Cuộc bầu cử giữa kỳ phơi bày “vực thẳm” giao dịch AI, câu chuyện chi tiêu vốn nghìn tỷ đô la đối mặt thời khắc thanh toán

Theo ứng dụng Tài chính Zhihui, trong nhiều tháng qua, các nhà đầu tư luôn lo ngại về hàng loạt rủi ro phía sau "cây thần tài" chi tiêu vốn cho trí tuệ nhân tạo (AI). Tuần này, thị trường cuối cùng đã nhấn nút hoảng loạn bán tháo.

Cuộc bầu cử giữa kỳ Hoa Kỳ vào thứ Ba đã kết thúc, Đảng Dân chủ giành đa số ghế tại cả Hạ viện và Thượng viện, đồng thời giành chiến thắng lớn tại nhiều nghị viện bang và vị trí thống đốc, khiến thị trường bắt đầu định giá kịch bản xấu nhất cho giao dịch AI. Nhiều ứng viên đắc cử lấy việc hạn chế phát triển AI làm cương lĩnh tranh cử, thị trường lo ngại việc xây dựng các trung tâm dữ liệu ở nhiều khu vực sẽ bị đình trệ.

Sự thay đổi kỳ vọng này đã khiến các nhà giao dịch đua nhau tháo chạy từ thứ Năm, tất cả các đối tượng liên quan đến hàng nghìn tỷ chi tiêu vốn AI đều bị bán ra. Chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm 12%, chỉ số Nasdaq 100 chủ yếu gồm cổ phiếu công nghệ giảm 6,4%, cả hai chỉ số đều ghi nhận mức giảm lớn nhất trong một ngày kể từ cú sốc đại dịch COVID-19 tháng 3 năm 2020. Nvidia dẫn đầu đà giảm của thị trường AI, mất hơn 9%, giá trị vốn hóa bốc hơi hơn 440 tỷ USD.

Mặc dù sau đó có báo cáo cho biết ứng viên thống đốc Texas Gina Inojosa đã rõ ràng tuyên bố tất cả các trung tâm dữ liệu hiện đã được cấp phép tại Texas sẽ được phép hoàn thành xây dựng. Inojosa dự định thông qua luật yêu cầu các trung tâm dữ liệu mới được cấp phép, dự kiến bàn giao từ 2028 đến 2029, phải đóng thuế, cam kết không đẩy giá điện dân cư lên cao, không ảnh hưởng đến việc sử dụng nước dân cư, xây dựng bằng lao động công đoàn, và đảm bảo "người dân Texas có tiếng nói trong quá trình ra quyết định".

Thông tin này thúc đẩy hợp đồng tương lai Nasdaq phục hồi trước giờ giao dịch, nhưng những nghi ngờ của thị trường dường như vẫn chưa tan biến.

"Thị trường đang chất vấn giả định tăng trưởng của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng trung tâm dữ liệu, dòng vốn rút đi trên diện rộng," ông Peter Tuz, Chủ tịch Chase Investment Counsel nhận định. Quỹ của ông nắm giữ cổ phần của nhà sản xuất chip Nvidia (NVDA.US) và AMD (AMD.US), cũng như các bên chi tiêu AI lớn như Alphabet Inc. (GOOGL.US) và Amazon (AMZN.US). "Dựa vào kết quả bầu cử, rất dễ suy ra sự không chắc chắn của môi trường quản lý tăng lên, từ đó ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng của những công ty này."

Từ đầu năm đến nay, nhiều áp lực liên tiếp phát sinh, sự lo ngại đối với chi tiêu vốn AI ngày càng tích tụ: lãi suất tăng, quy mô vay nợ để mở rộng trung tâm dữ liệu leo thang, tiếng nói phản đối xây dựng trung tâm dữ liệu trong cộng đồng cũng mạnh lên. Chi tiêu vốn AI chính là động lực cốt lõi giúp chỉ số S&P 500 tăng trưởng trong đợt này, đồng thời trở thành tấm đệm cho thị trường chống lại những rủi ro vĩ mô như giá dầu cao, lạm phát kéo dài, tình hình Iran.

Tất nhiên, xét tới tốc độ vận hành thường rất chậm của bộ máy nhà nước, nỗ lực hạn chế phát triển trung tâm dữ liệu và quản lý AI sẽ diễn ra như thế nào vẫn cần quan sát thêm. Tuy nhiên, đợt bán tháo này đã đủ cho thấy trụ cột chính của đợt tăng giá đang chìm sâu trong trạng thái hoảng loạn.

"Hiện nay nền kinh tế dường như chỉ dựa vào một động cơ, mà động cơ này không chỉ quay chậm lại, kết quả bầu cử còn có thể khiến nó giảm tốc hơn nữa," ông Barry Knapp, đối tác quản lý của Ironsides Macroeconomics cho biết, "Tôi giờ sẽ không mua vào bất cứ mã nào."

Theo tính toán của các nhà chiến lược của UBS Group, đến năm 2028 có gần một phần ba năng lực tính toán dự kiến đi vào hoạt động tại Mỹ đang đối mặt với rủi ro. Phần lớn nằm ở các trung tâm dữ liệu dự định xây dựng tại Texas — trong cuộc bầu cử thống đốc bang này, Inojosa cam kết ngừng phê duyệt trung tâm dữ liệu đã đánh bại thống đốc đương nhiệm Greg Abbott của Đảng Cộng hòa, trở thành thống đốc Đảng Dân chủ đầu tiên của bang này kể từ năm 1990.

Những lo ngại này đang thúc đẩy mọi người đánh giá lại định giá của nhóm AI vốn đã chịu áp lực. Lấy Nvidia làm ví dụ, đây luôn là bên hưởng lợi lớn nhất từ đầu tư AI. Hệ số P/E hiện tại của công ty là 13 lần lợi nhuận dự kiến 12 tháng tới, thấp hơn nhiều so với hơn 32 lần một năm trước. Nhà sản xuất chip lớn thứ hai nước Mỹ là Broadcom (AVGO.US) có P/E dự kiến là 15 lần, thấp hơn mức đỉnh 42 lần hồi tháng 12 năm ngoái.

"Trước đây thị trường mặc định mở rộng trung tâm dữ liệu là xu hướng dài hạn có thể kéo dài nhiều năm," ông Knapp nói, "Nếu phát triển năng lực tính toán chỉ có thể duy trì thêm vài năm nữa, ngành chip tăng trưởng chậm lại, vậy chúng ta nên định giá thế nào?"

Đợt bán tháo này đặc biệt tồi tệ tại những góc có rủi ro giao dịch AI cao nhất. Nhà cung cấp dịch vụ tính toán AI CoreWeave (CRWV.US) tuần này lao dốc 20%, giảm hơn 75% so với đỉnh tháng 6 năm 2025, chỉ còn cách giá IPO tháng 3 năm 2025 vài đô la. Nhà cung cấp dịch vụ đám mây mới Nebius (NBIS.US) nợ nần chồng chất, giảm 15% vào thứ Năm, tổng giảm từ đỉnh tháng 6 là 58%.

Làm tình hình thêm khó khăn, sự không chắc chắn xung quanh giám sát việc quản lý AI và xây dựng trung tâm dữ liệu khiến nhà đầu tư thận trọng khi muốn bắt đáy.

"Rất khó đánh giá liệu đà giảm hiện tại đã quá mức chưa vì bối cảnh quản lý còn chưa ngã ngũ," bà Luz của Chase Investment Counsel cho biết, "Thị trường có vẻ giảm quá đà, nhưng chúng tôi sẽ đợi tình hình sáng tỏ hơn mới cân nhắc mua vào."

Một lợi ích của việc làm chậm xây dựng trung tâm dữ liệu là các ông lớn công nghệ như Amazon, Alphabet, Microsoft (MSFT.US) và Meta (META.US) sẽ buộc phải cắt giảm chi tiêu. Qua biểu hiện giá cổ phiếu sau báo cáo tài chính gần đây có thể thấy nhà đầu tư đã không còn chấp nhận chi tiêu vốn tiếp tục vượt dòng tiền kinh doanh.

Ngay trong ngày thứ Tư, bốn ông lớn này cùng với cổ phiếu Apple (AAPL.US) tăng mạnh, tổng giá trị vốn hóa tăng hơn 800 tỷ USD; nhưng đến thứ Năm thị trường đồng loạt giảm, phần tăng trước đó bị rút lại một phần.

"Nếu họ cắt giảm chi tiêu, có lẽ sẽ không cần vay nợ nhiều, dòng tiền có thể sẽ tăng," bà Luz cho biết, "Nhưng đồng thời, tăng trưởng cũng có thể chậm lại. Hiện giờ có quá nhiều vấn đề."