách diễn ra chậm hơn Fed và Ngân hàng Trung ương châu Âu.

Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách hiểu rằng, kỳ vọng cuối cùng cần được hành động để hỗ trợ hoặc điều chỉnh lại. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh Andrew Bailey từng làm giảm kỳ vọng thị trường vào mùa xuân, khi các nhà giao dịch kỳ vọng bốn lần tăng lãi suất.

Bailey và Phó Thống đốc Sarah Briden đều chỉ ra rằng có dấu hiệu doanh nghiệp đang cắt giảm chi phí để ứng phó với cú sốc năng lượng, thay vì chuyển chi phí tăng cho người tiêu dùng. Điều này còn xảy ra trước khi Ngân hàng Trung ương Anh tuần trước công bố khảo sát khu vực tư nhân với kết quả bất ngờ nghiêng về ôn hòa.

Trong bối cảnh người tiêu dùng chịu áp lực, nhiều doanh nghiệp thấy khó tăng giá và cho đến nay, rất ít quản lý được khảo sát có kế hoạch tăng lương năm tới để chống lại cú sốc lạm phát, điều này cho thấy hiệu ứng vòng hai vẫn còn hạn chế.

"Ủy ban Chính sách Tiền tệ có thể sẽ nhẹ nhàng phản pháo lại định giá thị trường," Dani Stoilova, chuyên gia kinh tế Ngân hàng BNP Paribas, cho biết. Các nhà hoạch định chính sách "có thể sẽ dựa vào điều kiện tài chính Anh thắt chặt và bằng chứng hiệu ứng vòng hai còn hạn chế, để chứng minh tính hợp lý của việc đi theo lộ trình ít quyết liệt hơn."