Ngân hàng Trung ương Canada cho biết chi tiêu của chính phủ không làm trầm trọng thêm lạm phát, dầu thô nặng giảm giá xuống mức thấp nhất trong tám năm

Ứng dụng tài chính thông minh Vietnam Finance App ghi nhận, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada Macklem cho biết vào thứ Ba rằng, kế hoạch chi tiêu tài khóa hiện tại của chính phủ Carney vẫn chưa tạo áp lực rõ rệt lên lạm phát và cũng không cản trở việc ngân hàng trung ương đạt được mục tiêu lạm phát 2%. Tuy nhiên, với việc Ngân hàng Trung ương Canada vừa thực hiện lần tăng lãi suất đầu tiên trong hơn ba năm vào tuần trước, thị trường đang ngày càng tranh luận về việc liệu các biện pháp kích thích tài khóa của chính phủ có mâu thuẫn với chính sách thắt chặt tiền tệ của ngân hàng trung ương hay không. Đồng thời, mức chiết khấu dầu thô nặng của Canada so với dầu Mỹ đã mở rộng lên mức cao nhất kể từ năm 2018, càng làm nổi bật tình trạng phức tạp mà kinh tế nước này đang đối mặt.

Macklem phát biểu trước Ủy ban Tài chính của Hạ viện Canada vào thứ Ba rằng, ngân hàng trung ương thường chỉ đưa ra ý kiến rõ ràng về chính sách tài khóa của chính phủ trong hai trường hợp: một là tình hình tài chính của chính phủ trở nên không bền vững và gây ra tác động cho thị trường tài chính; hai là khi chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ triệt tiêu lẫn nhau, khiến ngân hàng trung ương khó đưa lạm phát về mức mục tiêu 2%. "Trong tình hình hiện tại, tôi nghĩ cả hai điều kiện này đều không tồn tại."

Ông cho biết, kinh tế Canada vẫn còn công suất dư thừa, cộng với việc chính phủ dự kiến sẽ dành nhiều nguồn lực tài khóa hơn cho đầu tư thay vì chi phí vận hành thường ngày, nên các biện pháp tài khóa hiện tại không làm gia tăng đáng kể áp lực lạm phát. Tuyên bố này đúng vào thời điểm chính phủ liên bang Canada chuẩn bị công bố ngân sách năm mới vào thứ Năm.

Carney trước đó đã công bố một gói ưu đãi thuế quy mô lớn nhằm nâng cao năng suất, dự kiến sẽ tiêu tốn 36 tỷ CAD trong năm năm tới. Chính sách này sẽ mở rộng phạm vi khấu trừ thuế tức thời cho đầu tư của doanh nghiệp, nhằm khuyến khích doanh nghiệp tăng chi tiêu vốn. Thị trường dự đoán quy mô thâm hụt tài khóa tổng thể của ngân sách mới sẽ bằng khoảng 2% GDP Canada.

Macklem cho rằng tác động của chính sách tài khóa lên kinh tế không chỉ phụ thuộc vào quy mô chi tiêu mà còn phụ thuộc vào mục đích sử dụng cụ thể của nguồn vốn. Ông nói với các nghị sĩ rằng điều cốt lõi là liệu chính phủ dùng nguồn lực để kích thích nhu cầu ngắn hạn hay đầu tư vào các lĩnh vực có thể nâng cao năng lực tăng trưởng kinh tế trong tương lai.

Macklem trước đây từng chỉ trích chính phủ liên bang và các tỉnh của Canada quá tập trung vào thúc đẩy tiêu dùng và nhu cầu, trong khi chưa chú trọng đúng mức tới việc mở rộng năng lực sản xuất của nền kinh tế. Tuy nhiên, ông nhận định tích cực đối với kế hoạch tài khóa hiện tại của chính phủ Carney.

Trong bài phát biểu bằng văn bản gửi tới ủy ban, Macklem dự báo với việc tăng cường xuất khẩu và đầu tư cùng sự hỗ trợ của các biện pháp tài khóa, tăng trưởng kinh tế Canada sẽ có thể tăng tốc vào năm 2027. Tuần trước ông cũng cho biết dự báo về tăng trưởng đầu tư trong tương lai của ngân hàng trung ương có thể còn khá thận trọng dù đầu tư là hạng mục mà ngân hàng trung ương đã nâng triển vọng nhiều nhất so với dự đoán hồi tháng 7.

Ngân hàng Trung ương Canada lần đầu tăng lãi suất sau hơn ba năm, bất đồng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ trở nên rõ rệt

Ngân hàng Trung ương Canada đã nâng lãi suất chính sách lên 2,5% vào tuần trước, lần tăng đầu tiên sau hơn ba năm, chủ yếu nhằm ngăn chặn áp lực lạm phát do giá dầu quốc tế tăng lan rộng sang các lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ khác.

Macklem cho biết vào thứ Ba rằng vẫn có khả năng tiếp tục tăng lãi suất trong tương lai, nhưng với môi trường kinh tế hiện tại chứa nhiều bất ổn, ngân hàng trung ương sẽ duy trì sự thận trọng trong các điều chỉnh chính sách tiếp theo.

Tuy nhiên, không phải tất cả các nhà kinh tế đều đồng thuận rằng chính sách tài khóa của chính phủ và chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương hiện không mâu thuẫn. Doug Porter, nhà kinh tế trưởng của ngân hàng BMO cho biết, chính phủ liên bang và các tỉnh đang hỗ trợ kinh tế đối phó với bất ổn thương mại bằng các biện pháp tài khóa rộng rãi, nhưng đồng thời Ngân hàng Trung ương Canada lại tăng chi phí vay mượn để kìm hãm nhu cầu, khiến hướng đi chính sách của hai bên trở nên rõ ràng mâu thuẫn. Porter nói: "Chính sách tài khóa nhằm giúp kinh tế vượt qua khó khăn do bất ổn thương mại."

Ông bổ sung: "Tôi cho rằng chính sách tiền tệ và tài khóa đang triệt tiêu lẫn nhau." Tuy nhiên, Porter cũng cho biết nếu Canada và Mỹ đạt được thỏa thuận, giảm bất ổn chính sách thương mại và thuế quan, đánh giá của ông về xung đột giữa hai loại chính sách có thể thay đổi.

Điều này có nghĩa là hướng đi tương lai của chính sách kinh tế Canada không chỉ phụ thuộc vào lạm phát nội địa và chi tiêu tài khóa mà còn bị ảnh hưởng bởi sự biến động trong quan hệ thương mại Canada - Mỹ.

Giá dầu thô nặng Canada giảm sâu nhất kể từ năm 2018

Đồng thời, ngành năng lượng Canada đang đối mặt với thách thức mới, dù giá dầu quốc tế vẫn trên 100 USD/thùng, giá bán dầu thô nặng Canada so với dầu Mỹ lại giảm sâu, hạn chế khả năng hưởng lợi của một số nhà sản xuất dầu từ việc giá dầu thế giới tăng.

Dữ liệu cho thấy sáng thứ Ba, mức chiết khấu giữa Western Canadian Select (WCS) của tỉnh Alberta Canada so với hợp đồng tương lai hàng tháng của West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ đã mở rộng lên 31,70 USD mỗi thùng, mức chiết khấu lớn nhất kể từ tháng 11 năm 2018.

Chuẩn dầu thô nặng Canada khác là Cold Lake cũng giảm giá sâu ở thị trường bờ biển vịnh Mexico của Mỹ, mức chiết khấu lên tới 23,10 USD mỗi thùng, đạt mức cực đoan nhất trong khoảng tám năm trở lại đây. Mức chiết khấu dầu thô nặng Canada tăng nghĩa là ngay cả khi giá dầu quốc tế lên cao, một số nhà sản xuất dầu Canada vẫn có thể bán với giá thấp hơn nhiều so với giá chuẩn quốc tế.

Nhà sản xuất dầu cát Canada thuộc ExxonMobil (XOM.US) là Imperial Oil cho biết trong cuộc họp báo cáo tài chính tuần trước rằng, họ dự kiến tình trạng giá dầu Canada thấp sẽ còn kéo dài trong quý 4.

Tuy nhiên, xu hướng này có tác động khác biệt tới từng doanh nghiệp năng lượng. Đối với các doanh nghiệp dầu cát quy mô lớn như Suncor Energy (SU.US) vừa khai thác vừa lọc dầu, giá mua dầu thô nặng thấp có thể giúp tăng lợi nhuận đáng kể ở mảng lọc dầu. Nhưng đối với các doanh nghiệp chủ yếu dựa vào khai thác và bán dầu thô thì chiết khấu gia tăng lại làm giảm doanh thu và lợi nhuận.

Lần giảm giá này chủ yếu bị tác động bởi các yếu tố quốc tế

Đáng chú ý là lần giá dầu thô nặng Canada giảm sâu nhất trước đó là vào năm 2018. Khi đó, sản lượng dầu thô Canada tăng vượt quá năng lực vận chuyển của các đường ống, khiến lượng lớn dầu không kịp chuyển tới thị trường tiêu thụ, mức chiết khấu giữa WCS và WTI đã từng gần 50 USD mỗi thùng.

Vì tình hình nghiêm trọng, chính quyền tỉnh Alberta khi đó đã buộc các nhà sản xuất dầu lớn phải cắt giảm sản lượng. Các lệnh này đã được nới lỏng dần rồi cuối cùng gỡ bỏ trong hai năm sau đó. Tuy nhiên, khác với năm 2018 khi nguyên nhân là nút thắt trong vận chuyển dầu tại Canada, lần giảm giá này chủ yếu bị ảnh hưởng bởi biến động trong thị trường vận tải năng lượng quốc tế.

Chiến tranh Iran kéo dài làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, chi phí vận chuyển dầu bằng tàu tăng mạnh, đặc biệt ở khu vực bờ biển vịnh Mexico của Mỹ. Đồng thời, nhiều dầu thô nặng Venezuela thay vì xuất khẩu sang châu Á lại được chuyển tới các nhà máy lọc dầu tại Mỹ, gia tăng cạnh tranh cho dầu thô nặng Canada ở thị trường Mỹ.

Bờ biển vịnh Mexico của Mỹ là điểm xuất khẩu quan trọng của dầu Canada. Khi chi phí vận tải tăng và nguồn cung thay thế ngày càng nhiều, các nhà sản xuất dầu Canada buộc phải chấp nhận giá bán thấp hơn đáng kể để giữ cạnh tranh trên thị trường.

Tuy nhiên, giá dầu giảm mạnh cũng khiến một phần lượng dầu Canada xuất khẩu chuyển hướng sang bờ biển Thái Bình Dương. Đường ống Trans Mountain nối phía bắc tỉnh Alberta với Vancouver trở thành kênh xuất khẩu thay thế quan trọng. Dữ liệu cho thấy lượng dầu xuất khẩu bằng tàu tại các cảng dọc đường ống này tháng trước đã đạt mức cao nhất lịch sử.

Dù mức cước tàu Aframax trên tuyến Trans Mountain cũng tăng lên, nhưng mức tăng thấp hơn nhiều so với tàu siêu lớn đi bờ biển vịnh Mexico của Mỹ. Hơn nữa, quãng đường từ bờ biển phía tây Canada tới thị trường Đông Á cũng ngắn hơn đáng kể, giúp các tuyến xuất khẩu này cạnh tranh hơn về chi phí vận chuyển.