Alphabet 2126-cı ilə qədər ödənilməyəcək istiqrazlar satdı və ehtiyacından qat-qat çox maraq cəlb etdi. Bu razılaşmadan şirkət faktiki məbləğin demək olar ki, on qatını topladı. Bazar ekspertləri isə təsirlənməyiblər. Onlar bunu AI xərclərinin nəzarətdən çıxmasının bir siqnalı olaraq dəyərləndirirlər.
Alphabet bu əsrlik istiqraz vasitəsilə çərşənbə axşamı günü 1 milyard funt sterlinq topladı. İnvestorlar isə 9,5 milyard funt sterlinq həcmində təklif verdilər. İstiqraz təxminən 6% gəlir gətirir və şirkətin satdığı beş fərqli sterlinq istiqrazı arasında ən populyarı oldu. Bu, müxtəlif valyutalarda həyata keçirilən 20 milyard dollarlıq borclanma təşəbbüsünün bir hissəsidir.
Bu mühüm məsələdir, çünki 1990-cı illərdən bəri heç bir böyük texnologiya şirkəti bu qədər uzaq gələcəyə borc almamışdı. Motorola və IBM həmin dövrdə oxşar əməliyyatlar həyata keçirmişdi, məhz dotcom köpüyü partlamazdan əvvəl. Motorola həmin vaxt ABŞ-ın ən böyük 25 şirkətindən biri idi. Bu gün isə cəmi 11 milyard dollar satışla 232-ci yerdədir. Həmin dövrdə IBM və Coca-Cola da əsrlik istiqrazlar sataraq liderliklərini yeni şirkətlərə itirdilər.
Alphabet bu il 185 milyard dollarlıq xərcləmələr üçün pula ehtiyac duyur. Bunun böyük hissəsi məlumat mərkəzləri və AI avadanlıqlarına sərf olunur. Amazon, Microsoft, Oracle və Meta da eyni addımı atır. Analitiklər bu şirkətlərin AI sahəsində rəqabətədavamlı qalmaq üçün beş il ərzində təxminən 3 trilyon dollar borc alacağını proqnozlaşdırır.
Analitiklər AI borclanmasını keçmiş bazar köpükləri ilə müqayisə edir
“Əgər siz bazarın zirvəsinə işarə axtarırsınızsa, bu bir qədər zirvə siqnalına bənzəyir,” – deyə Wind Shift Capital-dan Bill Blain CNBC-yə müsahibəsində bildirib. O, cari AI borclanmasını “tarixdənkənar həcmdə” adlandırıb və bunun riskləri düşünmədən investorların axınına səbəb olan keçmiş köpüklərlə oxşarlığını vurğulayıb.
Alphabet bunu niyə edir? Bir neçə səbəb var. Böyük Britaniyanın pensiya fondları və sığorta şirkətlərinin uzunmüddətli investisiyalara ehtiyacı var. Sterlinqdə satış Alphabet-in artıq çoxlu borc aldığı ABŞ bazarını doldurmasının qarşısını alır. Hazırda borclanma xərcləri də ucuzdur.
Ancaq risklər ciddidir. 1990-cı illərə baxın. Telekommunikasiya şirkətləri 1,6 trilyon dollar vəsait cəlb edib, internet infrastrukturu üçün 600 milyard dollarlıq istiqraz satıblar. Tələb uyğun gəlmədi. Onlar insanların ehtiyacından çox tikinti apardılar. Şirkətlər müflis oldu. İstiqraz alanlar isə böyük itkilərlə üzləşdilər, bəzən cəmi 20 faizini geri ala bildilər.
AI infrastrukturu da eyni taleyi yaşaya bilər
Məlumat mərkəzlərinin qurulması və işlədilməsi çox baha başa gəlir. Onlar fasiləsiz elektrik, soyutma sistemləri, müntəzəm avadanlıq yenilənməsi tələb edir. Əgər AI-yə tələbat gözləniləndən az olsa və ya texnologiya istiqamətini dəyişsə, bu binalar pul tələsinə çevrilə bilər.
Phoenix Group, Böyük Britaniyanın böyük pensiya idarəedicisi, CityAM-ə bildirib ki, digər böyük bulud xidmətləri təminatçıları “şübhəsiz bu xəbəri nəzərə alacaq” və oxşar razılaşmalar edəcəklər. Əgər bu baş verərsə, bazar həddindən artıq risklərlə qarşılaşdığına dair qorxuları təsdiqləmiş olar. Meta artıq özəl kredit vasitəsilə 30 milyard dollar cəlb edib, Oracle-ın borcu isə Cryptopolitan-ın əvvəlki məlumatına görə 100 milyard dolları ötüb.
Tarix göstərir ki, diqqətli olmaq lazımdır. Motorola-nın 1997-ci ildə buraxdığı əsrlik istiqrazı alanlar şirkətin qarşısıalınmaz olduğunu düşünürdülər. Onlar yanıldılar. Heç kim bilmir, Alphabet 2126-cı ildə dominant olacaqmı. Hər hansı bir şirkətə yüz illik etibar etmək riskli addımdır.
